Cilt 8, Sayı 61 (Eylül 2019)

Derleme

Afyonkarahisar Keçeciliği

Yayımlandı 30.09.2019

Cilt 8 Sayı 61 kapak

Öz

El sanatları içinde en eski tekniklerden biri olan keçe, Orta Asya’ya özgü yaşam biçiminin bir öğesi olarak gelişmiş ve batıya yönelen Türk boyları tarafından da Anadolu’ya taşınmıştır. Araştırmanın konusu olan keçecilik, Afyonkarahisar’da yüzyıllardır yapılmış ve yapılmaya devam etmektedir. Afyon'da 19. yüzyıl. sonunda 150’nin üzerinde olan keçeci dükkânı sayısı günümüzde 7‘ye kadar düşmüştür. Bu çalışmada keçenin tarihi gelişim süreci ve Afyonkarahisar’da keçecilik incelenmiş; Afyonkarahisar merkezde yer alan ve sayıları azalan ustalar ile karşılıklı görüşme yapılmıştır. Bu ustalardan; Mehmet, Mustafa ve İsmail Erkuş ile Erkuş Atölyesi’nde tepme keçe yapım aşamaları fotoğraflanmıştır.

Anahtar Kelimeler Afyonkarahisar, yün, keçe, keçecilik, el sanatları

Abstract

The Felt Craft of Afyonkarahisar

The felt, one of the oldest techniques in handicrafts, was developed as an element of the life style of Central Asia and moved to Anatolia by the Turkish tribes turning to the west. Felting, which is the subject of the research, has been built and continued in Afyonkarahisar for centuries. In Afyon, at the end of the 19th century, there were felt stores over 150, but the numbers of the store had decreased by 7 today. In this study the historical development process of the felt and the felting in Afyonkarahisar were examined. In the center of Afyonkarahisar, were interviewed with declining craftmen. The recoil felt making stages with Mehmet, Mustafa and İsmail Erkuş from these craftmen at Erkuş Atelier were photographed.

Keywords Afyonkarahisar, wool, felt, felt craft, handicrafts

PDF

Kaynakça

  1. Akça, Halil. “Afyonkarahisar’da Geleneksel El Sanatları”, Kültür ve Sanat Dergisi, S.21, s.50 – 51, 1994.
  2. Asangazieva, Janara. Kırgız Kültüründe Keçe Sanatı ve Keçe Yapanların Eğitim Durumları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2006.
  3. Barışta, H. Örcün. Günümüzde El Sanatları Eğitimi Yapılan Yüksek Öğrenim Kurumları ve Bu Kurumlarca Yapılan Süreli Yayınlarla Belirlenen Eğitim Kurumları Dışında Uygulanan El Sanatları Üzerine. V. Türk Kültürü Kongresi, 17 – 21 Aralık 2002, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, 2005.
  4. Başar Ergenekon, Cavidan. Tepme Keçelerin Tarihi Gelişimi Renk, Desen, Teknik ve Kullanım Özellikleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1999.
  5. Başaran, Fatma Nur ve Çolak, Adem. Keçe Ustası Arif Cön. Uluslararası Geleneksel El Sanatı Ustaları Sempozyumu Bildirileri - 13-15 Ekim 2011, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını, 2011.
  6. Begiç, H. Nurgül. Akhisar’da Keçeciliğin Son Temsilcisi Orhan Patoğlu. Uluslararası Geleneksel El Sanatı Ustaları Sempozyumu Bildirileri - 13-15 Ekim 2011, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını, 2011.
  7. Begiç, H. Nurgül. Türk Keçecilik Sanatı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı, Yayın No: 481, Araştırma İnceleme Dizisi: 134, ISBN: 978-975-16-3332-3, 2017.
  8. Çağıl, Nebahat. Keçe Sanatı ve Giysiye Uyarlanması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Haliç Üniversitesi, 2009.
  9. Görgünay Kırzıoğlu, Neriman. Altaylarda Pazırık Kurganı’ndan Çıkan Motiflerin Anadolu ve Türk Cumhuriyetleri’nde Yaşayan İzlerinden Bazı Örnekler. Türk Soylu Halkların Halı, Kilim, Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri - 27-31 Mayıs 1998, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, 1998.
  10. Gür, Semra. Tekstilde Yüzey ve Yapı Oluşturma Yöntemi Olarak; Keçeleştirme. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, 2008.
  11. Gürtanın, Neriman ve Kaya, Firdevs. Afyon ve Balıkesir’de Yapılan Tepme Keçe Yapınlarının Bazı Fiziksel Özellikleri Üzerinde Araştırmalar. Genişletilmiş 2. Baskı. Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığı Kooperatifler Genel Müdürlüğü El Sanatları Dairesi, Yayın No: ESD: 6, 1979.
  12. Küçükkurt, Ülkü ve Oyman, N. Rengin. Afyonkarahisar’da Keçe Üretimi ve Keçe Atölyeleri. Afyonkarahisar Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Kültür Yayınları Yayın No: 59, ISBN: 978-605-81376-8-4, 2018.
  13. Nasrattınoğlu, İrfan Ünver. “Afyonkarahisar’da Keçe”. Kültür ve Sanat, C.3, S.9, s.50 – 53, 1991.
  14. Oyman Büken, Rengin. “Konya Merkezde Keçe Üretimi ve Günümüzdeki Durumu”. Milli Folklor Dergisi, C.17, S.66, s.82 – 89, 2005.
  15. Ögel, Bahaeddin. Türk Kültür Tarihine Giriş – III. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1978.
  16. Sevinç, Betül. Keçe Üzerine, Farklı Yüzey Düzenleme Teknikleri ile Giyilebilir Sanat Ürünleri. Yayımlanmammış yüksek lisans tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, 2015.
  17. Seyirci, Musa ve Topbaş, Ahmet. Keçecilik ve Batı Anadolu’daki Bazı Keçe Merkezleri. 2. Ulusal El Sanatları Sempozyumu Bildirileri - 18-20 Kasım 1982, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Yayınları, 1982.
  18. Seyirci, Musa ve Topbaş, Ahmet. “Anadolu’da Keçecilik”. Erdem Halı Özel Sayısı – III, C.10, S. 30, s.577 – 597, 1999.
  19. Yalçınkaya, R. Gülenay. Keçeye Ter Düştü. İzmir: Elik Yayınları, 2009.
  20. Yalçınkaya, R. Gülenay. Afyonkarahisar Mevlevihanesinde Keçenin İzi. Uluslararası Türkiye - Ukrayna İlişkileri Sempozyumu KİEV Bildirileri - 26-31 Temmuz 2010, Ankara, 2010.
  21. Yalçınkaya, R. Gülenay. “Keçe” Afyonkarahisar’da Geleneksel Bir El Sanatı. Afyonkarahisar: Aytam Yayını (Afyonkarahisar Yerel Tarih Araştırmaları Merkezi), 2011.