Cilt 7, Sayı 51 (Kasım 2018)

Araştırma Makalesi

Goya’nın Rüyası: Aklın Uykusu Canavarlar Üretir

Yayımlandı 30.11.2018

Cilt 7 Sayı 51 kapak

Öz

Rüyalar düzensiz, içeriksiz, ilişki zemininden kopuk ve belli belirsiz olmanın yanında kasvetli ve karanlıktır. Evrensel anlamda hemen her insanın gördüğü rüyalar, sanatsal uslûp açısından bir sanatçı için karanlık tarafı ile daha bir özel öneme sahiptir. Bunun nedeni, rüyaların karanlık tarafının çoğu kez deforme edilmiş, fantastik, grotesk ve alegorik imgelerle dolu bir kabûs formu oluşturmasıdır. Bu makale, İspanyol ressam Goya’nın Los Caprichos adlı 80 parçalık gravür serisinde yer alan 43.parçaya odaklanmaktadır. Bu gravüründe sanatçı sadece cinlerin, perilerin, canavarların ve Şeytanın bedenleşmesindeki absürt uslûbu değil, keşişlerin dizginleyemedikleri şehvetli rüyalarını da gerçekli yollardan tasvir eder. Makale, Goya’nın rüyasının absürt ve gerçekçi bir sahnede bir araya gelerek gerçeküstü bir biçime dönüştüğünü irdeler.

Anahtar Kelimeler Francisco Goya, Caprichos, Aydınlanma, Rüya, Kâbus

Abstract

Goya’s Dream: The Sleep of Mind Produces Monsters

The dreams are irregular, uncontent, disconnected from the ground, gloomy and darkness, besides of being vaguely. In universal sense almost every human dreams, a dark side of dreams has a special significance for the artist in terms of art and style. The reason for this is that the darkness side of dreams is often created by a form of nightmare filled with distorted, fantastic, grotesque and allegorical images. This article focuses on the 43 rd pieces out of 80 piece engraving series Los Caprichos by Spanish painter Goya. In this engraving, the artist is not only the absurd style of demons, fairies, monsters and the incarnation of Satan, the sensual dreams of the monks can’t restrain depicts in the true ways. This article scrutinizes a surreal format of Goya’s dream come together in an absurd and realistic scene.

