Cilt 6, Sayı 39 (Kış I 2017)

Araştırma Makalesi

Tekstil Tasarımında Sanatın Esin Kaynağı Olarak Kullanılması: Neo-Plastisizm Örneği

Yayımlandı 20.12.2017

Cilt 6 Sayı 39 kapak

Öz

Sanatın insan için heyecan verici estetik deneyimler ortaya koyması, tasarımın sanattan beslenmesini kaçınılmaz hale getirmiştir. Son yıllarda geliştirilen tekstil tasarımlarının birçoğu esin kaynağı olarak sanatı almaktadır. 1789’da Fransa’da yaşanan devrim sonrası yeni düşüncelerin ortaya çıkışı, sanat alanında da yeni ve özgür adımların atılmasına neden olmuştur. 20. yüzyılın ilk çeyreği sanatsal değişim ve yeni oluşumların baş döndürücü hızlara ulaştığı dönemdir. Endüstrinin ürettiği araç-gereçler sanatçıya büyük olanaklar sağlamıştır. Fakat bugünün çağdaş sanatını yaratan sadece bu olanaklar değil, aynı zamanda ve bir o kadar da endüstrinin yarattığı yeni yaşama biçimi ve değerlerine karşı sanatçının gösterdiği tepkidir. Bu araştırmanın amacı sanatın tepkili bir dönemi olan 20. yüzyıl sanat akımlarının incelenerek, seçilen bir akımın tasarım probleminde esin kaynağı olarak kullanılması olmuştur. Bu bağlamda modern sanat akımlarından De Stijl akımı seçilmiştir. Araştırma Örnek Olay metodu ile yapılmıştır. Mondrian’ın dört tablosu seçilmiş, konu sınırlandırması ve derinlemesine araştırma yapılmıştır. Seçilen tablolar incelenerek Mondrian’ın soyutlama prensipleri analiz edilmiş ve elde edilen veriler ışığında teması Tango olarak belirlenmiştir. Neo-plastisizm akımının esin kaynağı olduğu bir tekstil koleksiyonunun oluşturulma aşamaları detaylı olarak açıklanmıştır. Sonuç olarak üretimi ve pazarlaması yapılabilecek bir tekstil koleksiyonunun oluşturulmasında, sanatın tasarımda esin kaynağı olarak kullanılabileceği ortaya koyulmuştur.

Anahtar Kelimeler Tekstil tasarımı, sanat, Neo-Plastisizm, De Stijl, Mondrian

Abstract

Employing Art as an Inspiration Source in Textile Design: Neo-Plastisizm as an Example

It has been inevitable for design not to nourish from art, for art creating this much exciting aesthetic experience. Most of the textile designs fabricated lately have been sourcing art. The first quarter of the 20th century is an era where artistic change and new formations reach to vast speeds. Revolution, which happened in France in 1789, has resulted in new ideas and innovatşve approaches in arts. The equipments and materials manufactured by the industry has provided many privillieges to the artist. However, these are not the only motives that created today’s modern art. The greatest motive is the reaction that the artist shows towards bizarre living styles and the values prospered after the Industrial Revolution. The aim of this research is to investigate the art movements of the 20th century being a critical period of human history and to employ the chosen art movement in textile design as a source of inspiration. In this study, modernist abstraction movement De Stijl has been chosen. The method of the research is Case Study, four distinctive paintings of Mondrian are studied in order to constrict the scope and investigate deeply. The theme of the collection is defined as Tango and prepared with the synthesis derived from the analysis of Neoplastisism and Mondrian’s chosen four paintings. The collection making steps and the findings are discussed in the conclusion part.

