Cilt 8, Sayı 56 (Nisan 2019)

Araştırma Makalesi

Geleneksel Niğde Evlerinde Enerji Etkin Yapı Tasarımının İncelenmesi

Yayımlandı 30.04.2019

Cilt 8 Sayı 56 kapak

Öz

Tarihi çevrelerdeki tasarımların sürdürülebilir tasarım ölçütleri dikkate alındığında, bulundukları çevrenin iklim ve doğa koşullarına uygun çözümlerin uzun zamandır uygulandığı, bu detaylı ve uygun çözümlerin doğal döngüye en az zarar veren yaklaşımlar olduğu bilinmektedir. Geleneksel yapıların sürdürülebilir tasarım ölçütlerinin çağdaş tasarım ve planlama konularında örnek alınması gereken ekolojik yaklaşımlar içerdiği kabul edilmektedir. Anadolu’daki geleneksel yapıların enerji etkin yapı tasarımı çözümlerinin açığa çıkarılması ve günümüzün ve geleceğin tasarımcılarına takip edilecek örnekler olarak sunulması amacıyla, bu çalışmada Kapadokya bölgesinde yer alan Geleneksel Niğde Evleri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Niğde’de yer alan, günümüze kadar gelmiş ve kendilerine özgü özelliklerini kaybetmemiş Geleneksel Niğde Evlerinin enerji etkin özelliklerini araştırmaktır. Çalışma kapsamında geleneksel yapıların enerji etkinlikleri; araziye yerleşim ve yönlenme, biçimlenme, uygun hacim organizasyonu, yapı kabuğu özellikleri ve malzeme özellikleri açısından analiz edilerek değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler Geleneksel Niğde Evleri, Enerji Etkin Yapı Tasarımı, Sürdürülebilir Mimarlık

Abstract

Investigation of Structural Structure Design in Traditional Niğde Houses

When sustainable design criteria are taken into consideration, it is known that in works designed in historical environment, solutions convenient to the conditions of the climate and nature of the environment which they have been in, have been implemented. On the other hand, it is widely acknowledged that these neatly detailed solutions are approaches that are the least harmful to the natural cycle. Another assent is that sustainable design criteria of the traditional buildings involve ecological approaches that should be copied by contemporary design and planning issues. In this study, traditional Niğde houses located in Cappadocia Region were investigated, aiming at uncovering energy-effective design solutions in traditional buildings in Anatolia and presenting them to the contemporary and future designers as examples to be followed. The scope of the study is to investigate energy-effective characteristics of traditional houses in Niğde, which have survived to the present and have not lost their distinctive features. Within the scope of the study, energy-effectiveness of traditional houses were analysed and evaluated with respect to layout and orientation, form configuration, appropriate space organization, building shell features and material characteristics.

Keywords Traditional Niğde Houses, Energy-Efficient Building Design, Sustainable Architecture

