Mehmed Fuad Köprülü'nün ve Erwin Panofksy'nin Sanat Yapıtı İnceleme Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Mehmed Fuad Köprülü, 1913 yılında yazdığı "Türk Edebiyatı Tarihinde Usul" adlı makalesiyle Türk Edebiyatı'nın Avrupa ilim ve metotlarıyla nasıl çözümleneceğini ortaya koymuştur. Bu makalede yer alan metot üç aşamalıdır ve bu aşamalar; şekil, konu ve öz'dür. İlk aşama olan şekil bölümünde, yazının hangi ölçüyle ve ne şekilde yazıldığı incelenmektedir. Konu bölümünde eserin konusu ayrıntılı bir şekilde ortaya koyulmaktadır. Son bölüm olan öz kısmında ise şekil ve konu bölümünde analiz edilen bilgiler sentezlenerek içerik bulunmaktadır. Bu aşamalara bakıldığında Panofsky'nin üç aşamalı kuramı olan birincil veya doğal anlam (ön ikonografik aşama), ikincil veya danışıklı anlam (ikonografik aşama) ve içsel anlam veya içerik (ikonolojik aşama) ile örtüştüğü görülmektedir. Birincil veya doğal anlam (ön ikonografik) aşamasında sanat yapıtında yer alan biçimsel öğeler incelenmektedir. Köprülü'nün makalesindeki şekil başlığı ile aynı ifadeleri yansıtmaktadır. İkincil veya danışıklı anlam (ikonografik) aşamasında eserin konusu, semboller ve kimlikler yer almaktadır. Bu aşama ise Köprülü'nün konu başlığında incelediği bilgileri içermektedir. İçsel anlam veya içerik (ikonolojik) aşamasında ise birincil anlam ve ikincil anlamda analiz edilen bilgiler sentez edilerek eserin içeriği ortaya koyulmaktadır. Her iki kuramın da sanat yapıtını incelerken aynı aşamalara sahip olması ilginçtir. Köprülü'nün Panofsky'den yirmi altı yıl önce böyle bir çalışma yapmış olması çağını aşan bir yazar olduğunu düşündürmektedir.

Mehmed Fuad Köprülü has presented how to solve Turkish Literature with European sciences and methods by his article "Usul in Turkish Literature History" written in 1913. The method involved in this article is of three stages; shape, subject and essence. In the first stage of the shape section, it is examined the poem or the writing is written which measure and how it is written. In the subject section, the subject of work is presented in detail. In the essence part which is the last chapter, the information analyzed in the section of shape and subject is synthesized and content is present. From this point of view, it appears that Panofsky overlaps with the three-stage theory of primary or natural meaning (pre-iconographic stage), secondary or convergent meaning (iconographic stage) and internal meaning or content (iconological stage). In the primary or natural meaning (pre-iconographic) stage is examined the formal elements in the work of art. It reflects the same expressions as the shape title in Köprülü's article. In the secondary or convergent (iconographic) stage is located the subject of work, symbols and identities. This stage includes the information that Köprülü examined in the subject heading. In the inner meaning or content (iconological) stage, the information analyzed in the primary meaning and the secondary sense are synthesized and the content of the work is revealed. It is interesting that both theories have the same stages when examining the artwork. Köprülü makes you think that he is a writer who passed the age of sixteen years before Panofsky had done such a study.