Organ Bağışı Temalı Sosyal Afiş Tasarımlarının Göstergebilim Yöntemi ile Analizi
Öz
Grafik tasarım, kitlelere belirli bir bilgi ya da mesajı ileten görsel bir iletişim aracıdır. Görsel olarak iletilmek istenen her mesaj, grafik tasarım çalışma alanı içinde değerlendirilir. Dolayısıyla grafik tasarım bireyin görsel algı dünyası ile doğrudan ilişkilendirilebilir. Grafik tasarım; ambalaj, kitap tasarımı, görsel kimlik, hareketli medya, bilgilendirme tasarımı, afiş, dijital medya vb. bir çok tasarım konusuna, çalışma alanına sahiptir. Bu konular içerisinde afiş tasarımı, kitlelere ulaşma becerisi ve pratikliğiyle geçmişten günümüze görsel iletişim için kullanılmakta ve önemle üzerinde durulmaktadır. Afiş tasarımı, reklam unsuru, kültürel nitelikli ya da sosyal amaçlı içerikleri görselleştirmek için tasarlanabilir. Sosyal afiş tasarımları; insan hakları, küresel ısınma, çevre, sağlık vb. seçilen konu doğrultusunda, ticari kaygılar taşımaksızın toplumu oluşturan bireylerde farkındalık oluşturma niteliği taşımaktadır. Organ nakli ve organ bağışçısı olma her toplumu ilgilendiren önemli bir sosyal konudur. Bu konu hakkında bireylerin bilinçlenmesi ve organ bağışçısı olması için sağlık bakanlığının ilgili birimleri, üniversiteler, hastaneler, vakıflar ve dernekler birçok etkinlik ve organizasyon yapmaktadırlar. Bu önemli konuda yapılan faaliyetlerin duyurulması ve ilgili görsel iletişimin sağlanması için grafik tasarım önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada organ bağışı konusunda hazırlanan afiş tasarımları göstergebilim analiz yöntemiyle incelenmiştir. Göstergebilim simgelerin yorumlanmasını, üretilmesini veya işaretleri anlama süreçlerini içerir. Dolayısıyla tasarımcıların organ bağışı konusunda yaratıcı süreci nasıl değerlendirdikleri, özellikle sosyal afiş tasarımı olarak ele alındığında, özgün ve etkili olacak biçimde görsel dili nasıl kullandıklarını çözümlemek ve anlamlandırmak için göstergebilimsel yönteme başvurulmuştur. Afiş tasarımlarında mesajı taşıyan göstergelerin hazırlanması ve tanımlanması; belirtkeler oluşturarak yaratıcı sürecin sistematik olarak anlamlandırılmasına olanak sağlar. Bu doğrultuda bu çalışma içerisinde yapılan afiş analizlerinin, grafik tasarımcılara ve grafik tasarım eğitimi alan kişilere, kendi yaratıcı dinamikleri için değer yargısı oluşturacağı ön görülmektedir.
Anahtar Kelimeler Afiş tasarımı, organ bağışı, göstergebilim
Abstract
A Semiotic Analysis of Social Poster Designs on Organ Donation
Graphic design is a visual means of communication conveying a certain message or information to the public. Each and every message to be delivered visually is included in the study of graphic design. Thus, graphic design can be directly associated with the visual perception of an individual. The field of graphic design includes several designing areas such as packaging and cover designs, visual identity, media in motion, informative designs, posters, digital media designs and etc. Poster design among the others has long been preferred and focused due to its practicality and mass media feature. Graphic designs can be intended to visualize commercial, cultural and social contents. Social poster designs aim to raise public awareness of topics like human rights, global warning, environment, health etc. with non-profit spirit. Organ donation and being an organ donor is a critical social issue concerning every society. The ministry of health and several universities, hospitals, foundations and associations carry out various activities and organizations in order to make the society conscious of this matter and encourage them to be organ donors. At this point, graphic design plays a major part in announcing these key activities and providing the visual communication. In this study, a semiotic analysis of social poster designs on organ donation was conducted. Semiotics is the study of signs and symbols and their use or interpretation and meaning. Thus, we turned to semiotics to analyze and interpret how the designers maintained the creative progress and used the visual language genuinely and effectively regarding social poster design. Preparation and identification of indicators carrying the message in poster designs allows us to explain the creative progress systematically. Accordingly, this study containing all the poster analyses is intended to help graphic designers and graphic design learners to develop standard of judgement for their creative dynamics.
