Dünyada ve Türkiye'de Arazi Sanatı (Land Art)

Mimarlık, peyzaj ve sanatın kesişim noktası olarak nitelendirilebilen "Arazi Sanatı (Land Art)" 1960'ların sonlarına doğru Amerika'da ortaya çıkan, 1970'li yıllarda ise Avrupa'ya yayılan bir sanat akımıdır. Doğaya dair bilinç uyandırmaya amaçlayan, teknoloji karşısında doğayı kutsayan bir yaklaşımın ürünü olan "Arazi Sanatı", kapitalist anlayışa karşı olarak sanatı stüdyoların ve müzelerin dışına taşımıştır. Akım, çevreci bir anlayış ile doğadaki geniş alanları, belirli bir konsept ile şekillendirerek insanların çevre ile tekrar iletişime geçmesini ve çevreye karşı duyarlılığı arttırmayı sağlamayı amaçlamıştır. Bunu yapmak için açık alanda toprak, kayalar, ve diğer doğal malzemeleri kullanarak sanatsal imgeler yaratmaktadır. Ortaya çıkan sanat eseri aynı zamanda satılabilir ya da satın alınabilir bir nesne olmadığından bu sanat anlayışı aynı zamanda sanat yapıtının sömürülmesine karşı da bir tepki niteliği taşımıştır.

En önemli "Arazi Sanatı" sanatçıları Alice Aycock, Christo, Michael Heizer, Nancy Holt, Walter De Maria, Mary Miss, Dennis Oppenheim, Robert Smithson, Michael Singer, Mel Chin, James Turrell, Ana Mendieta, Alan Sonfist Christian Phillip Müller, Jan Dibbets, İngiltere'de Richard Long, Hamish Fulton, Andy Goldsworthy olarak sıralanmaktadır. "Arazi Sanatı" doğrultunda çalışmalar ortaya koyan Türk sanatçıları ise Mehmet Ali Uysal, Yücel Dönmez, Ayşe Erkmen, Mehmet Kavukcu, Cengiz Tekin, Mustafa Duyuluer, Varol Topaç, Elçin Ekici olarak sıralanabilir.

Bu çalışmada "Arazi Sanatı" akımı, dünyada "Arazi Sanatı"'nın öncü sanatçıları/çalışmaları ve "Arazi Sanatı" çalışmaları yapan Türk sanatçı ve eserlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Çalışmanın sonunda Türkiye'de özellikle 2000’li yıllarından sonra örneklerini vermeye başlayan Arazi Sanatı akımının Türkiye'de çok fazla örneği bulunmamakta olduğu görülmüştür. Ayrıca bu örneklerin akım niteliği kazandıracak süreklilik arz eden çalışmalar olmadığı görülmüştür.

Land Art is an art movement which emerged in the United States in the late 1960s and in the early 1970s in Europe, in which architecture, landscape and the work of art are inextricably bound up with each other. Aiming to inspire connection with nature and embrace nature rather than technology, Land Art expanded boundaries of art and developed outside of studios and gallery spaces, opposing capitalism’s logic. With a deeper understanding of environmental issues, the movement aims to reshape wide, open spaces in nature along with a specific concept, thereby aiming to connect humanity to nature and creating environmental awareness. For this purpose, land art creates artistic imagery using soil, rocks and other natural materials. The sense of land art was also a protest against the commercialisation and exploitation of art since works of land art are not sellable or purchasable objects.

The most prominent land artists are Alice Aycock, Christo, Michael Heizer, Nancy Holt, Walter De Maria, Mary Miss, Dennis Oppenheim, Robert Smithson, Michael Singer, Mel Chin, James Turrell, Ana Mendieta, Alan Sonfist Christian Phillip Müller, Jan Dibbet and British artists Richard Long, Hamish Fulton, and Andy Goldsworthy. Besides, the notable Turkish land artists are Mehmet Ali Uysal, Yücel Dönmez, Ayşe Erkmen, Mehmet Kavukcu, Cengiz Tekin, Mustafa Duyuluer, Varol Topaç and Elçin Ekici.

This paper attempts to examine the land art movement, the leading artists/works from all around the world alongside Turkish land artists and their works.

According to the results of the research, it has been observed that there are not many examples of land art in Turkey where the land art movement developed especially after the late 2000s. Further, we cannot imply that these examples in Turkey refer to a sustainable creative movement.