Cilt 8, Sayı 60 (Ağustos 2019)

Araştırma Makalesi

Çocuk Edebiyatı ve Yaratıcı Düşünme

Yayımlandı 31.08.2019

Cilt 8 Sayı 60 kapak

Öz

Edebî metinler, özellikleri itibariyle ‘yaratıcı düşünme’yle doğrudan ilintilidir. Roman, öykü, masal, şiir gibi edebi metinler, her şeyden önce bir sanatçının yaratımıdır ve kurgu, yapı, içerik, dil ve anlatım gibi özellikleri bakımından yaratcılığa dayanır. Bu bakımdan çocuk edebiyatı ürünleri de çocuklar için ‘yaratıcı düşünme’ye açılan bir kapıdır. Bu çalışmada, çocuk edebiyatı ile ‘yaratıcı düşünme’ arasındaki ilişkiler irdelenmektedir. Çocuk edebiyatı metinlerinin özellikleri (kurgu, yapı, içerik, dil ve anlatım gibi) ile ‘yaratıcı düşünme’ arasındaki ilişkiler ortaya konulmaktadır. Çocuk edebiyatı ile ‘yaratıcı düşünme’ arasındaki ilişki; roman, öykü, masal, şiir gibi çocuk edebiyatı ürünlerinden örnekler verilerek ele alınmaktadır. Çocuk edebiyatı ürünlerini ‘yaratıcı düşünme’ye açılan bir kapı olarak görmek, eğitimde öğrenme süreçlerini de ‘yaratıcı düşünme’ yönünde şekillendirmek ve bu yönde bir farkındalıkla hareket etmek bakımından da bir gerekliliktir. Bu bakımdan eğitimin her seviyesnde çocuk edebiyatı ürünleri üzerinden çocukların ‘yaratıcı düşünme’ becerilerini ve yeterliliklerini geliştirmek başlıca amaçlardan biri olmalıdır.

Anahtar Kelimeler Çocuk edebiyatı, edebî metinler, yaratıcılık, yaratıcı düşünme, çocuk-okur

Abstract

Children’s Literature and Creative Thinking

Literary texts are directly related to ‘creative thinking’. Literary texts such as novels, stories, fairy tales and poems are, above all, the creations of the artists and are based on creativity in terms of features such as fiction, structure, content, language and expression. In this respect, children's literature is a gateway to ‘creative thinking’ for children.

In this study, the relationship between children's literature and ‘creative thinking’ will be examined. The relationship between creative thinking and features (fiction, structure, content, language and expression etc.) of children's literature texts will be revealed. The relationship between children's literature and ‘creative thinking’ will be discussed by giving examples from children's literature products such as novels, stories, fairy tales and poems.

To consider children's literature as a gateway to creative thinking is one of the necassites for shaping the learning processes in education towards creative thinking and for acting with awareness in this direction. In this respect, it should be one of the main objectives to develop children's creative thinking skills and competences through children's literature at all levels of education.

Keywords Children’s literature, literary texts, creativity, creative thinking, child-reader

