Cilt 7, Sayı 48 (Ağustos 2018)

Araştırma Makalesi

Turgut Zaim’ İn Resimlerinde Anadolu ve Yörük Yaşamı Üzerine Bir Değerlendirme

Yayımlandı 30.08.2018

Cilt 7 Sayı 48 kapak

Öz

Araştırmada amaç, Çağdaş Türk ressamlarımızdan Turgut Zaim’in hayatı ve sanat anlayışını, ortaya koyduğu eserleriyle birlikte ele alarak irdelenmesine çalışılacaktır. Anadolu coğrafyasını kendisine esin kaynağı olarak seçerek resimlerinde; Anadolu’yu bir çeşit toplumcu romantizmi ile yorumlayan Zaim’ in resimlerinde; Anadolu gerçeği, onun resminde sevimli ve iyimser bir popülarite kazanır. Kullandığı dil ve yeni biçem anlayışı özgün ve farklı bir yorum getirdiği için çağdaş Türk resim sanatına katkıda bulunması bakımından araştırma önem kazanmaktadır. Araştırma tarama modelinde desenlemiştir.Eserlerin betimsel ve plastik anlamda incelenerek ,biçim ve içerik açısından ele alınmaya çalışılmıştır.1932 de, Cumhuriyet Halk Partisi’nin hazırladığı programa katılarak, Anadolu’yu, insanını, yaşamını, kültürel değerlerini tanımak için Konya, Sivas ve Tokat’a bir dizi gezi yapmıştır.. Turgut Zaim bu gezilerde Yörükler ve Avşarlarla tanışmış ve hayatı boyunca kırsal yaşamı ve folklorik değerleri resmedeceği serüveninin ilk adımlarını atmıştır. Turgut Zaim Yurt Gezileri’ nin amacına en uygun kişilik olarak nitelendirilir. 1939’dan sonra bazı D Grubu sergilerine katılır. Resim yapmaya başladığı ilk yıllardan itibaren minyatür sanatından çok etkilenen Zaim’ in çalışmalarında minyatürden Hayatı boyunca Avşarları, Yörükleri ve Anadolu insanını resmeden Turgut Zaim’ in çalışmalarında hayvan gürleri, Avşar Köylülerin günlük hayatta kullandıkları halı-kilim, sahan,sepet,bakraç,folklorik kadın elbiseleri gibi etnogra k unsurlar büyük öneme sahiptir. Araştırmanın sonucunda; Sanatçının folklor sevgisini samimi bir dille yansıttığı Yörüklerin günlük yaşamından kesitleri ele aldığı resimlerinde, köylülerin giysileri, baş ve bel bağlama biçimleri, yemek kültürü ve çadırlarındaki dokuma moti eri, üslubunu belirleyen biçimlerinde görmek mümkündür.Türk minyatür resminin geometrik kompozisyon ve şematik gür esprisinden hareket eden Zaim için Anadolu uzun soluklu bir ilham kaynağı olarak kalmıştır.

Anahtar Kelimeler Anadolu Folklorü, Yörük Yaşamı, Resim, Turgut Zaim, Yöresellik, Yurt Gezileri

Abstract

An Evaluation on Anatolian Folklore and Yoruk Life in the Paintings of Turgut Zaim

The aim of the study will be to examine the life and art understanding of Turgut Zaim, one of our contemporary Turkish painters, together with his works. In his paintings, Turgut Zaim chose Anatolian geography as a source of inspiration for him; in his paintings of Zaim interpreting Anatolia with some kind of social romance; the reality of Anatolia wins a charming and optimistic popularity in his paintings. Since the language and the new style concept of Turkish is an authentic and di erent interpretation, research is gaining importance in terms of contributing to contemporary Turkish art. The research was patterned in the scanning model. Qualitative research methods based on this model were carried out with semi-structured interview technique. In 1932, he made a series of trips to Konya, Sivas and Tokat in order to get to know Anatolia, its people, its life and its cultural values by participating in the program prepared by the Republican People’s Party.. Turgut zaim met the nomads and Avsars on these trips and took the rst steps of his adventure in which he would portray folkloric values and rural life throughout his life. Turgut Zaim is considered as the most suitable person for the purpose of the dormitory trips. After 1939, he participated in some Group D exhibitions. In the works of Zim, which has been a ected by the miniature art since the early years of painting, there are ethnographic elements such as animal gures, Carpet-Kilim,sahan,basket,Bakrach, folkloric women’s dresses which are used by the avsar villagers daily. As a result of the research; it is possible to see the paintings of the Yorkers who re ect the love of folklore in a sincere way in their daily life, the clothes of the villagers, the forms of head and waist binding, the woven motifs in the food culture and tents, and their style.Anatolia remained a long-lasting source of inspiration for Zaim, acting from the geometric composition and schematic gure humor of the Turkish miniature painting.

Keywords Anatolian Folklore, Yoruk Life, Painting, Turgut Zaim, Localness, Dormitory Trips

