Cilt 8, Sayı 58 (Haziran 2019)

Araştırma Makalesi

Klasik Müzik Eğitimli Müzisyenlerin Koma Sesleriyle Çoksesli Düzenlenen Türk Müziği Eserleri Algılaması

Yayımlandı 30.06.2019

Cilt 8 Sayı 58 kapak

Öz

Türk müziği teksesli yapıtlarının eşit tamperaman ses sistemine göre çoksesli düzenlemelerinde çoğunlukla koma seslerin kullanılmadığı ya da yalnızca ezgide kullanılıp alt partilerinde kullanılmadığı görülür. Bu düzenlemeler Batı klasik müzik eğitimli müzisyenler tarafından rahatça seslendirilir ve aldıkları eğitimin etkisiyle genelde uyumlu bulunur. Ancak bu düzenlemelerde Türk müziği yapıtının kendi makamsal tınısı kaybolur. Makamsal tınının kaybolmaması için koma sesler kullanılarak çoksesli düzenlenen Türk müziği yapıtlarının Batı klasik müzik eğitiminin etkisinde kalan müzisyenlerce uyumsuz, entonasyon problemli bulunup beğenilmeyeceği, etki altında kalmayan müzisyenlerce problemli bulunmayıp beğenileceği düşünülerek iki Türk müziği yapıtı çoksesli düzenlenip altmış müzisyene dinletildi. Hem koma sesler kullanılarak çoksesli düzenlenip Türk müziği tavrıyla seslendirilen, hem de kullanılmadan eşit tamperamanlı sisteme uygun çoksesli düzenlenip Batı müziği tavrıyla seslendirilen yapıtlarla ilgili katılımcı düşünceleri yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Katılımcıların yarısından fazlası tüm düzenlemeleri entonasyon problemsiz ve uyumlu bulup beğendi.

Anahtar Kelimeler mikrotonal, komalı armoni, çoksesli uşşak eser, algı çalışması

Abstract

Classical Music Educated Musicians Perception of Microtonal Works Which Are Arranged With Turkish Music Microton Notes

In the polyphonic arrangements of Turkish music monopoly according to equal tamperaman system notes, it is seen that mostly microtones are not used or only used in melody and not used in sub-parties. These arrangements are performed by musicians educated in Western classical music and are generally compatible with the influence of education. However, in these arrangements, the Turkish music work itself has lost its own maqam timbre/original tones. In order to prevent the loss of the maqam timbre, the Turkish music works which were arranged in polyphonic music were used by the musicians who were under the influence of Western classical music education. Participants' opinions about the Turkish music works were performed in polyphonic style with the polyphonic music of the Western classical music without the use of microtons. While more than half of the participants found microtone polyphonic arrangements compatible with the problem of intonation, they found and liked the polyphonic arrangements according to equal tamperaman system notes without any problems and liked the intonation.

Keywords microtonal, harmony with microtones, ussak work, polyphony arrangement, perception study

PDF

Kaynakça

  1. Albuz, Aytekin. “Türk Müziğinde Çokseslilik Yaklaşımları”. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi. Cilt/Vol 1. Sayı/No 1. s. 51-66, 2011.
  2. Bailes, F., Dean, R..T., Broughton, M.C. (2015). “How Different Are Our Perceptions of Equal-Tempered and Microtonal Intervals? A Behavioural and EEG Survey”. Plos One.10.137, 2015
  3. Cevizci, Ahmet. Felsefe Tarihi: Thales'ten Baudrillard'a (2. Baskı). İstanbul: Say, 2010.
  4. Çelik, S., Eden, A. ve Karşıcı G. “Mikrotonal perdelerin midi ile seslendirilmesi: Bir MAX/MSP Çalışması”. ATMM Proceeding. Ankara: Bilkent Uni, 2013.
  5. Çelik, S., Eden, A., Karşıcı, G, Levendoğlu Öner, O. “Türk Makam Müziği İçin MAX/MSP Tabanlı Mikrotonal Midi Arayüz Tasarımı”. AsosJournal. 2(1), s. 463-472, 2014.
  6. Çoğulu, T. ve Eroğlu, S.C. “Makamsal ve Mikrotonal Müziklerin İcrası İçin Yeni Çalgı Arayışları: Mikrotonal Gitar, Perdesiz Gitar ve Oğur Sazı”. Erstes Bağlama Symposium in Deutschland, Landesmusikrat. Berlin, Almanya, 2013.
  7. Hayward, Robin. “The Microtonal Tuba”. The Galpin Society Journal. (64), pp. 125-177, Mart 2011.
  8. Karşıcı, Gülay. Müzik Beğenisinde Kültürel Etkenler: Bir fMRI Çalışması. Ankara: Gece Kitaplığı, 2014.
  9. Karşıcı, Gülay. "Türkiye’de Beğenilen Ve Tercih Edilen Müzik Türleri". İ. B. Derneği (Dü.), 3. Uluslararası İletışiım, Edebiyat, Müzik ve Sanat Çalışmalarında Güncel Yaklaşımlar Kongresi. Tam Metin Kitabı s. 25-32. İstanbul: Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları, 2018.
  10. Kaya, Ahmet. “Klasik Gitarda Türk Müziği Düzenlemelerinde Biçim ve Çokseslilik Yaklaşımları”. Akdeniz Sanat Dergisi. s. 1-18, 2007.
  11. Kaya, İlhami. “Monochord Tel Bölümleri ile Armonik Arasındaki Bağlantı”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. s. 636-646, 2017.
  12. Keislar, Douglas. “History and Principles of Microtonal Keyboards”. Computer Music Journal. s. 18-28, 1987.
  13. Sağlam, Atilla. Türk Müziğinde Çokseslilik Uygulamaları ve İlerici Armonisi. İstanbul: Pan Yayıncılık, 2001.
  14. Yarman, Ozan. Türk Musikisi ve Çok Seslilik. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı, 2001.
  15. Zeren, Ayhan. Müzik Fiziği. Ankara: Pan Yayıncılık, 2003.