Keywords Poster design, Organ Donation, Semiotics
Kaynakça
- Ambrose, Gavin ve Harris, Paul. Görsel Grafik Tasarım Sözlüğü. Çev. Bilge. Barhana. İstanbul: Literatür Yayınları, 2010.
- Ambrose, Gavin ve Harris, Paul. Grafik Tasarımın Temelleri. Çev. Mehmet Emir Uslu. İstanbul: Literatür Yayınları, 2012.
- Ambrose, Gavin ve Harris, Paul. Grafik Tasarımda İmge. Çev. Mustafa Kemal İz. İstanbul: Literatür Yayınları, 2013a.
- Ambrose, Gavin ve Harris, Paul. Grafik Tasarımda Tasarım Fikri. Çev. A. Gülder Taşçıoğlu ve Melike Taşçıoğlu. İstanbul: Literatür Yayınları, 2013b.
- Becer, Emre. İletişim ve Grafik Tasarım. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları, 2002.
- Bölükbaş, Nurgül ve diğer. “Organ Bağışı Hakkında Üniversite Öğrencilerinin Düşünceleri”. On Dokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Dergisi, 21(2): 73-77, 2004.
- Çeken, Birsen ve Arslan, Aypek, Asuman. “İmgelerin Göstergebilimsel çözümlemesi “Film Afişi Örneği”. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2): 507-517, 2016.
- Ertep, Hakan. “Gündelik Yaşamımızın Ucundan Tutunan Bir tasarım nesnesi: Afiş”. Grafik Tasarım Dergisi, 13: 80-84, 2007.
- Güneş, Ahmet. “Çağdaş bir çözümleme yöntemi göstergebilim”. E-Journel of New World Sciences Academy, 7: 31-43, 2012.
- Jong Cees W.D. ve diğer. New Poster Art. London: Thames&Hudson, 2008.
- Mazlum, F. Soner. Masaüstü Yayıncılık, Gazi Kitabevi Yayınları, Ankara, 2006.
- Mercin, Levent. “Posterland.org” Uluslararası Afiş Festivali. Grafik Tasarım Dergisi, 66: 36-44, 2015.
- Özdağ, Nurten. “”Organ Nakli ve Bağışına Toplumun Bakışı”. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 5(2): 46-55, 2001.
- Özdemir, Fatih. “Göstergebilimsel Çözümleme: Grafik Tasarım Bize Neyi, Nasıl Anlatır?”. Grafik Tasarım Dergisi, 6:38-40, 2007.
- Özkan, Sultan ve Yılmaz, Emel. “Hasta Yakınlarının Organ Bağışı İle İlgili Tutumları”. Aile ve Toplum Eğitim-Kültür ve Araştırma Dergisi, 5(17):18-29, 2009.
- Özbolat, Abdullah. “Organlarımla Dirilmek İstiyorum.”- Organ bağışının dinitoplumsal arka planı, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(1): 61-87, 2017.
- Rifat, Mehmet. XX. Yüzyılda dilbilim ve göstergebilim kuramları, (1. cilt). Tarihçe ve eleştirel düşünceler. İstanbul: Om Yayınları, 2000.
- Sığırcı, İlhami. Göstergebilim uygulamaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2016.
- Teker, Ulufer. Grafik Tasarım ve Reklam (2. bs.). İzmir: Dokuz Eylül Yayınları, 2002.
- Twemlow, Alice. Grafik tasarım ne içindir ? Çev. Dalsu Özgen. İstanbul: Yem Yayın, 2008.
- Sarıkavak, Namık, Kemal. Çağdaş Tipografinin Temelleri (2. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2009.
- Yasa, Serap. “Grafik Tasarımda İletişim ve Göstergebilim”. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(5): 267-278, 2012.
- Yavuz, Dülgeroğlu, Seval. “Sosyal içerikli grafik tasarım-II”. Grafik Tasarım Dergisi, 6: 42-44, 2007.
- Yıldırım, Ali ve Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2003.