Keywords Francisco Goya, Caprichos, Enlightenment, Dream, Nightmare

PDF

Kaynakça

  1. Allan, Derek. “Goya and the Dark Side of the Enlightenment”, Deakin University, Melbourne. 16-17 December, 2015.
  2. Barthes, Roland. Çağdaş Söylenler. Çev: Tahsin Yücel, İstanbul: Metis Yayınları, 2003.
  3. Casey, L. Laura. “Goya: In Sickness andI n Health”, International Journal of Surgery, 4(1): 66-72, 2006.
  4. Descartes, Rene. Metafizik Düşünceler. Çev: Mehmet Karasan, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1967.
  5. Descartes, Rene. Meditasyonlar. Çev: İsmet Birkan, Ankara: Bilgesu Yayınları, 2007.
  6. Dizaji, Parvin Ghorbanzadeh. “Yaratıcı deneyimde bedenin gizemi”, Hacattepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanatta Yeterlilik Tezi, Ankara, 2017.
  7. Esmer, Hayri. “Akıl ve saçmalığın sınırlarında bir muamma: Goya’nın baskı resimleri”, Gazi Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(2), 81-101, 2009.
  8. Faraci, Fiona. “Cinsel İlişki-sizlik”, MonoKL Lacan Özel Sayısı, 6-7: 599-605.
  9. Foucault, Michel. Kliniğin Doğuşu. Çev: İnci Malak Uysal, İstanbul: Epos Yayınları, 2006.
  10. Freud, Sigmund. Sanat ve Edebiyat. Çev: Emre Kapkın ve Ayşen Kapkın, İstanbul: Payel Yayınları, 1999.
  11. Freud, Sigmund. Metapsikoloji. Çev: Emre Kapkın ve Ayşen Kapkın, İstanbul: Payel Yayınları, 2002.
  12. Herbst, Michael. “Goya’s Grotesque: Abjection in Los Caprichos, Desastres de la Guerra, and Los Disparates.” Doctorate Thesis, University of the Witwatersrand, Johannesburg, 1999.
  13. I. Krallar, 3: 4-5
  14. I. Samuel, 16: 13.
  15. İpşiroğlu, Nazan; İpşiroğlu, Mazhar. Oluşum Süreci İçinde Sanatın Tarihi. İstanbul: Hayalbaz Kitap, 2010.
  16. Jung, Carl Gustav. İnsan ve Sembolleri. Çev: Hatice Mukaddes İlgün, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2017.
  17. Krallar, 3-4-14: 9-10
  18. Kuspit, Donald. Sanatın Sonu. Çev: Yasemin Tezgiden, İstanbul: Metis Yayınları, 2004.
  19. Lévi-Strauss, Claude. Yaban Düşünce. Çev: Tahsin Yücel, 5. Baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2004.
  20. Le Guin, K. Ursula. Rüyanın Öte Yakası. Çev: Aylin Ülçer, İstanbul: Metis Yayınları, 2011.
  21. Manzur, S. Perviz. “Düşünen Cihaz (Yapay Zekâ)”, 83-101, (der.) çev: Taha Kılınç, İnsan ve Teknoloji. İstanbul: İnsan Yayınları, 1992.
  22. Matta, 1: 20, 2: 13, 2: 19, 2: 22, 27: 19
  23. Pick, Daniel; Roper, Lyndal. Dreams and History: The Interpretation of Dreams from Ancient Greece to Modern Psychoanalysis. Çev: Gülmis Canik (Tarih Okulu, Sayı 7: 173- 180, 2010, s.174) East Sussex: Brunner-Routledge, 2004.
  24. Ravetz, Jerome. “Bilgisayar ve Bilgisizlik”, 101-115, (der.) çev: Taha Kılınç, İnsan ve Teknoloji. İstanbul: İnsan Yayınları, 1992.
  25. Ravin, G. James; Tracy, B. Ravin. “What Ailed Goya?” Survey of Ophthalmology, 44(2), 163-170.
  26. Reboll-Lazaro, Antonio. “Counter-Rational Reason: Goya’s Instumental Negotiations of Flesh and World”, History of Europen Ideas, 30(1), 109-119, 2004.
  27. Resullerin İşleri, 6: 2, 4.
  28. Schopenhauer, Arthur. Güzelin Metafiziği. Çev: Ahmet Aydoğan, İstanbul: Say Yayınları, 2010.
  29. Serdar, Ziyaüddin. “Yüksek Teknolojinin Alternatifleri”, 153-161, (der.) çev: Taha Kılınç, İnsan ve Teknoloji. İstanbul: İnsan Yayınları, 1992.
  30. Sontag, Susan. Rüyaların Esiri. Çev: Mefkûre Bayatlı, İstanbul: Agora Yayınları, 2006.
  31. Sorlin, Pierre. Düş Söylemleri. Çev: Süha Sertabiboğlu, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2004.
  32. Soyşekerci, Serhat. Beden Sanatı Rembrandt ve Anatomi Dersleri. Ankara: DoğuBatı Yayınları, 2015.
  33. Tanyu, Hikmet. “Ahd-i Cedid”, İslâm Araştırmaları, cilt 1: 503-507.
  34. Tekvin, 28: 11-14.
  35. Tekvin, 37: 5
  36. Tesniye, 13: 2-3.
  37. Trueit, Donna; Doll, E. William. The Internationalization of Curriculum Studies. New York: Peter Lang, 2003.
  38. Turani, Adnan. Dünya Sanat Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2011.
  39. Yuhanna, 8: 23.
  40. Zeldin, Theodore. İnsanlığın Mahrem Tarihi. Çev: Elif Özsayar, 4. Baskı, İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2010.