Cilt 8, Sayı 58 (Haziran 2019)

Derleme

Mitolojik Unsurları Kullanan Sanatçıların Çağdaş Türk Resmine Olan Katkıları

Yayımlandı 30.06.2019

  • İlyas Sevindik Necmettin Erbakan Üniversitesi image/svg+xml
  • Ayşe Okur Necmettin Erbakan Üniversitesi image/svg+xml
  • Fatih Uğurlu Konya Çimento Güzel Sanatlar Lisesi
Cilt 8 Sayı 58 kapak

Öz

Her toplumun sosyal yaşamından ve inançlarından kaynaklanan mitleri mevcuttur. Türkler de hüküm sürdükleri tüm coğrafyalarda yaşam ve inançlarından kaynaklanan mitolojik unsurlardan beslenmişlerdir. Bu unsurlar birçok millet ve coğrafyada olduğu gibi Türklerde de gücün ve kudretin simgesi durumunda olan semboller olarak ön planda tutulmuştur. Bu makalede özellikle Türk ve eski Anadolu kültüründen yola çıkarak mitolojik unsurları esin kaynağı olarak gören 1950 sonrası Türk resim sanatçılarının eserlerindeki yansımalar konu edinilmiştir. Çalışmada, Türk mitolojisini ve kültürel mirası bir çıkış noktası olarak gören ve arayış içerisinde olan, geçmişle gelecek arasında mitosların aktarımında önemli roller üstlenmiş 1950 sonrası resim sanatçılarımızdan Erol Akyavaş, Süleyman Saim Tekcan, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Hüsamettin Koçan, Nuri Abaç, Rauf Tuncer, Tomur Atagök ve İbrahim Balaban’ın resimleri incelenmiştir. Çalışma, literatür taraması şeklinde yapılmış olup eserlerde karşımıza çıkan mitolojik ve simgesel unsurlar, plastik öğeler açısından değerlendirilmiştir. Ayrıca sanatçıların müze, galeri ve koleksiyonlarda bulunan eserleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler mitoloji, 1950 Sonrası Çağdaş Türk Resmi, Türk sanatçıları

Abstract

Contributions of Artists Using Mythological Elements on Contemporary Turkish Painting

There are myths formed by the life and beliefs of each societies. The Turks also have mythological elements that originate from their lives and beliefs in all geographies they live in. As in many nations and geographies, the symbols which are the symbol of power and force are used in the foreground. It is often seen that they installed a protective symbol, sometimes a sacred mission and transformed them into mythological creatures due to their strong ties with animals. These are sometimes reflected on the canvas as painting likewise on the stones, on the wood, on the carpet and on the rug. It has also been a source of significant source for the development of contemporary Turkish painting. In this article, the reflections of the works of Turkish art artists after 1950, who considered the mythological elements as a source of inspiration by basing on the especially Turkish and old Anatolian culture, were studied. By examining the pictures of our artists after 1950 like Erol Akyavaş, Süleyman Saim Tekcan, Bedri Rahmi Eyüboglu, Hüsamettin Koçan, Nuri Abaç, Rauf Tuncer, Tomur Atagök and İbrahim Balaban, who considered Turkish mythology and cultural heritage as an outlet point, were in search and took important roles in the transfer of myths between the past and the future, it was investigated how and in what way mythological and symbolic elements are used. The study was carried out as a literature review, and mythological and symbolic elements in the pictures were evaluated in terms of plastic items. In addition, the works of the artists in museums, galleries and collections were examined and the work was enriched with visuals.

