Cilt 7, Sayı 43 (Mart 2018)

Araştırma Makalesi

Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç Romanında Feminist Söylemler

Yayımlandı 31.03.2018

Cilt 7 Sayı 43 kapak

Öz

Tanzimat Dönemi sonrasında idari ve mali birçok yeniliğe adım atan Osmanlı toplumunun fikir ve düşünce dünyasında da yenilikler görülür. Bunlar, doğal olarak edebî eserlere de yansır. Dönemin aydınları, kölelikten eğitime kadar birçok sosyal soruna eserlerinde yer verir. Toplumun yarısını oluşturan kadınların durumuna dair de doğrudan ya da dolaylı eleştiriler getirilir. İlk dönemlerde kısmi olarak yer bulmaya başlayan kadın sorunları, ilerleyen süreçte ve II. Meşrutiyet’in ilanı sonrasında daha ayrıntılı bir şekilde irdelenir. Romancılar hem bireysel hem de toplumsal bir hüviyet taşıyan bu meseleye duyarsız kalmaz. Bu bağlamda değerlendirilebilecek yazarlar arasında Hüseyin Rahmi de yer alır. 1887 yılında yazın dünyasına giren Hüseyin Rahmi, romanlarında kadınların mağduriyeti, geri kalmışlığı, eşitsizliği, eğitimsizliği gibi hususları değişik yoğunlukta ele alır.Kadın haklarına odaklanan, bu hakları sorgulayan ve savunan feminizm, XX. yüzyıldan sonra yükselen bir akım olur. Yazın dün¬yasını da etkileyen feminizm, bazı romancılar tarafından eserlerin dokusuna dâhil edilir. Romancılar, ele aldıkları ya da almadıkları ögelerle bu hususta bir duruş sergiler. Hüseyin Rahmi Gürpınar, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç romanında kadınların sosyal ve bireysel konumuna dair bazı eleştiriler geliştirerek roman kahramanları nezdinde çeşitli söylemlerde bulunur. Bu makalede, yazarın söz konusu romanı incelenmiş ve feminist ögelerin hangi söylemlerle eserde yer aldığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan tespitler de bu bağlamda yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler kadın, roman, Feminizm, Hüseyin Rahmi

Abstract

Feminist Discourses in the Novel of a Marriage Under a Comet

Innovations are seen in the world of ideas and thoughts of the Ottoman society, which has taken many adminis¬trative and financial innovations after the Tanzimat period. These are also naturally reflected in literary works. The intellectuals of the period include many social problems in their works, from slavery to education. Direct or indirect criticism is made about the situation of the women who constitute the half of the society. The women’s problems, which started to find a partial place in the early periods, is examined in more detail after the declara¬tion of second constitutionalist period. The novelists are not insensitive to this issue, which has both an individual and a social identity. Hüseyin Rahmi is also among the authors who can be evaluated in this context. Hüseyin Rahmi, who entered the world of literature in 1887, deals with issues such as victimization of women, back¬wardness, inequality, and lack of education in his novels at different intensities. Feminism, focusing on women’s rights, questioning and defending these rights, becomes a rising trend after the 20th century. Feminism, which also affects the world of literature, is included in the work of art by some novelists. The novelists take a stance on this subject, whether they are dealing with it or not. Hüseyin Rahmi Gürpınar makes some statements in his novel A Marriage Under A Comet, making some criticisms about the social and individual position of women in the presence of novel characters. In this paper, the novel of the author in question has been studied and it has been attempted to determine which discourses have been used for the feminist elements in the book. Thereafter, the findings have been interpreted in this context.