PDF

Kaynakça

  1. Avcı, Ferit. Kırmızı Fil’i Gördünüz mü?. Ankara: Kök, 2010.
  2. Büyükmeriç, Erol. Kanatlı Düşler. İzmir: Tudem, 2011.
  3. Cropley, A. J.. “Definitions of Creativity”. Encyclopedia of Creativity: Volume 1 (A-I). Ed. Mark A. Runco, Steven R. Pritzker, 358-368, London, Burlington/MA, San Diego: Elsevier/Academic, 2011.
  4. Dilidüzgün, Selahattin. Çağdaş Çocuk Yazını: Yazın Eğitimine Atılan İlk Adım. İzmir: Tudem, 2018.
  5. DiYanni, Robert. Critical and Creative Thinking: A Brief Guide for Teachers. UK: Wiley Blacwell, 2016. https://ebookcentral.proquest.com/lib/baskent-ebooks/reader.action?docID=4040151 (erişim tarihi: 11 Nisan 2019).
  6. Gavalda, Anna. 35 Kilo Tembel Teneke. Çev. Azade Aslan. İstanbul: Günışığı Kitaplığı, 2012.
  7. Güleryüz, Hasan. Yaratıcı Çocuk Edebiyatı. Ankara: Edge Akademi, 2013
  8. İnam, Ahmet. “Yaratıcılık (Temel Kavramlar ve Kuramlar)”. Yaratıcılık ve Eğitim. Türk Eğitim Derneği XVII. Eğitim Toplantısı, 25-26 Kasım 1993. Haz. Ayşegül Ataman, 1- 14, Ankara: Türk Eğitim Derneği, 1993.
  9. Johnson, Richard. Mucit Dedemin Müthiş İcatları. Çev. Şiirsel Taş. İstanbul: Remzi, 2008.
  10. Lesnik-Oberstein, Karín. “What is Children’s Litterature? What is Childhood?”. Understanding Children’s Literature. Ed. Peter Hunt, 15-29, London and New York: Routledge, 1999.
  11. Lesnik-Oberstein, Karín. “Defining Children’s Literature and Childhood”. International Companion Encyclopedia of Children’s Literature. Ed. Peter Hunt, 15-29, London and New York: Routledge, 2005.
  12. Lionni, Leo. Yüzyüz. Çev. Kemal Atakay. Ankara: Elma, 2017.
  13. Michalko, Michael. Creative Thinkering: Putting Your Imagination to Work. California: New World Library, 2011.
  14. Moran, Seana; John-Steiner, Vera. “Creativity in the Making: Vygotsky’s Contemporary Contribution to the Dialectic of Development and Creativity”. Creativity and Development. Ed. Keith R. Sawyer vd., 61-90, New York: Oxford University, 2003.
  15. Nikolajeva, Maria. Children’s Literature Comes of Age: Toward A New Aesthetic. New York and London: Garland, 1996.
  16. Norton, Donna E.; Norton, Saundra E.. Through The Eyes of A Child: An Introduction to Children’s Literature. Boston: Pearson, 2011.
  17. Nöstlinger, Christine. Kim Takar Salatalık Kral’ı. Çev. Selahattin Dilidüzgün. İstanbul: Günışığı Kitaplığı, 2012.
  18. Oral, Feridun. Kırmızı Elma. İstanbul: YKY, 2011.
  19. Öğmel, Ümit. Ben Bir Çizgiyim. Ankara: Kök, 2010.
  20. Özerbaş, Mehmet Arif. “Yaratıcı Düşünme Öğrenme Ortamının Akademik Başarı ve Bilgilerin Kalıcılığa Etkisi”. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2011, 31 (3): 675-705.
  21. Plucker, J. A.; Waitman, G. R.; Hartley, K. A.. “Education and Creatvity”. Encyclopedia of Creativity: Volume 1 (A-I). Ed. Mark A. Runco, Steven R. Pritzker, 435-440, London, Burlington/MA, San Diego: Elsevier/Academic. 2011.
  22. Runco, Mark A.. “Problem Finding, Evaluative Thinking, and Creativity”. Problem Finding, Problem Solving, and Creativity. Ed. Mark A. Runco, 40-76, Norwood, New Jersey: Ablex, 1994.
  23. Üstündağ, Tülay. Yaratıcılığa Yolculuk. Ankara: Pegem Akademi, 2014.
  24. Sever, Sedat. Çocuk ve Edebiyat. Ankara: Kök, 2003.
  25. Sharp, Caroline. “Developing Young Children’s Creativity: What Can We Learn From Research”. Topic, Autumn 2004, 32: 5-12.
  26. Sternberg, Robert J.. “The Development of Creativity as a Decision-Making Process”. Creativity and Development. Ed. Keith R. Sawyer vd., 91-138, New York: Oxford University, 2003.
  27. Sternberg, Robert J. “Creativity as a Habit”. Creativity: A Handbook for Teachers. Ed. Ai-Girl Tan, 3-25, Singapore: World Scientific, 2007.
  28. Sternberg, Robert J.; Todd, I. Lubart. Defying the Crowd: Cultivating Creativity in a Culture of Conformity. New York: The Free, 1995.
  29. Sternberg, Robert J.; Williams, Wendy M.. How to Develop Student Creativity. Alexandria, Virginia: Association for Supervision and Curriculum Development, 1996.
  30. Şimşek, Tacettin. Çocuk Edebiyatı. Konya: Suna, 2004.
  31. Şirin, Mustafa Ruhi. “Çocuk Edebiyatı”. 99 Soruda Çocuk Edebiyatı. Haz. Mustafa Ruhi Şirin, 9-35, İstanbul: Çocuk Vakfı, 1994.
  32. Torrance, E. Paul. “Scientific Views of Creativity and Factors Affecting Its Growth, Daedalus: Creativity and Learning, Summer 1965, 94 (3): 663-681.
  33. Villalba, E. (2011). “Critical Thinking”. Encyclopedia of Creativity: Volume 1 (A-I). Ed. Mark A. Runco, Steven R. Pritzker, 323-325, London, Burlington/MA, San Diego: Elsevier/Academic.
  34. Yalçın, Alemdar; Aytaş, Gıyasettin. Çocuk Edebiyatı. Ankara: Akçağ, 2014.