PDF

Kaynakça

  1. ALTUNER, E. (1998). Niğde Aşağı Kayabaşı Mahallesi Tarihi Yerleşim Dokusunun İncelenmesi ve Koruma Geliştirme Önerisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  2. ALTUNER, H. (1999). Niğde Evleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  3. Birleşmiş Milletler Dünya Çevre ve Gelişme Komisyonu, Ortak Geleceğimiz, (1991). Belkıs Çırakçı (çev.), Türkiye Çevre Sorunları Vakfı Yayını, Ankara.
  4. CANAN, F. (2008). Enerji Etkin Tasarımda Parametrelerin Denetlenmesi için Bir Model Denemesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  5. CHO, SHİN J., KİM, S., KİM, J.-H., HONG, H. (2014). Development of an Energy Evaluation Methodology to Make Multiple Predictions of The Hvac&R System Energy Demand for Office Buildings. Energy and Buildings, 80:169–183.
  6. ÇETİN, S. (2010). Geleneksel Konut Mimarisinin Ekolojik Yansımaları: Burdur Örneği. 5. Ulusal Çatı & Cephe Sempozyumu, İzmir.
  7. DEMİRCAN, R. K., Gültekin, A. B. (2017). Binalarda Pasif ve Aktif Güneş Sistemlerinin İncelenmesi. TÜBAV Bilim Dergisi, 10 (1): 36-51, Ankara.
  8. DİKMEN, Ç.B. (2011). Enerji Etkin Yapı Tasarım Ölçütlerinin Örneklenmesi, Politeknik Dergisi, Cilt:14, Sayı:2:121-134.
  9. DÖRTER, C.H. (1994). Konutlarda Isıtma Enerjisi Korunumu Amaçlı Mimari Tasarıma Yön Verici İlkelerin ve Çözümlerin Belirlenmesinde bir Yaklaşım Araştırması. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  10. EKİCİ, B.B., AKSOY, U.T. (2016). Elazığ İli için Güneş Isısı Kazanç Faktörünün Yönlere Göre Değişiminin Deneysel Olarak İncelenmesi, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 31, Sayı 1:39-49, 2016.
  11. EKİCİ, B.B., GÜLTEN, A.A., AKSOY, U.T.(2012). A Study on the Optimum Insulation Thicknesses of Various Types of External Walls with Respect to Different Materials Fuels and Climate Zones in Turkey. Applied Energy, Cilt 92, 211–217.
  12. EFE YAVAŞCAN, E.(2016). Niğde İli Kadıoğlu Konağı Restorasyon Önerisi, (1.Basım), LAP LAMBERT Academic Publishing, Editör: Mikail Col, 460.
  13. EFE YAVAŞCAN, E., URAK, G., AYÇAM, İ. (2016). Geleneksel Sokak Dokusunun Sürdürülebilirliği: Niğde Kadıoğlu Sokağı, IV. Çevre Tasarım Kongresi 2016, 127-138, Kayseri.
  14. EFE YAVAŞCAN E. (2018). Kapadokya Bölgesi, Niğde İli, Fertek Köyü’nde Yer Alan Fertek Evi’nin Belgelenmesi Ve Koruma Sorunları. Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 7(1), 451-464.
  15. GÜLTEKİN, A. B., ALPARSLAN, B. (2011). Ecological Building Design Criteria: A Case Study in Ankara. Gazi University Journal of Science, Vol.24, No.3:605-616, Ankara.
  16. GÜLTEKİN, A. B., ALPARSLAN B. A. (2013). Ecological Building Design and Evaluation in Ankara, Croatian Association of Civil Engineers Gradevinar, 65 (11): 1003-1013, Croatia.
  17. GÜLTEKİN, A. B., FARAHBAKHSH, E. B. (2016). Energy Performance of Glass Building Materials. TÜBAV Bilim Dergisi, ISSN: 1308 – 4941, 9 (3): 52-65, Ankara. Materials. TÜBAV Bilim Dergisi, ISSN: 1308 – 4941, 9 (3): 52-65, Ankara.
  18. GÖKSAL, T., ÜLGEN, K. (2000). Güneş ve Mimari Bağlamında Enerji Korunumlu Cephe Kuruluşlarında Isıl Davranışların Deneysel Araştırılması. Anadolu Üniversitesi Araştırma Projesi, No: 980 207:10-52.
  19. GÖKSAL, T., ÖZBALTA, N. (2002). Enerji Korunumunda Düşük Enerjili Bina Tasarımları. Mühendis ve Makine, 28, Ankara.
  20. KANTAROĞLU, F. (2011). Yüksek Performans Binaların Enerji Tasarım Stratejileri https://www.mmo.org.tr/sites/default/files/1f56be023ba4b62_ek.pdf (Erişim Tarihi: 27.02.2019).
  21. KORKANÇ, M., SOLAK, B. (2010). Yapı Taşı Olarak Kullanılan Zayıf Kayaların Mühendislik Özellikleri: Niğde Yöresi Tarihi Yapılarından Örnekler. 63. Türkiye Jeoloji Kurultayı, 206, Ankara.
  22. KÜÇÜKDOĞU, M.Ş. Mühendislik ve Mimarlıkta Enerji İlkeleri, Etkin Tasarım http://www.emo.org.tr/ekler/92d39205bdaa0ea_ek.pdf(Erişim Tarihi: 10.03.2019)
  23. MERT, Y., SAYGIN, N. (2016). Energy Efficient Building Block Design: an Exergy Perspective, Energy. 102:465-472.
  24. OWENS, S. (1990). Land Use Planning for Energy Efficiency. B,editor. Energy, Land And Public Policy, Energy Policy Studies, Vol. 5. New Jersey: Transaction Publishers, Cullingworth, 53-98.
  25. ÖZKARCI, M. (2001). Niğde’de Türk Mimarisi. Türk Tarih Kurumu, Ankara.
  26. PACHECO, R., ORDÓNEZ, J., MARTÍNEZ, G. (2012). Energy Efficient Design of Building: A Review, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 16:3559-3573.
  27. SOYSAL, S. (2008). Konut Binalarında Tasarım Parametreleri ile Enerji Tüketimi İlişkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  28. TOKUÇ, A. (2004). İzmir’de Enerji Etkin Konut Yapıları için Tasarım Kriterleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
  29. TÖNÜK, S. (2001). Bina Tasarımında Ekoloji. YTÜ Yayınları, Yayın No: Mf. Mim-01.005, YTÜ Basım-Yayın Merkezi, 4-105, İstanbul.
  30. UTKUTUĞ, G. (1999). Binayı Oluşturan Sistemler Arasındaki Etkileşim ve Ekip Çalışmasının Önemi. Mimar-Tesisat Mühendisi İşbirliği, 4. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi, 21-36, İzmir.
  31. UTKUTUĞ, G. (2006). Sıfır Enerjili Binalar, İngiltere ve Çin’den Uygulama Örnekleri. 21 Dergisi, 47:116-119.