21. Yüzyılda Giyilebilir Sanatın Öncü Moda Tasarımcıları

Giyim, insanların doğa şartlarından korunma amacıyla örtünme ihtiyacından doğmuştur. Giyim, 16. yüzyıla kadar gelenekler ile şekillenirken, 17.yüzyılda toplumsal olaylarda baskın rol oynayan orta sınıfın yarattığı moda hareketlerinden etkilenmiştir. 19. yüzyılın ortalarında dikiş makinesinin icadı ise, giyim endüstrisinin başlangıcı kabul edilir.

Aynı dönemde terzilik mesleğinin kurallarını değiştiren ve çok eleştiri alan İngiliz Charles Frederick Worth (1825-1895), tasarladığı giysileri Paris’te kendi moda evinde müşteri grubuna sunan ilk “moda tasarımcısı” olmuştur. “Hazırladığı bel dikişinin bir yağlı boya tablo değerinde” olduğunu ifade eden ve yaptığı işlere imza atan Worth, kişisel anlatım biçimini yansıttığı tasarım giysilerine sanatsal bir anlam kazandırmıştır.

“Artwear” ( veya wearable art-giyilebilir sanat) kelimesi ilk olarak 1970’li yıllarda ortaya çıkmış, 1980’li yıllardan sonra “giyilebilir sanat” moda ve sanat alanlarında yer bulmuştur.

Bu makalede; moda ile sanat arasındaki etkileşimler, geçtiğimiz yüzyılda sanat akımlarından etkilenen moda tasarımcıları ve 21. yüzyıl moda tasarımcılarının giyilebilir sanat ürünleri incelenmiştir. 1860’larda el emeğine dayanan üretimi yeniden canlandırmayı hedefleyen ve seri üretime karşı ortaya çıkan Arts and Crafts Akımı, dikiş makinesinin keşfi ve Endüstriyel devrim, hazır giyimin geniş kitlelere yayılması, dijital ve bilgi çağına giriş; moda endüstrisine yön veren moda tasarımcılarını etkilemiştir. 21.yüzyılda yaratıcılığın sınırlarını zorlayan moda tasarımcıları, teknolojik dönüşümün avantajlarını el işçiliği ile birleştirerek giyilebilir sanat alanında geniş bir çeşitlilik ortaya koymaktadır. Aslında sanat eseri değeri taşıyan giysilerin sanat müzelerinde sergilenmesi; günümüzde moda-sanat birlikteliğinin ve bu ürünlerin giyilebilir sanat yapıtı olarak algılanmasının bir işaretidir.

Clothing came out as a result of human being’s struggle to protect himself phycially against varying conditions of nature. Wearing took shape by traditions till 16th century and affected by new fashion movements created by mid-class society dominating social events during 17th century. Brit, Charles Frederick Worth (1825-1895), was “the first fashion designer” who changed the rules of tailoring and opened his own fashion house in Paris to sell his designs during 19th century. He claims that “his hand-made belly stitch worths a valuable oil painting” and reflects his signature to his designs those express his passion and art.

“Artwear” or “Wearable Art” was first pronounced in 1970’s, and then positioned in fashion and art platforms during 80s.

In this article; interactions in between fashion and art, fashion desginers influenced by art movements during last century and wearable art works of fashion desginers of 21st century are analysed. Fashion designers of 21st century are pushing the boundries of creativity to generate variety of wearable art designs by binding technology transformation and handcrafting. It is a strong sign and evidence that wearables may be art works and we started to see them in art galleries or exhibitions.