Günümüz Çocuk Kitapları ve Karikatür Dergilerinde Nasreddin Hoca İmgesi

Halk kültürünün önemli figürlerinden biri olan Nasreddin Hoca, karakteri ve fıkraları ile çok geniş bir coğrafyada farklı isimlerle ve yansımalarla tanınmaktadır. Kaynağını toplumsal bellekten alan Nasreddin Hoca fıkraları ikincil sözlü kültür dönemine geçişle beraber hem yazılı kaynaklar hem de elektronik araçlar (radyo, televizyon, telefon vb.) vasıtasıyla sürdürülebilirliğini korumakla beraber; varyant ve varyasyonlara ayrılarak değişime uğramıştır. Özellikle popüler kültürün de etkisiyle bu fıkralar gerek elektronik ve basılı kültür ortamında gerekse günümüz mizah dergilerinde metinlerarası ilişkiler yöntemiyle yeniden üretime girerek orijinal bağlamından uzaklaşmış; bambaşka metinler hâline gelmiştir. Fakat Nasreddin Hoca fıkralarının yer aldığı tüm yazılı kaynaklarda bu durum söz konusu değildir. Örneğin; günümüz ilk-ortaöğretim ders kitaplarında ya da bu fıkraların geçtiği çocuk kitaplarında Nasreddin Hoca fıkralarının yaygın olarak bilinen formatına bağlı kalınmaktadır. Mizah dergileri, Nasreddin Hoca fıkralarının bilinen metinlerini günümüz mizah anlayışına göre yeniden yorumlamış ve buna komik görseller de ekleyerek okuyucuda kültürel belleğin yeniden canlanmasını ve sürdürülebilirliğini sağlamıştır. Çocuk kitaplarında ise fıkralarla ilgili akılda kalıcı görseller yer almakla birlikte; fıkra metinleri üzerinde dikkat çekici değişiklikler yapılmamıştır. Mizah dergilerinin ve çocuk kitaplarının sunulduğu kitle göz önüne alındığında iki kaynakta da Nasreddin Hoca’ya ve Nasreddin Hoca fıkralarına olan yaklaşımın farklı olması kaçınılmazdır. Çocuk kitapları, çocukların sözlü kültürün yazıya ve görsele geçmiş hâliyle karşılaştığı ilk metinlerken; popüler kültürün yansıması olan mizah dergileri sözlü kültürün yeniden üretilerek gelecek kuşaklara aktarılmasını ve kültürel belleğin canlı tutulmasını sağlar. Bu çalışmada günümüzün önde gelen mizah dergileri Uykusuz, Penguen ve Leman ile çocuk kitaplarındaki Nasreddin Hoca imgesi karşılaştırılacak; Nasreddin Hoca ile ilgili fıkra metinlerinin iki kaynakta nasıl kullanıldığı değerlendirilecektir.

Nasreddin Hoca who is one of the important figure in folk culture is known by his character and anecdotes with different names and reflections in so wide geographies. Nasreddin hoca anecdotes which take their resource from social memory experience the change by separating to variations and variants even though they keep their sustainability via both written resources and electronic devices (radio, television, phone etc.) by pass to secondary oral culture period. These anecdotes have grown away from original case and became utterly different texts by being reproduced with intertextual relations method in either electronic and pressed culture environment or today's humor magazines especially by effect of popular culture. However this situation is not valid for all written resources that Nasreddin Hoca anecdotes exist in. For example, generally known format of Nasreddin Hoca anecdotes are kept in today's primary-secondary school books or children books that have these. Humor magazine re-interpret the known texts of Nasreddin Hoca anecdotes according to today's humor perception and provide to resuscitate and maintain cultural memory in reader by adding funny visuals to them. Whereas in children book, radical changes have not been done on anecdote texts although catchy visuals later with anecdotes exist in. When audience which humor magazines and children book are presented is took into consideration, difference of approach to Nasreddin Hoca and Nasreddin Hoca anecdotes is inevitable in both resources. While children books are first texts that children meet written and visual case of oral culture; humor magazines that are reflection of popular culture provide to transmit oral culture to next generations by re-producing it and keep cultural memory alive. In this workout, Uykusuz, Penguen and Leman that are leading humor magazines in today and Nasreddin Hoca image in children books will be compared; usage of anecdote texts related with Nasreddin Hoca in both resources will be examined.