Keywords Textile design, art, Neo-Plastisizm, De Stijl, Mondrian

PDF

Kaynakça

  1. ALTINTAŞ, Osman. “Soyut Resim Sanatı İçerisinde Piet Mondrian’ın Yeri.” Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı: 31,2013, s. 24-35.
  2. ALTUNÖZ, Güler. “Mondrian’ın Yeni Bir Bakış Açısıyla Okunması.” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 47.1, 2007, s.1-19.
  3. ANTMEN, Ahu. 20.yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, Sel Yayıncılık, 2010.
  4. AVŞAR KARABAŞ, Pelin ve Aybüke GÜDÜR. “Neo Plastisizm Akımı Kapsamında De Stijl Hareketi ve Piet Mondrian.” International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS) , December, 2.2, 2016, s. 330-339.
  5. AYTAÇ, Engin. “Neo-Plastik Sanat Akımı Bağlamında De Stijl Sanat Hareketi ve Tekstil Üzerindeki Etkileri”, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013.
  6. BARNARD, Malcolm. Sanat, Tasarım ve Görsel Kültür, Ütopya Yayınları, 2010.
  7. BAYAV, Deniz ve Esra AYTEŞ. “20. yüzyıl Resim Sanatında Yüzeyin Sınırlarını Aşan Arayışlar.” Sanat ve Tasarım Dergisi, 8, 2011, s.35-57.
  8. BAYAZIT, Nigan. “Investigating Design: A Review of Forty Years of Design Research.” Design Issues, 20.1, 2004, s.16-29.
  9. BAYAZIT, Nigan. Tasarımı Anlamak, İdeal Kültür Yayıncılık, 2008.
  10. BAYBURTLU, Irmak. “Kimlik Yaratan Bir Süreç Olarak Tasarım ve Tasarım Yönetimi Kavramları.” I. Uluslararası Moda ve Tekstil Tasarımı Sempozyumu, Akdeniz Üniversitesi G.S.F., 8-10 Ekim 2012, 14-18, Antalya
  11. BECER, Emre. İletişim ve Grafik Tasarım, Dost Kitabevi Yayınları, 1997.
  12. BİRYAN, Melike. “Piet Mondrian’ın Renk ve Biçim Sorunları”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006.
  13. BRUNER, Jerome. S. “The Conditions of Creativity”. in Eds. GRUBER, H., TERRELL, G., WERTHEİMER, M., Contemporary Approaches to Creative Thinking, Atherton, 1962.
  14. COOPER, Henry. “Mondrian, Hegel, Boogie”, October, The MIT Press, cilt 84, 1998, s.118-142.
  15. DEICHER, Susanne. Piet Mondrian: Structures in Space, Taschen, 2004.
  16. DEWEY, John. “Psychology”. In J. A. Boydston (Ed.), The early works 1882-1888 (Vol. 2, pp. 1-366). Carbondale and Edwardsville, IL: Southern Illinois University Press. 1887.
  17. DEWEY, John. “Experience and natüre”. In J. A. Boydston (Ed.), The later works 1925 (Vol.1, pp. 3-403). Carbondale and Edwardsville, IL: Southern Illinois University Press, 1925.
  18. DEWEY, John. Art as experience. The Penguin Group, 2005.
  19. ELKİNS, James (eds.). “Art History Versus Aesthetics”. The Art Seminar, Vol. 1. Routledge, New York, 2006.
  20. ENGİN, Aytaç. “Neo-Plastik Sanat Akımı Bağlamında De Stijl Sanat Hareketi ve Tekstil Üzerindeki Etkileri”, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, İstanbul: Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2013.
  21. GARDNER, Howard. To Open Minds: Chinese clues to the dilemma of contemporary education, Basic Books, 1989.
  22. GILLHOOLY, K. J. Thinking: Directed, Undirected and Creative, Academic Press, 1982.
  23. GÜNDEM, Özge ve Ayla Fatma ANTEL. “20. yüzyıl’dan Günümüze Müzik ve Mekân: Tokyo ve İstanbul’da Performans Sanatları Yapıları.” MSGSÜ Tasarım ve Kuram Dergisi, sayı:20, 2015.
  24. GÜVEMLİ, Zahir. Sanat Tarihi. Varlık Yayınları, 2005.
  25. HARRISON, Charles ve Paul WOOD, (ed.) Art in Theory: an Anthology of Changing Ideas, Blackwell, 1998.
  26. HEGEL, Georg Wilhelm Friedrich. Wissenschaft der Logik, Suhrkamp, 1996.
  27. HEGEL, Georg Wilhelm Friedrich. Aesthetics, Lectures on Fine Art, Oxford: Clarendon Press, 1998.
  28. HEILMAN, Kenneth M. Creativity and The Brain, Taylor &Francis Group, 2005.
