Cilt 1, Sayı 2 (Bahar 2012)

Araştırma Makalesi

Müzik Terimlerindeki Karmaşanın Akademik Çalışmalara Yansıması: Orijinal, Nazire, Çeşitleme, Varyant, Aranjman, Cover, İcra

Yayımlandı 01.05.2012

Cilt 1 Sayı 2 kapak

Öz

Güzel/Edebi sanatların ortak kullandıkları terimler vardır. Bu terimleri herkes kendi ilgilendiği alan açısından değerlendirir ve kullanır. Fakat bazı terimler bir türlü istenen yaygınlığa ulaşamaz ve her konuyla ilgili kişi yeni bir terim ortaya atar. Böylece aşağı yukarı aynı amacı anlatmak için birden çok terim kullanılmaya başlar. Her yazar kendi terimini savunur. Böylece ortaya terim kargaşası çıkar. Aynı bilim dalını çalışan iki kişi ortak bilim dilini kullanamaz olurlar. Bazen bu çok yaygın bir kelimede bile görülebilir. Çünkü her “yeni” yanında problemlerle birliktedir. Fakat bazen terminolojiye yeterince hakim olamamak, yabancı kelimelerin/kültürün de etkisiyle zaten var olan terim yerine başka bir terim kullanmayı da beraberinde getirir. Kendi kültürüne hakim olamadan yabancı kültüre hakim olanlar da bu durum çok görülür. Bu yazı gerek edebi sanatlar/ halk edebiyatı/ halk kültürü/ türk müziği gibi alanlarda kullanılan bazı terim sorunlarına özellikle Türk müziğinde “orijinal, nazire, icra” terimleri yanında “çeşitleme/ aranjman/ aktarma/ öykünme/ giydirme/ varyant” ve “kalıp ezgi/ motif ifade/ kalıp motif” gibi aynı amacı ifade eden terim karışıklığı üzerinde durmaktadır.

Anahtar Kelimeler Çeşitleme, Nazire, Varyant, Kalıp Ezgi, Terminoloji

Abstract

Confusions of Musical Terminology and Its Reflection on Academic Works: Original, Nazire, Çeşitleme, Varyant, Aranjman, Cover, İcra

Fine/Literary arts have terms which they use in commen. People evaluate and use these terms by their own field of interest. But some terms can not reach the expected currency and the person propound a new term with each relevant issue. So that, they use more than one word to express aproximately the same aim. Every author defend its own term. So that term disorder emerge. The scientific language. can not be used by two people who works in the same science. Sometimes this can be seen even in a widespread word. Because every “new” accompany problems beside. But sometimes not having a grasp of terminalogy enough, by the effect of foreign words/ culture accompany using another term instead of the words that have already exist. This situation can widely seen in the people who has a grasp of foreign culture rather than having grasp of their own culture. This article, which used in the field literary arts/ folk literature/ popular culture/Turkish Music have some term problems especially in Turkish Music, beside the terms “ original / parallel / perform “, there are “diversity / arrangement / transfer / imitation /enduing / variant “ and “ mold melody / motive expression / mold motive” emphasizing term confusion which express the same aim.

