Bolu-Gerede Yöresi El Örgüsü Çorap ve Patikleri
Öz
Maddi kültürümüzün en güzel örneklerinden biri olan el örgüsü çoraplar geleneksel giyimin bir parçası olmakla birlikte, yaşam biçiminin kuşaktan kuşağa aktarılmasında da rol oynamaktadır. Bölgelere göre farklı teknik özelliği bulunan örme çorap ve patikler, malzeme, renk, örme tekniği ve geleneksel moti eri ile de anlam taşımaktadır. Çorap ve patik örücülüğü, gelenek ve göreneklere bağlı olarak günlük kullanımın yanında kız çeyizlerinde de hediyelik olarak önemli bir yer tutmaktadır. Bolu ili Gerede ilçesinde 30 Mayıs 2013 tarihinde yapılan alan araştırmasında, yöreye ait çorap ve patik örnekleri tespit edilmiştir. Yörede giyim alışkanlığının değişmesi sonucu el örgüsü çorapların yerini patiğe bıraktığı tespit edilmiştir. Bu nedenle yörede çok az çorap örneğine rastlamakla birlikte çok sayı da ve çeşitlilikte de patikle karşılaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler Gerede, Mangallar Köyü, örgü, çorap, patik
Abstract
Hand Knitted Socks and Bootees of Mangallar Village in Bolu - Gerede District
Hand knitted socks, which are one of the most beautiful samples of our material culture, play a role in handing life style down from generation to generation as well as being a part of traditional clothing. Hand knitted socks and bootees which has di erent technique features from region to region, also bear meaning with their material, color, knitting technique and traditional motifs. Sock and bootee hand knitting, has an important role in girls’ dowry as a gift besides its daily usage depending upon the customs and traditions. In the eld study that was conducted in May 30, 2013 in Gerede district of Bolu Province, sock and bootee samples belonging to region were determined. It was determined that as a result of change in clothing habit hand knitted socks left their place to bootees. For this reason, very few sock samples and numerous and varied bootees were encountered in the region.In this study, sock and bootee samples determined in the region were examined in terms of their material, color, technique, motif and design characteristics.
Keywords Gerede, Mangallar Village, hand knitting, sock, bootee
Kaynakça
- Akpınarlı, Hatice Feriha. “Akşehir El Örgü Çoraplarında Motif ve Kompozisyon Özelliklerinin İncelenmesi” 1. Uluslar arası Selçukludan Günümüze Akşehir Kongresi ve Sanat Etkinlikleri, 20 – 21 Kasım 2008, Akşehir/Konya.
- Akpınarlı, Hatice Feriha. ”Bursa Yöresi El Örgüsü Çoraplarının Halk Kültüründeki Yeri ve Önemi” II. Bursa Halk Kültürü Sempozyumu, 20 – 22 Ekim 2005, Bursa.
- Akpınarlı, Hatice Feriha. El Örgüsü Çorapların Teknik, Desen, Renk ve Kullanım Özellikleri. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1995.
- Bahar, Tuba. Göynük El Sanatları. Ankara: Sistem Ofset, 2010.
- Barışta, Örcün. “Türk El Sanatlarından El Örgüsü Çoraplar. Ankara: Erdem II, 867 – 887. Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Kültür Merkezi, 1986.
- Barışta, Örcün. Sanat Eserleri Dizisi. Ankara: Türk El Sanatları Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1975.
- Başaran, Fatma Nur. “Yenice İlçesi Çal Köyü’nde Pomak Kültürü ve El Örgüsü Çorap Örnekleri” Çanakkale İl Değerler Sempozyumu, 26 Ağustos 2008, Yenice/Çanakkale.
- Onuk, Taciser., Akpınarlı, Hatice Feriha. “Cumhuriyetten Günümüze El Sanatlarının Doğuşu, Gelişimi Sosyal Kültürel Eğitim ve Ekonomik İlişkileri Bakımından Bugünkü Durumu ve Geleceği” V. Türk Kültürü Kongresi El sanatları Cilt XIII Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları, Ankara, 2005.
- Ortaç, Serpil. “Ankara İli El Örgüsü Çoraplar Ve Patikler” I. Ulusal El Sanatları Sempozyumu Bildirileri, Ankara: Gazi Üniversitesi Türk El Sanatları Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayınları – I, Ankamat Baskı, 2008.
- Özbel, Kenan. Türk Köylü Çorapları. İstanbul: Türk İş Bankası Yayınları, 1976.
- Soysaldı, Aysen. Prof. Y. Kenan Özbel ve Koleksiyonu. Ankara: Sanat Dergisi, T.C. Kültür Bakanlığı Yay., 1995.