Cilt 7, Sayı 44 (Nisan 2018)

Araştırma Makalesi

Adıyaman İli Geleneksel El Örgüsü Patikler Üzerine Etnografik Bir Araştırma

Yayımlandı 25.04.2018

Cilt 7 Sayı 44 kapak

Öz

Kültür, toplumun düşünce, inanç ve değerleri ile birlikte her dönem gelişen, değişen yapısıyla bir yaşam biçimidir. Geleneksel kültürümüzün en eski ve önemli parçası olan örücülük sanatının bir dalı da el örücülüğüdür. Kullanılan malzemenin kolay sağlanabilmesi ve ucuz olması, örücülüğün her yerde rahatlıkla yapılabilmesi nedeniyle daha çok kırsal kesimde yaşayan kadınlarımızın el örücülüğü ile ilgilendiği görülmektedir. Boş zaman değerlendirme ve aileye ekonomik katkı sağlamak amacıyla örülen ev eşyaları, çeyiz eşyaları ve giyim eşyaları arasında kadınlarımız genellikle patik örmeyi tercih etmektedirler. Bir başka deyişle yaşam kültürünün bir parçası olan el örgüsü patikler Anadolu da daha çok genç kızların çeyizleri, hediyelik ve gündelik kullanım için yapılan ürünlerdir ve toplumun kültürel yapısını ve estetik beğenisini yansıtmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada, birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Adıyaman yöresi merkez ilçesine bağlı köylerde yürütülen etnografik araştırmada tespit edilen 30 adet şiş örgü patik üzerinde bulunan motif özellikleri açısından incelenerek örneklerle sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler Geleneksel El Örücülüğü, Patik, Etnografi, Kültür, Adıyaman

Abstract

An Etnographic Research on Traditional Handknit Booties From Adıyaman

Culture is the changing, developing way of living together with the society’s opinion, belief and values each period. One branch of knitting craft which is the oldest and most important parts of our traditional culture is hand-knitting. It is seen that hand-knitting is mostly common among urban women since the materials are cheap, can be supplied easily and knitting can be done anywhere. Among the knitted goods such as household goods, dowry and clothes that are done for the spare time activity or for providing economical income for the family, women prefer mostly to knit bootees. In other words hand-knitted bootees reflect the cultural structure and the aesthetical appeal of the society. Thus, this paper intends to explain motifs on 30 needle knitted bootees found during an ethnographic field research in the central villages of Adıyaman city.

Keywords Traditional Hand-knitting, Bootee, Etnography, Culture, Adıyaman

PDF

Kaynakça

  1. Akpınarlı, Hatice Feriha ve Ortaç, Hülya Serpil. “Sivas El Örgüsü Çorapların Motif Ve Kompozisyon Özellikleri” Cumhuriyet Döneminde Sivas Sempozyumu Bildirileri (27-30 Ekim 2008): 639-655.
  2. Akpınarlı, Hatice Feriha. “Akşehir El Örgü Çoraplarında Motif Ve Kompozisyon Özelliklerinin İncelenmesi” I. Uluslararası Selçuklu’ dan Günümüze Akşehir Kongresi Ve Sanat Etkinlikleri (20-21 Kasım 2008): 147-156.
  3. Akpınarlı, Hatice Feriha ve Özkahveci, Gülşen. Samsun İli El Örücülüğünün Teknik, Motif Ve Kompozisyon Özellikleri, Ordu: Karadeniz Bölgesi 1. El Sanatları Sempozyumu (3-5 Kasım 2006): 125-128.
  4. Akpınarlı, Hatice Feriha. Geleneksel El Örgüsü Çoraplardan Çağdaş Yaklaşımlar, Türkiye’de El Sanatları Geleneği Ve Çağdaş Sanatlar İçindeki Yeri Sempozyum Bildirileri Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları 1861 (1997): 157-162.
  5. Aman, Fatih. “Bronislaw Malinowski’ nin Kültür Teorisi” Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 21.1 (2012): 135-151.
  6. Atay, Ayten. Örücülük, İstanbul: Milli Eğitim Yayınevi, 1997.
  7. Bağcı, Vildan. Samsun İli Vezirköprü İlçesi El Örgüsü Patik Ve Çorapların Teknik Ve Desen Özellikleri, Osman Köse (Ed.), Geçmişten Günümüze Samsun / Canik Ve Değerleri, Cilt II, Canik Belediyesi Kültür Yayınları 7 (2015): 765-769.
  8. Birol, İnci A. Derman, Çiçek. Türk Tezyini Sanatlarında Motifler, İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı, 1991.
  9. Çaylı, Gülfizar. “Isparta İli Elele Derneği Kültür Evindeki El Örgüsü Patikler Ve Çoraplar” Kalemişi Dergisi, 4. 8 (2016): 59-96.
  10. Gardin, N., Olorenshaw,R. “Petit Larousse Des Symboles” Larousse Semboller Sözlüğü, İstanbul: Bilge Kültür Sanat, 2014.
  11. Erbek Mine. Çatalhöyük’ten Günümüze Anadolu Motifleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 2002.
  12. Güler, Mediha; Akpınarlı, Hatice Feriha; Ortaç, Hülya Serpil; Büyükyazıcı, Meral; Erkaplan, Emel; Kurt, Gülten. Hemşin Çamlıhemşin El Örgüsü Çoraplar, Ankara: Hazar Reklam Matbaacılık, 2010.
  13. Kartarı, Asker. Nitel Düşünce Ve Etnografi: Etnografik Yönteme Düşünsel Bir Yaklaşım, Moment Dergi, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi 4. 1, (2017): 207-220.
  14. Köklü, Vildan. Çankırı İli Kızılırmak İçesine Ait Birkaç Köyde Bulunabilen El Örgüsü Çorap Örnekleri Ve Yeni Tasarımlar, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 1997.
  15. Kurt, Gülten. “Yozgat İli Örgü Atlası Çorap Ve Patik Örnekleri” Yozgat: I. Uluslararası Bozok Sempozyumu Bildiri Kitabı, Cilt III. (05-07 Mayıs 2016): 497-506.
  16. Mahir, Banu. “İkinci Bâyezid Dönemi Nakkaşhanesinin Osmanlı Tezhip Sanatına Katkıları” Ankara: Türkiyemiz Dergisi 60 (Şubat 1990): 4-13.
  17. Onuk, Taciser. Osmanlı’dan Günümüze Oyalar, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayını: 331, 2005.
  18. Özkahveci, Gülşen. Kastamonu İli Merkez El Örgüsü Patik Motiflerinin Giysi Tasarımlarının Uygulanması, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2001.
  19. Öztürk, İsmail. “El Sanatı Ürün, Kültürel Değişim Ve Turizm İlişkisi” Kahramanmaraş: Uluslararası Türk Ve Dünya Kültüründe Kahramanmaraş Sempozyumu, Cilt II. (18-20 Nisan 2013): 155-158.
  20. Salt, Alparslan. Semboller Ansiklopedi, İstanbul: Ruh Ve Madde Yayınları, 2010.
  21. Sancak, Hatice. Sakarya İli Akyazı İlçesi Patik Örücülüğü ve Yeni Tasarımlar, Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2001.
  22. Taşkale, Faruk. “Fatih Divanı” İstanbul: Antik Dekor Dergisi 13, (1991): 28-31.
  23. Göçer, Ali. “Dil-Kültür İlişkisi ve Etkileşimi Üzerine” Türk Dili, (2012) 04.03.2018. www.tdk.gov.tr
  24. İnternet: URL 1, http://www.tdk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 05.03.2018).