Savaş ve Ölüm Olguları Bağlamında Anma Mekânları: Gelibolu Yarımadası, Tirgu Jiu Parkı, Vietnam Gazileri Anıtı

İnsanoğlu zamanı kısıtlı bir varlık olduğunu bilerek yaşar. Zamanın üstesinden gelebilmek bir başka açıdan ölümün de üstesinden gelme anlamlarını barındırır. Zamanlar arası bir varlık göstermenin en primitif karşılığı “üremek” olurken, aynı dürtü ile insanoğlu, hemen her dönem tarihte yer alabilmek uğruna ölümü göze almıştır. İnsanlığın tarihi, bir başka yanıyla savaşların da tarihidir. İnsanlığın ölümü içine alarak genişleyen zamana karşı olan yazgısını bozuma uğratma çabası, “üretmek” ile cevaplar kazanır. Bu üretim içerisinde sanat, özel ve farklı konumlara sahiptir. Farklı disiplinlerde pek çok sanat eseri, hem üretilmiş olduğu dönemin kültür ve bilgisini barındırırken, aynı zamanda tarihin işaretledikleri üzerinde de yoğunlaşır. Geçtiğimiz yüzyıl, iki büyük dünya savaşı ile farklı tecrübeler yaşamışken, sınırların, savaşların, rejimlerin ve tanımların değişiminde, bu tecrübeleri sanat edimi ile geniş zamana ulaştırmıştır. Bu çalışma, ölüm ve hafıza bağlamında, savaş olgusu üzerine, dönemleri açısından ilerici bakış açıları üzerine üretilmiş ve aynı zamanda anma mekânlarına dönüşmüş, üç hafıza mekânı üzerinden bir inceleme ve okuma sunmaktadır. Bunlardan ilki, ülkemiz topraklarında yer alan Gelibolu Yarımadası, ikincisi Heykeltraş Brancusi tarafından üretilmiş olan Romanya Tirgu Jiu parkı, diğeri ise Washington’da Mimar Maya Lin tarafından projelendirilen Vietnam Gazileri Anıtıdır.

Human beings lives with the knowledge of their time is limited. Overcoming time means also that overcoming the death. While reproduce is the primitive way of showing the existence between time, human being with the same instinct take the risk of death to be a part of the history. History of the humanity is also means that the history of wars. The faith of the humanity is expended with death and it become meaningful with `producing`. In this `producing` concept, art has a unique and special position. In many art pieces from different diciplines shows the the culture and the knowledge of the time that they created. In the last century, the world has different and experiences with different world wars, humanity carried the changed borders, regimes, wars and definations through art to the present time. This paper is providing an understanding of death, memory and war through three memory spaces from three different countries. One from Turkey, Gallipoli, the second one from Romania Tirgu Jiu Park that created by sculptor Brancusi and the last one from Washington, Vietnam anusitis that created by Maya Lin.