Cilt 7, Sayı 48 (Ağustos 2018)

Araştırma Makalesi

Türk Destanlarında Alp Kadın ve Kurtuluş Savaşı Resimlerine Yansımaları

Yayımlandı 30.08.2018

  • Murat Aksoy Millî Eğitim Bakanlığı
Cilt 7 Sayı 48 kapak

Öz

Türk destanlarının hemen hemen tamamında kadın karakterler yer aldığı gibi bazılarında da erkek karakterlerden dahi ön planda olmuştur. Bu kadınlar, zırh giymiş, kılıç kuşanmış halkına ve ordusuna önderlik etmiştir. Bu karakterler “Alp Kadın” olarak adlandırılmıştır. Bu destanlardan bin yıl sonra, Anadolu’nun işgal edilmesiyle birlikte kadınlar, direnişin örgütlenmesinden cephede savaşmaya kadar, her alanda aktif olarak yer almışlardır. Kara Fatma, Şerife Bacı, Nezahat Onbaşı destanlaşan bu isimlerdendir. Sözün hâkim olduğu çağda destanlar vasıtasıyla anlatılan Alp kadın, görsel çağda resim aracılığıyla anlatılmıştır. Bu çalışmada Kurtuluş Savaşı resimlerindeki kadın gürleri, Türk destanlarındaki alp kadın tipi üzerinden incelenmiş ve aralarındaki benzerlikler ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler Türk Destanları, Alp Kadın, Kurtuluş Savaşı Resimleri

Abstract

Apl Woman in Turkish Epics and Their Reflection to the Paintings of the War of Independence

Not only do female characters play a part in almost all Turkish epics but they also shine out compared to male characters in some others. These women have girded themselves with a sword, a shield and armour as well as leading their people and armies. These characters are called as ‘Alp Women’. A thousand years after these epics, together with the invasion of Anatolia, women have actively participated in all purviews from organizing resistance to fighting on the front. Kara Fatma, Şerife Bacı, Nezahat Onbaşı are one of those names which come to the fore. The Alp Women, told by epics in an age when oral tradition prevailed, are now shown by paintings in the age of visual illustrations. Within the scope of this study, female figures in the paintings of the War of Independence have been investigated in terms of Alp Women traits and similarities of both have been revealed.

Keywords Turkish Epics, Alp Woman, Paintings of the War of Independence

PDF

Kaynakça

  1. Adiloğlu, Adilhan. “Karaçay-Malkar Nart Destanlarının Kadın Kahramanı: Satanay Biyçe”. Türk Dünyası Dil Ve Edebiyat Dergisi 18 (2004): 7-25.
  2. Akyüz, Çiğdem. “Manas Destanı’nda Alp Kadın Tipi”. Mukaddime 1 (2010): 169-180.
  3. Anıl, Adile Yılmaz. “Kutadgu Bilig’de Kadın”. Türk Kültürü Ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi 32 (2004): 1-9.
  4. Arı, Bülent, Karateke, Ercan. “Dede Korkut Hikâyelerinde Kadın Ve Çocuk Eğitimi”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7.14 (2010): 275-284.
  5. Bars, Mehmet Emin.” Alp Tipi Kavramı Çerçevesinde Manas”. Tarih Okulu Dergisi.7. XVII (2014): 345-357.
  6. Bars, Mehmet Emin. “Türk Kahramanlık Destanlarında Kadın Tipleri”. International Journal Of Languages’ Education And Teaching Volume 3 (2014): 127.
  7. Başar, L.K. “Dede Korkut Hikâyelerinde Savaşçı Eğitimi”. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/4 (2012):1009-1017.
  8. Başkan, Seyfi. “Bazı Atatürk Resimlerinden Örneklerle Cumhuriyet Resminde Figür”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi XXI.63 (2005): 1045-1069.
  9. Bulut, Sedef. “Türkçülerin Penceresinden Osmanlı’da Kadın Meselesi Ve Orta Asya Referansı”. Tarihin Peşinde, Uluslararası Tarih Ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 10 (2013):313-336.
  10. Chirli, Nadejda. “Şor Kahramanlık Destanlarında Kadın Tipi”. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic 3.7 (2008): 295-305.
  11. Ergin, Muharrem. Dede Korkut Kitabı. Ankara: TTK Yayınları, 1989.
  12. Girgin, Figen. Cumhuriyet Sonrası Türk Resim Sanatı’nda Yöresel Motifler. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Edirne: Trakya Üniversitesi, 2009.
  13. Günay, Umay. Manas Destanı’ndaki Kadın Adları İle İlgili Bir Deneme. Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı. Haz. Metin Özarslan, Özkul Çobanoğlu. Ankara: Folkloristik. 1998.
  14. Kaya, Muharrem. “Türk Halk Anlatılarında Kadın”. Toplumbilim 15 (2002): 49-54.
  15. Keser, Nimet. İktidarın Resmi Tek Parti Dönemi Türk Resmi. Adana: Karahan Yayınları. 2012.
  16. Osma, Kıvanç. “Cumhuriyet Dönemi Anıt Heykellerinde Kadın İmgesi”. Cumhuriyet Üniversitesi. Sosyal Bilimler Dergisi 30.1 (2006): 89-107.
  17. Öncül, Kürşat. “Dede Korkut Hikayelerinde Savaşçı Kadın Tipi Ve Animus Kavramı”. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic 3.2. (2008): 576-581.
  18. Özdemir, Nuray. “Milli Mücadelede Kadın Desteği:- Bolu Müdafa-İ Vatan Gazi Kadınlar Cemiyeti”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi – Journal Of Social Sciences 2.23 (2011): 49-63.
  19. Saçkesen, Ahmet. “Er Tabıldı Destanında Kadın Tipler”. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, 2.3 (2007): 489-495.
  20. Sağ, Vahap. “Tarihsel Süreç İçerisinde Türk Kadını Ve Atatürk”. C.Ü. İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi 2.1(2001): 9-23.
  21. Söylemez, Orhan, Lezzet, Aliyeva. “Alpamış Batır Ve Er Targın Destanlarında Kahraman, Kadın Ve At Motifleri Üzerine Bir Deneme”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 14 (2000):35- 45.
  22. Şahin, Cemile, Şahin, Mustafa. “Osmanlı Son Dönemi İle Milli Mücadele Yıllarında Türk Kadınının Sosyal, Siyasî Ve Askerî Faaliyetleri”. Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler dergisi 2 (2013): 53-72.
  23. Şen, Semra. “Oğuz Kağan Destanında Ve Dede Korkut Hikâyelerinde Kadın”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 21(2003): 123-128.
  24. Uygur, Hatice Kübra. Dede Korkut Hikâyelerinde Kadın Statüsü. Uluslararası Türk Dili Ve Edebiyatı Kongresi. 2013.
  25. Yardımcı, Mehmet. Türk Destanlarında Tipler Ve Motifler, Destanlar. Ankara: Ürün Yayınları, 2007.
  26. Yazıcı, Nevin. “Çanakkale Savaşı’nda Türk Kadınının Rolü”. Akademik Bakış 5.9 (2011): 245-264.