Taşpınar Dokumalarında Kullanılan Motifler ve Anlamları

Halıcılık, Anadolu’nun birçok yöresinde olduğu gibi, Aksaray ve çevresinde de köklü bir geleneğine sahiptir. Aksaray, Selçuklular devrinden beri ünlü bir halı merkezi olmuş, bu gelenek Osmanlı döneminde de sürmüştür. Taşpınar halılarının tüm çeşitleri geometrik düzende yerleştirilmiş bitkisel kökenli motiflerle süslenmiştir. Günümüz halıları üzerinde kullanılan bitkisel motiflerin aşırı üsluplaştırılmış olmasından dolayı bitkisel süslemelerin kökeninin ne olduğunu söylemek güçtür. Taşpınar halıları çeşit olarak da zengindir. Halının ana malzemesi yündür. Koyunlardan yılda bir kereye mahsus yapılan kırkım işlemi ile elde edilen yünler dokumalarda ham madde olarak kullanılmaktadır. Taşpınar’da, İç Anadolu Bölgesi’ndeki tüm dokuma merkezleri gibi 1950 yıllarına kadar, bitkiden elde edilen doğal boyalar kullanılmış ancak bu tarihlerden sonra sentetik boyalarla bitkisel doğal boyalar karıştırılarak uygulanmaya başlanmıştır. Günümüzde sadece doğal bitkisel boyalarla renklendirilmiş halılar da mevcuttur. Taşpınar dokuma örneklerinde kulanılan motifler incelendiğinde; motiflerin geometrik düzen üzerine yerleştirilmiş bitkisel motiflerin zengin olduğu kompozisyonların yer aldığı görülmektedir. Araştırmada, alan araştırması yöntemi kullanılmış ve yapılan sözlü görüşmelerle Taşpınar halılarının tarihçesi, kullanılan motifler ve anlamları hakkında bilgi toplanılmış ve bu bilgilerin paylaşımı amaç edinilmiştir.

Tapestries; As in many parts of Anatolia, Aksaray has a deep-rooted tradition. Aksaray is a famous carpet center since the Seljuk period, and this tradition continued in the Ottoman period. All varieties of Taşpınar carpets are decorated with motifs of vegetable origin placed in geometrical order. It is difficult to say what the origin of herbal ornaments is because of the over-stylized floral motifs used on today’s carpets. Taşpınar carpets are also rich in variety. Since the main material of the carpet is wool, it is used in sheep breeding and living in the mountain and plain villages of Aksaray. Like all weaving centers in the Central Anatolia Region, Taşpınar used natural dyes obtained from the plant until the 1950s.but after these dates, synthetic dyes and natural dyes have been started to be applied. Today, only carpets are colored with natural vegetable dyes. When the motives used in Taşpınar weaving samples are examined; it is seen that motifs have rich compositions of floral motifs placed on geometric order. In the research, the field research method was used and the oral history of the Taşpınar carpets, the motives and meanings of the rugs were collected and the purpose of sharing this information was obtained.