Bir Karşılaşma Ânı Olarak Sanatta Etkileşim

İzleyici/seyirci sanat üretiminin vazgeçilmez parçasıdır. Sanat var olduğu andan itibaren kendisini izleyen ve seyreden bir unsuru da içinde barındırır. Sanat; sanatçı, sanat eseri ve izleyici/seyirci (tüketici) üçgeninde var olmuştur. İzleyici/seyirci, sanatın tarihsel sürecinde, sanatçı gibi değişime ve dönüşüme uğramıştır. Sanat üretimleri ile karşılaşma anlarındaki etkileşim zaman içerisinde değişime uğrayarak evrilmiştir. 1960'lı yıllardan itibaren, sanatçı ve sanat üretim ilişkilerinin izleyici/seyirciyi de içine alan, izleyici/seyircinin mutlaka dahil edileceği karşılaşma anları dönüşerek, sanat ile seyircinin etkileşimini, ilişkiselliğe dönüşmüştür. İzleyici/seyirci seyretmenin ötesine geçerek deneyimleyen, sanatçıyla birlikte üretim sürecini gerçekleştiren özneler haline gelmiştir. Artık sanatçı, üretimini kurgularken seyirciyi de içine alan kurgular oluşturup, seyirci ile yer değişikliğine gidebilmektedir. Çağdaş sanat pratiklerinde zaman zaman izleyici/seyirci, sanatçının rolünü çalabilmekte, bu da sanatçının isteği dahilinde üretim sürecinin kendisini oluşturmaktadır. Sanat üretimlerinde izleyici/seyircinin edilgen izleme rolünden sıyrılmasıyla, birlikteliğe ve ilişkiselliğe dayalı bir şekilde, yapıtın tüm aşamalarıyla etkileşimi sağlanan yeni bir estetik anlayışı ortaya çıkarmıştır. Kriterlerinin, kıstaslarının klasik anlamda estetik bir beğeniyle ölçülemeyecek bir anlayıştır bu. Bu üretimlerde izleyici/seyircinin karşılaşma anları, geleneksel bağlamlarından koparılarak, sürprizlerle dolu etkileşimlerle gerçekleşmektedir.

Watcher/follower is an unreplacable part of artwork. Beginning from its existence, art includes a factor that watches and follows itself. It has existed in the triangle of artist, artwork, and watcher/follower. This watcher/followerhas changed just like the artist in art’s historical continuum. At the moment of encounter, interaction has evolved in time. The encounter moments in which it includes watcher/follower and certainly must include in watcher/follower, has converted art and follower interaction into relationality beginning from 1960’s. Watcher/follower has become subjects who experiencing the production process as going beyond watching and realising the production process. Any more the artist can go into replacement with the audiences while fictionalising the production and creating fictions that contains audiences too. In contemporary art practises watcher/follower can steal role of the artist’s from time to time and this forms the production process’ itself within astist’s wish. In artworks as of watcher/follower to get out of the passive watching position, in the manner based on togetherness and relationality, a new aesthetic understanding appears of which its interaction is provided with the artwork’s all levels. It is an understanding that cannot be measured up within a manner of classical aesthetic acclaim of criterias and bench marks. In these productions the encounter moments of watcher/follower realizes with interactions full of surprises by being pulled of from its traditional contexes.