Keywords Çeşitleme, Nazire, Varyant, Mold Melody, Terminology

PDF

Kaynakça

  1. Akdoğu, Onur .Türk Müziğinde Türler ve Biçimler.s. 24.İzmir :2003
  2. Altınay, F. Reyhan. Dinar’ın Anayasası Kerem Havaları. EÜ Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Dergisi, sy. 7, s. 155-159, İzmir : 1993.
  3. Altınay, F. Reyhan .Bodrum’da Köroğlu. EÜ Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Dergisi, sy. 7, s. 50, İzmir : 1993.
  4. Altınay, F. Reyhan.“Dinar Halk Müziğinin Yasası: Kerem Havaları”, Dinar 1. Uluslar arası Marsyas kültür sanat ve müzik festivali Sempozyum Bildirileri s.75, Dinar :2011.
  5. Altuğ, S. Tansu. Köroğlu Adı İle Bilinen Oyunların Müzik Yönünden İncelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul : İstanbul Teknik Üniversitesi ,1990.
  6. Akyoloğlu, İsmail Hakkı. “Köroğlu ezgileri üzerine bir çalışma”, Köroğlu Semineri, (5-7.6.1982), s. 15-21, Bolu:1983
  7. Akyoloğlu, İsmail Hakkı.“Bolu'da Köroğlu çevresinde oluşan Türk askeri mehter musıkisi 1, 2”, Mızrap, 3 (sy. 31), s. 24-25; 3 (sy. 32), s. 21, 1985.
  8. Ataman, Sadi Yaver .Köroğlu ve Musiki.Radyonun Sesi, c. 1, sy. 36/3, s. 9,1953,
  9. Birinci, Mehmet. Yunan Kaynaklarında Çiftetelli. ), Halk Bilimi Dergisi (Lefkoşe), s. 11,
  10. Eroğlu, Türken. Authentic kavramı ve Otantik Bir Sempozyum.Motif, sy. 9, s. 12-13. 1997.
  11. Gökalp, Mehmed. Köroğlu kollarından Kiziroğlu Mustafa Bey kolu ve türküleri. Folklora Doğru, 4 (44), 1-4. s. 61-63,1976
  12. Günendi, Süreyya D. Türk Folklorunda Köroğlu. Yayımlanmamış yüksek lisans lezi, İstanbul : İstanbul Teknik Üniversitesi , 1996.
  13. Güner, Mahmut. Halaylarda Aynı İsmi Taşıyan Oyunların İncelenmesi. Yayımlanmamış -yüksek lisans tezi. İstanbul : İstanbul Teknik Üniversitesi ,1992.
  14. Köksal ,M. Fatih .Sana Benzer Güzel Olmaz.Divan Şiirnde Nazire. Ankara: 2006
  15. Müzik Ansiklopedisi, sy. 12, 1947, s. 9
  16. Okan Murat Öztürk, “Benzerlikler ve Farklılıklar: Bütünleşik bir Geleneksel Anadolu Müziği”, Çukurova Universitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi, 15.04.2008 tarihli yazısı (ayrıca: arsiv2008.musikidergisi.net: erişim 05.04.2011).
  17. Saatçı, Suphi.“Fırat Havzası ve Kerkük yöresi arasında musiki benzerlikleri”. Fırat Havzası Folklor ve Etnografya Sempozyumu, (II. Elazığ, 5-7.11.87), 263- 265,1989
  18. Şençiçek, N. Belgin. Diyarbakır İli Halk Oyunlarının Otantik Yapısı Oyun Ve Oyun Müziklerinin Okullardaki Yeri Ve Önemi. Sanatta yeterlik . Diyarbakır : Dicle Üniversitesi 146 s. 1996.
  19. Tan, Nail. Halk müziğimizi yozlaştıranlar. Musiki Mecm., 25.yıl, sy. 276, s. 14-16. 1972.
  20. Tan, Nail. Folklorumuzda otantiklik sorunu. Türk Halk Müziği ve Oyunları, 1 (4), 10-11. s. 154-156. 1982.
  21. Wiora, Walter. Halk Musikisinde Otantiklik Meselesi (Çev. Tuğrul Şavkay), Folklora Doğru, sy. 33, s. 8-16.1974.
  22. Wiora, Walter: “Karşılaştırmalı Ezgi Araştırmaları Üzerine” (Çev. Banu Perk), Folklora Doğru, (36), 7-8. s. 26-31.1974.
  23. Yönetken,Halil Bedi. Mûsikîde Teknik ve Orijinalite. Hayat, sy. 5, 30 Kanunuevvel, s. 15-16,1926