Keywords Mythology, Turkish mythological elements, Modern Turkish painting after 1950, Turkish artists using mythological elements

PDF

Kaynakça

  1. Abaç, Nuri (1998). Türk Plastik Sanatları. (Koordinatör: İbrahim Çiftçioğlu). İstanbul: Bilim Sanat Galerisi,188.
  2. Akdeniz, Halil (1995). Sanat Kitapları. Sanat. Kültür Bakanlığı, 8, 111-123.
  3. Beydili, Celal (2004). Türk Mitoloji Sözlüğü. Ankara: Yurt Kitap Yayın.
  4. Çoruhlu, Yaşar (2002). Türk Mitolojisinin Ana Hatları. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  5. Diyarbekirli, Nejat (1993). İslamiyet’ten Önce Türk Topluluklarında Din ve Sanat. (Koordinatör: Mehmet Önder). Başlangıcından Bugüne Türk Sanatı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 8-16.
  6. Elmas, Hüseyin (2014). Rauf Tuncer’in Resimleri Üzerine. Rauf Tuncer. Ankara: Emin Antik Sanat Galerisi (Katalog), 10-15.
  7. Ersoy, Ayla (1998). Günümüz Türk Resim Sanatı. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi.
  8. Germaner, Semra (2006). Süleyman Saim Tekcan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  9. Giray, Kıymet (2000). Türkiye İş Bankası Resim Koleksiyonu. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  10. Görgülügil, Nükhet (1999). Türk Sanatında Ejder ve Simurg Motifinin Gelişimi. Yüksek Lisans Semineri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  11. İndirkaş, Zühre (2001). Ana tanrıçalar, Kybele ve Çağdaş Türk Resmindeki İzdüşümleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  12. Kabacalı, Alpay., Özçelik, Tahir ve Berkman, Bülent (1991). Sanat Ansiklopedisi. İstanbul: Milliyet Yayınları.
  13. Karayağmurlar, Bedri (2014). Dil Olarak Resim ve Yeni İmge Düzenleri. Rauf Tuncer. Ankara: Emin Antik Sanat Galerisi (Katalog), 7-9.
  14. Koçan, Hüsamettin (2000). Hüsamettin Koçan, (Biyografiler ve Yayına Hazırlayan: Gülseli İnal). Turkuvaz 2000-Çağdaş Türk Plastik Sanatlarından Bir Kesit. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi Yayınları, 190-193.
  15. Kodaman, Mehtap (2007). Türk Sanatında Bir “Islah- Atçı” Süleyman Saim Tekcan’ın Yapıtını Tekrar Okumak. Türkoloji Araştırmaları, 2, 386-391.
  16. Kurtuluş, Hilmi (Aralık 1974). Geleneksel Türk Tiyatrosunun önemli Bir Unsuru Karagöz. Kültür ve Sanat, 3, 119-123.
  17. Manukyan, Ayda Şirin (1999). Naif Resim. (Editör: Ayla Ödekan). Cumhuriyet’in Renkleri, Biçimleri. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 40-47.
  18. Mülayim, Selçuk (2015). Türk Sanatında İkonografik Dönüşümler Değişimin Tanıkları. İstanbul: Kaknüs Yayınları.
  19. Oral, Betül (2014). Anadolu’da Ana Tanrıça Kültü. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8, 154-164.
  20. Özkartal, Mehmet (2012). Türk Destanlarında Hayvan Sembolizmine Genel Bir Bakış. (Dede Korkut Kitabından örnekler). Milli Folklor, 94, 58-71.
  21. Özsezgin, Kaya (1999). Türk Plastik Sanatçıları. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları
  22. Platt, Susan (2000). Tomur Atagök, (Biyografiler ve Yayına Hazırlayan: Gülseli İnal). Turkuvaz 2000-Çağdaş Türk Plastik Sanatlarından Bir Kesit. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi Yayınları, 90-93.
  23. Roller, E. Lynn (2004). Ana Tanrıça’nın İzinde Anadolu Kybele Kültürü (Çeviren: Betül Avunç). (I. Basım) İstanbul: Homer Kitabevi.
  24. Sözen, Metin ve Tanyeli, Uğur (1992). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  25. Şahin, Can (2001). Türklerde Ejder ve Simurg Motiflerinin Grafik Gelişimi. Doktora Tezi. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  26. Tansuğ, Sezer (1993). Türk Resminde Yeni Dönem. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  27. Tansuğ, Sezer (2003). Çağdaş Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  28. Yazıcı, Hasan (2014). Rauf Tuncer Bir Sanat Nehridir. Rauf Tuncer. Ankara: Emin Antik Sanat Galerisi (Katalog), 16-18.