  29. İPŞİROĞLU, Nazan. Resimde Müziğin Etkisi, Remzi Kitabevi, 1994.
  30. İPŞİROĞLU, Nazan ve Mazhar İPŞİROĞLU. Sanatta Devrim, Hayalperest Yayınevi, 2009.
  31. KAYSERİLİ, Mehmet Emin ve Memduha SATIR. “Gerçeklikten Soyuta Giden Yol.” Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 0(30),123-141, 2013. http://dergipark.gov.tr/ataunigsed/issue/2583/33241 (erişildi 20.11.2017)
  32. KRUKOWSKİ, Lucian. “Hegel, “Progress” and the Avant-garde.” The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 44: 3, Bahar 1986.
  33. KÜÇÜKERMAN, Önder. Endüstri Tasarımı/Endüstri İçin Ürün Tasarımında Yaratıcılık, Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları, 1996.
  34. LIPSEY, Roger. The Spiritual in Twentieth Century Art, Dover Publications, 2004.
  35. MERRIAM, Sharan B. Qualitative Researchand Case Study Applications in Education (second edition), Jossey-BassPublishers, 1998.
  36. MONDRIAN, Piet. The New Art The New Life: The Collected Writings of Piet Mondrian, Thames and Hudson, 1987.
  37. OVERY, Paul. De Stijl, Thames and Hudson, 1991.
  38. ÖTGÜN, Cebrail. “Sanatın Şiddeti ve Sınırları.” Sanat ve Tasarım Dergisi, 1.1, 2008, s. 90-103.
  39. ÖZDEMİR, Hande Ayşegül. “Bir İşletme Örneğinde Tasarım Üretim Sürecinin İncelenmesi”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2012.
  40. PREZIOSI, Donald. The Art of Art History-A critical Anthology. 2. Ed. Oxford Univ. Press, 2009.
  41. SERULLAZ, Maurice, Georges PILLEMENT, Bertrand MARRET ve François DURET-ROBERT. Empresyonizm Sanat Ansiklopedisi. (Çev. Devrim Erbil) İstanbul: Remzi Kitabevi, 2004.
  42. SOYGÜR, Haldun. “Sanat ve Delilik.” Klinik Psikiyatri Dergisi, 2. 2,1999, s.124- 133.
  43. TUNALI, İsmail. Felsefenin Işığında Modern Resim-Modern Resimden Avangard Resme (8.Basım), Remzi Kitabevi,2011.
  44. TUNALI, İsmail. Tasarım Felsefesi: Tasarım Modelleri ve Endüstri Tasarımı, Yapı Merkezi Yayınları, 2012.
  45. TURANİ, Adnan. Dünya Sanat Tarihi, Remzi Kitabevi, 1995.
  46. ULUDAĞ, Kemal. Sanat ve Endüstride Üretim Mantığı, 1997. https://earsiv.anadolu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11421/1260/126370.pdf? Erişim tarihi:24/10/2017
  47. YILDIRIM, Ali ve ŞİMŞEK, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6.baskı). Seçkin Yayıncılık, 2006.
  48. YILMAZ, Evren. “Mondrian ve Maleviç’in Sanatında Metafizik ve Felsefi Arayışlar Sanatçı Metinleri Işığında Bir Değerlendirme”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009.
  49. URL1- http://www.iku.today/is.edu.tr-1//4.boyut%20ve%20k%C3%BCbizm.pdf/(Erişildi 20.11.2017)
  50. URL2- https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Manifest_I_of_De_Stijl.JPG/(Erişildi 20.11.2017)
  51. URL3- https://www.wikiart.org/en/theo-van-doesburg/study-for-rhythm-of-a-russian-dance-1/ (Erişildi 20.11.2017)
  52. URL4 -https://www.wikiart.org/en/theo-van-doesburg/study-for-rhythm-of-a-russian-dance-2/ ( Erişildi 20.11.2017)
  53. URL5- https://www.wikiart.org/en/theo-van-doesburg/study-for-rhythm-of-a-russian-dance-3/ ( Erişildi 20.11.2017)
  54. URL6- https://www.wikiart.org/en/theo-van-doesburg/study-for-rhythm-of-a-russian-dance-4/ ( Erişildi 20.11.2017)
  55. URL7- https://www.wikiart.org/en/theo-van-doesburg/russian-dance-1918/ ( Erişildi 20.11.2017)
  56. URL8- http://www.azquotes.com/author/22953-Piet_Mondrian/ ( Erişildi 20.11.2017)
  57. URL9- http://www.ruthiev.com/piet-modrian/ ( Erişildi 20.11.2017)
  58. URL10- https://tr.wikipedia.org/wiki/Tango/ ( Erişildi 20.11.2017)
  59. URL11- http://www.color-hex.com/color-palette/27086/ ( Erişildi 20.11.2017)