Cilt 6, Sayı 32 (Bahar III 2017)

Araştırma Makalesi

Tepme Keçe Üretimi Yapan Atölyelerde Uygulanan Bitim (Apre) İşlemleri

Yayımlandı 20.05.2017

Cilt 6 Sayı 32 kapak

Öz

Türklerin günümüze kadar süre gelen ve değeri farklı materyaller, tasarımlar ve işlemler ile gün geçtikçe artırılmaya çalışılan önemli el sanatlarından biri de “keçe”dir. Günümüzde geleneksel kullanım ve işlemlerden farklı olarak keçe ürünlerinin tasarlanmasında ve üretiminde kolay ve estetik kullanımını sağlayacak birtakım bitim işlemleri(apre) zanaatkârlar ya da sanatçılar tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu işlemlerin özellikleri ile ilgili araştırmaların sayısı yok denecek kadar azdır. Bu nedenle keçelerde uygulanan bitim işlemleri özelliklerinin uygulanma sürecinin araştırılması ve incelenmesi araştırma kapsamında ele alınmıştır. Araştırmada; tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara, Konya, Afyon ve İzmir illerindeki keçe atölyelerinde çalışan 33 keçe ustası oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; keçe ürünlerin kullanımında; elyaf dökülmesi, estetik görünüm kazandırma ve kenar düzgünleştirmenin yapıldığı, farklı özellikler kazandırmada ise güve yemezlik bitim işlemlerinin uygulandığı tespit edilmiştir. Ürünler açısından bakıldığında ise; sikkede yakma ve jiletle temizleme, şalda ütüleme, silgi keçesi-çoban kepeneği ve net görüntü isteyen ürünlerde pres, şapkalarda kalıp ve buhar ile şekillendirme işlemleri gerçekleştirilmektedir.

Anahtar Kelimeler Tepme keçe, bitim işlemi, apre, tekstil

Abstract

Finishing (Apre) Operations at the Workplaces Which Producing Compressed Felt Surface

Felt is one of the important handicrafts that lasted from the past of the Turks to the present day and has been tried to be increased day by day with the different materials, designs and processes. Today, unlike traditional uses and processes, in the design and production of felt products some finishing operations to provide easy and aesthetic use are being carried out or attempted by craftsmen or artists, but these are not reflected in the researches. For this reason, the discovery of the finishing processes and their application process, hardware required for these operations are investigated. In the research; survey method was used. The sample of the study consisted of 33 felt craftsman working in felt workplaces in Ankara, Konya, Afyon and Izmir. Questionnaire used as data collection tool.As a result of the research; It is observed that during use of felt most encountered with the fiber pouring, the most applied finishing process to give aesthetic appearance is the edge smoothing, the most applied finishing process to give different features is the mothproofing finishing processing has been performed. When it comes to products; burning and razor blade cleaning, ironing, press molds and steam shaping have been performed in felt workplaces.

Keywords Compressed felt, finishing operations, finishing, textile

PDF

Kaynakça

  1. Akpınarlı, H. Feriha. “Anadolu Keçe Sanatı”, Fethiye: 1. Uluslararası Türk Kültürü Kurultayı, (07-10 Nisan): s. 25-29, 2008a.
  2. Akpınarlı, H. Feriha. “Siverek Keçelerinde Motif ve Kompozisyon Özellikleri”, Şanlıurfa Kültür Sanat Tarih ve Turizm Dergisi, S. 2, s. 14-18, 2008b.
  3. Akpınarlı, H. Feriha vd. “Dokumacılık, Örücülük, İşlemecilik, Keçecilik, Çulculuk, Kazazlık”, Şanlıurfa El Sanatları ve Sözlü Kültür Malzemeleri, Şurkav Yayınları, S. 36, 2012.
  4. Bahtiyar, M. İbrahim vd. “Yün Lifinin Yeni Kullanım Olanakları”, Tekstil ve Konfeksiyon Dergisi, S. 1, 2008.
  5. Begiç, H. Nurgül. “Gelenekten Geleceğe Keçeciliğin Sürekliliğine Dair Bir Çalışma: “Barış Sevgi Çadırı” Projesi”, Kalemişi Dergisi, (1), S. 1, s. 40- 54, 2013.
  6. Çağıl, Nebahat. Keçe Sanatı ve Giysiye Uyarlanması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Haliç Üniversitesi, 2009.
  7. Çeliker, Deniz. “Geçmişten Günümüze Türklerde Keçecilik ve Keçe Yapımında Yeni Teknikler”, Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Hakemli Dergisi ART-E (Kasım 2011), S. 8, s. 1-22, 2011.
  8. Çinçik, Emel. İğneleme Yöntemiyle Üretilen Polyester/Viskon Karışımlı Dokusuz Yüzey Özelliklerinin Deneysel ve İstatistiksel Analizi. Yayımlanmamış doktora tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi, 2010.
  9. Ergenekon Başar, Cavidan. Tepme Keçelerin Tarihi Gelişimi Renk Desen Teknik ve Kullanım Özellikleri. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1999.
  10. Gönül, Gönül. Dokusuz Yüzey Üretiminin Hammadde Teknik Kullanım Özellikleri ve Alanları Yönünden İncelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2013.
  11. Ilgın, Özge. 21. Yüzyıl Başında Tepme Keçe Ürünlerinin Geleneksel ve Çağdaş Tasarımlar Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2011.
  12. Laufer, Berthold. The Early History of Felt, American Anthropologist. New Series, (32), S. 1, 1930. https://www.jstor.org/stable/pdf/661049.pdf/(Erişim tarihi:16.01.2017 ).
  13. Özhekim Atiş, Didem. “Keçenin Hikâyesi ve Sanatsal Üretimler”, Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks, (1), S. 1, s. 123-133, 2009.
  14. Soysaldı, Aysen ve Göknar, Ömer. “Kahramanmaraş’ta Keçecilik ve Yeni Arayışlar”, Kahramanmaraş: Uluslararası Türk ve Dünya Kültüründe Kahramanmaraş Sempozyumu, (18-20 Nisan), II, 2013.
  15. Yakartepe, Mehmet ve Yakartepe, Zerrin. Tekstil Terbiye Teknolojisi Kasar’dan Apre’ye, T.K.A.M. Tekstil ve Konfeksiyon Araştırma Merkezi, (8), Birinci Baskı, 1995.
  16. Yaşar, Neslihan. “Kumaş Modasında Yenilikçi Etkiler”, 2008. edergi.atauni.edu.tr (Erişim tarihi: 03.05.2016).