PDF

Kaynakça

  1. Akın, Emel, (2015), “1950 Sonrası Türk Resminde Figüratif Soyutlama”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne
  2. Arda, Zuhal, (2014), “Türk Mitolojisinde Dağlar ve Çağdaş Türk Resmine Yansımaları”, Akdeniz Sanat Dergisi, Cilt 7, Sayı 13
  3. Azman, Ayşe ve Yetim, Nalan, (2013), “Eleştiri Metinleri Üzerinden Toplumsal Kimlik Okumaları”, Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, Cilt 16, Sayı 2, Güz 2013
  4. Başbuğ, Turan, (2012), “Çağdaş Türk Resim Sanatında At Tasvirleri”, İdil Sanat Dergisi, Cilt 1, Sayı 5
  5. Başkan, Seyfi, (2007), “Türk Resmine Yansıyan Tarih, Ya da Tarihselcilik Arayışları”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Mayıs 2007, Sayı 15
  6. Başkan,Seyfi.(2014)‘,‘Türk Resminde Modernite İle İlk Temas : 1940-1960’’ , İdil Sanat Dergisi, Cilt 3, Sayı 14 Sayı 10
  7. Batur, Meral, (2016), “Türk Resminde Günlük Yaşam Konulu Resimlerde Sembol”, Mehmet Akif Ersoy Üniveristesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 8, Sayı 14
  8. Bayramoğlu, Meher, (2001), “20. Yüzyıl Türk Resim Sanatında Geleneksel Türk Sanat Örneklerinin Etkisi”, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Kalemişi, Cilt 1, Sayı 2
  9. Bek, Güler, (2008), “Çağdaş Türk Sanatında “Ulusallık/Evrensellik” Sorunsalı ve Bazı Temel Yaklaşımlar”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 17
  10. Berk, Nurullah ve Özsezgin, Kaya (1983), “Cumhuriyet Dönemi Türk Resmi”, Kültür Yayınları, Ankara
  11. Beyoğlu, Aylin, (2007), “Cumhuriyet Sonrası Türk Resminde Mekan Olgusu”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne
  12. Çakır İlhan, Ayşe, (1999), “Türk Resim Sanatında Çocuk”, Ankara Üniversitesi
  13. Çeken, Birsen, (2004), “Resim Sanatında Halkbilimsel Öğelerden Yararlanma”, Gazi Üniversitesi, Milli Folklor, Sayı 64
  14. Elmas, Hüseyin, (1998), “Çağdaş Türk Resminde Minyatür Etkileri”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Eğitimi Anabilim Dalı
  15. Genç, Mehmet Ali, (2012), “D Gurubu Ressamlarının Türk Resim Sanatının Gelişimine Olan Katkıları”, İdil Sanat Dergisi, Cilt 1, Sayı 5
  16. Giray, Kıymet, (2000), “Türkiye İş Bankası Resim Koleksiyonu”, Kültür Yayınları, İstanbul
  17. Giray, Kıymet, (2002), “Sakıp Sabancı Müzesi Resim Koleksiyonundan Seçmeler”, Akbank, Haziran İstanbul
  18. Girgin, Figen, (2009), “Cumhuriyet Sonrası Türk Resim Sanatı’ nda Yöresel Motifler”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne
  19. Gümüşay, Selda, (2008), “İnsanın Yaşam Alanlarıyla Kurduğu İlişkinin Resmin Olanaklarıyla İncelenmesi”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana
  20. Hanay, Aylin, (2009), “1930 Sonrası Türk Resminde Köylü Teması”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne
  21. İncel, Latife Esra, (2004), “Cumhuriyetin İlanından Günümüze Türk Resminde Köy ve Köy Yaşantısının Resim Eğitimine Katkısı”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya
  22. Keskin, Candaş, (2012), “Yurdu Gezen Ressamlar”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 27
  23. Kılıç, Erol, (2013), “Çağdaş Türk Resminde Geleneksel Etkileşim”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 6, Sayı 25
  24. Kıyar, Neslihan, (2007), “Çağdaş Türk Sanatında Figüratif Resmin Kültürel Değişim İle İlintisi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya
  25. Serdar, Buket, (2009), “Cumhuriyet Öncesi ve Sonrası Türk Resim Sanatında İnsan Figürünün Sanatsal Açıdan Ele Alınış Farklılıkları”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne
  26. Savacı, Handan Canan, (2010), “Cumhuriyet Dönemi Ressamlarının (1923-1950) Anadolu Kültürünü Tanımaya Yönelik Çalışmaları ve Türk Resmine Etkisi”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya
  27. Şerbetçi, Feray, (2008), “D Gurubu Sanatçılarının Türk Resim Sanatının Gelişim Sürecine Kazandırdığı Farklı Bakış Açıları”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne
  28. Seyhan, Başak Lütfiye, (2016), “Biçim, İçerik, Kompozisyon Düzenindeki Benzer Te m a l a r Açısından Azerbaycan ve Türkiye Çizim Sanatından Karşılaştırmalı Bir İnceleme: Azim Azimzade ve Turgut Zaim”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Afro-Avrasya Özel Sayısı, Aralık 2016
  29. Tansuğ, Sezer, (1976), “Beş Gerçekçi Türk Ressamı”
  30. Özsezgin, Kaya, (1982), “Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi”, Cilt 3, Tiglat Yayınları, İstanbul
  31. Özsezgin Kaya, (1989), “Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi”, Cilt 4, Tiglat Yayınları, İstanbul
  32. Papila, Aytül, (2012), “Cumhuriyet Döneminin Türk Kimliğinin, Cumhuriyet İdeolojisinin Oluştuğu (1923-1950) Yılları Arasında Üretilen Resimler Üzerinden Analizi”, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimle Enstitüsü Dergisi, Sayı 16
  33. Uz, Ayfer, (2012), “Tuvale Yansıyan Anadolu Kültürü”, Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi, Cilt 1, Sayı 1
  34. Uzunoğlu, Meryem, (2013), “Kültür-Sanat İlişkisi Bağlamında Cumhuriyetin İlk Yıllarında Özgün Türk Resmi Oluşturma Çabaları”, İdil Sanat Dergisi, Sayı 10
  35. Yaman, Yasa, Zeynep (Ocak-Şubat1996). Modernizmin Siyasal/ İdeolojik Söylemi Olarak Resimde Köylü/ Çiftçi İzleği. Türkiye’de Sanat- Plastik Sanatlar Dergisi,(22), 29–37, İstanbul.