Keywords woman, novel, Feminism, Huseyin Rahmi

PDF

Kaynakça

  1. Aktaş, Gül. “Feminist Söylemler Bağlamında Kadın Kimliği: Erkek Egemen Bir Toplumda Kadın Olmak”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, C: 30, S: 1, s.: 53-72, 2013.
  2. Argunşah, Hülya. Kadın ve Edebiyat Kendini Yazmak… İstanbul: Kesit Yayınları, 2016.
  3. Arık Kırtıl, Gonca. “Feminist Edebiyat Eleştirisi Açısından Sevim Burak”. Kadın Araştırmaları Dergisi, S: 8, s.: 127-151, 2003.
  4. Art, Gökçen. Şeyhülislam Fetvalarında Kadın ve Cinsellik. İstanbul: Çiviyazıları Yayınları, 1996.
  5. Aykut Türker, Ebru. “Feminist Edebiyat Eleştirisi”. Hece Eleştiri Özel Sayısı, S: 77/78/79, s.: 293-305, 2003.
  6. Beauvoir, Simone de. Kadın İkinci Cins. (Çev. Bertan Onaran) İstanbul: Payel Yayınları, 1993.
  7. Berkes, Mediha. “Hüseyin Rahmi Romanlarında Kadın Tipleri”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, C: 3, S: 5, s.: 539-552, 1945.
  8. Butler, Judith. Cinsiyet Belası Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. (Çev. Başak Ertür) İstanbul: Metis Yayınları, 2008.
  9. Dulum, Sibel. Osmanlı Devleti’nde Kadının Statüsü, Eğitimi ve Çalışma Hayatı (1839-1918). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006.
  10. Good, Dale. “Kadın Hakları”. Britannica Compton’s Genel Kültür Ansiklopedisi, C:11, s: 207-212. İstanbul: Ana Yayıncılık, 1992.
  11. Göçgün, Önder. Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Romanları ve Romanlarında Şahıslar Kadrosu. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1993.
  12. Göksel, Ali Nüzhet. Ziya Gökalp Hayatı, Sanatı, Eserleri. İstanbul: Varlık Yayınları, 1963.
  13. Güçlü, Abdülbâki vd. Felsefe Sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2003.
  14. Gürpınar, Hüseyin Rahmi. Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç. İstanbul: Özgür Yayınları, 2014.
  15. Güzel, Ebru. Kültürel Bağlamda Kadın ve Güzellik. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul: Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013.
  16. Humm, Maggie. Feminist Edebiyat Eleştirisi. (Çev. Özge Altay vd.) İstanbul: Say Yayınları, 2002.
  17. İnceoğlu, Yasemin ve Kar, Altan. “Yeni Güzellik İkonları: İnsan Bedeninin Özgürlüğü mü, Mahkûmiyeti mi?”. Kadın ve Bedeni (Ed. Yasemin İnceoğlu ve Altan Kar), s.: 63-90. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2010.
  18. Karagözoğlu, Galip. “Atatürk’ün Eğitim Savaşı”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, C:2, S:4, s.:193-213, 1985.
  19. Keçeci Kurt, Songül. Osmanlı Devleti’nde Kadın Eğitimi Harem’den Mektebe. İstanbul: Yitik Hazine Yayınları, 2011.
  20. Kümbetoğlu, Belkıs. “Değersizleştirme: Kadın Bedeninin Maruz Kaldığı Şiddet”. Kadın ve Bedeni (Ed. Yasemin İnceoğlu ve Altan Kar), s: 37-61. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2010.
  21. Marshall, Gordon. Sosyoloji Sözlüğü. (Çev. Osman Akınhay ve Derya Kömürcü) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları, 2014.
  22. Moran, Berna. Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: Cem Yayınevi, 1994.
  23. Nagl-Docekal, Herta. “Feminist Felsefenin Geleceği”. (Çev. Şeyda Öztürk) Cogito Feminizm Özel Sayısı, S: 58, s.: 219-224. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2009.
  24. Necatigil, Behçet. Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları, 1995.
  25. Ozankaya, Özer. Toplumbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1980.
  26. Şimşek, Abdulazim. “II. Meşrutiyet Döneminde Batılılaşma Etkisinde Yapılan Feminizm Tartışmaları”. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S: 61, s.: 341-364, 2017.
  27. Urgan, Mîna. Virginia Woolf. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2012.
  28. Woolf, Virginia. Kendine Ait Bir Oda. (Çev. Suğra Öncü) İstanbul: İletişim Yayınları, 2010.
  29. Yapar Gönenç, Aslı. “Fransa’da ve Türkiye’de Kadın Hareketleri”. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, S: 27, s:63-84, 2006.