  24. Kaemmer, John. Music in Human Life: Antropological Perspectives on Music, s. 39. 1993.
  25. A. Tietze ve J. Yahalom, Ottoman Melodies Hebrew Hymns, Budapest :1995.
  26. Elçi, Armağan Çoşkun. Sözsel ve Müzikal Varyantlaşma: Manilerin Türkü İçindeki Dönüşümleri. Milli Folklor, sy. 91, s. 130-139. 2011.
  27. Orhon, Cüneyt. Bestekarları İtham Ediyor. Hürriyet.sy. 8034, 06.09, s.7. 1970
  28. Şenel, Süleyman. İstanbul Çevresi Alan Araştırmaları, s. 109-113, 435, 436, 437.
  29. Birdoğan, Nejat. Notalarıyla Türkülerimiz, İstanbul .
  30. Altınay ,F. Reyhan, Dinar Halk Müziğinin Yasası: Kerem Havaları, Dinar 1. Uluslar arası Marsyas kültür sanat ve müzik festivali Sempozyum Bildirileri, s.75.Dinar: 2011.
  31. Yener, Serhat .Bilgisayar Destekli Analiz Yoluyla Geleneksel Türk Sanat Müziği Hicaz Taksimlerinde Kalıplaşmış Ezgilerin Araştırılması. Yayımlanmamış doktora tezi. Ankara :Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Öğretmenliği, 2004.
  32. Toraganlı, Hasan. Türkü Varyantı mı, Yanlış kalıntı mı?, Folklor, sy. 38, s. 20-16. 1989.
  33. Erol, Ayhan.Muzik Üzerine Düşünmek. , s. 267,İstanbul: 2009.
  34. Sun,Muammer ;Seyrek,Hilmi. Okul Öncesi Eğitiminde Müzik .İzmir : 2000.
  35. Özgül, İlhan. Müzik Eğitimi ve Öğretimi. Ankara : 2000.
  36. Şimşek, Esma. Karacaoğlana Bağlı Olarak Anlatılan Kısa Hikayeli Türküler. Milli Folklor.sy. 76, , s. 40. 2007.
  37. Şenel, Süleyman. Musikili Arzu Kamber Hikayesi, İstanbul 2002.
  38. Uzun, Mustafa Öner. TRT Repertuarında kayıtlı türkülerde formel ifadeler.
  39. Yayın, Nerin. Karacaoğlan’ın Şiirlerinde Formel İfadeler Ve Bunların Tip Yapısı , Mukaddime, sy. 2, s. 131, 2010.
  40. Birdoğan, Nejat.“ Anadolu Alevilerinin sözlü kültür ürünlerinde Asya izleri = The influence of Asia on the oral literature of Anatolian Alevis”, İpek yolu uluslararası halk edebiyatı sempozyumu bildirileri : 1-7 temmuz 1993 : Ankara. Ankara: Kültür Bakanlığı, 1995.
  41. Jahjai, Abas. Türk Din Musikisinin Makedon Din Musikisine Etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi. MÜ, 2011.
  42. Gürdal, İrfan .Orta Asya ile Anadoludaki Ortak Müzik Kültürü. Türkiyede Müzik Kültürü. s. 333-334.İstanbul: 2011
  43. Eke, Metin. Geçmişte Yapılan Aşık Atışmalarının Günümüzdeki Görünümü. Acta Turcica: Kültür Tarihimizde Yarış (ed. E. Naskali-Hilal O. Altun), c. 2/sy. 1, 2010..
  44. Nakip, Mahir. Kerkük Türk Halk Müziği. Ankara 2009
  45. Toraganlı, Hasan.Türkü Varyantı mı, Yanlış kalıntı mı?. Folklor, sy. 38, s. 20- 16.1989.
  46. Gazimihal, M. R. Musiki Sözlüğü. İstanbul: 1961.
  47. Vural Sözer, Müzik Ansiklopedik Sözlük, İstanbul : 1996.
  48. Rey, Cemal Reşid . Piyano İçin 10 Halk Türküsü. Ankara :1963.
  49. German, Tülay, “Müzikler Terimler (Sanat Müziği, Arabesk, Aranjman Terimleri)”, Adam/Sanat, sy. 179, s. 82-83. 2000.
  50. Uyguner ,Muzaffer. Yapıt Hakları Terimleri Sözlüğü. Ankara : Türk Dil Kurumu Yayınları. 1971.
  51. Uslu ,Recep . Selçuklu Topraklarında Müzik, Konya 2010.