Türk Müziğinde Ud Eğitimi ve Ud Metotları Üzerine Bir İnceleme

Geleneksel Türk müziği eğitimi “meşk” adı verilen sistemle varlığını koruyarak günümüze ulaşmıştır. Meşk sisteminde eğitim, usta-çırak bağlamında gerek nazari gerekse uygulama şeklinde olurken tavır ve taklite bağlı üslup çalışmaları bu eğitimin beraberinde gelişmektedir. Meşk, hocanın seslendirdiği eserin tümünün yahut bir bölümünün terennüm edilerek yani öğrencinin sık sık tekrarlaması ile hafızasında yer ettiği bir eğitim şeklidir. Bu durum sözlü eserlerde olduğu kadar saz eserlerinde, sazendeler için de geçerlidir. Çalgı eğitimi, genel müzik eğitiminin önemli bir halkası olup müzik eğitimi içerisinde çalgıların kullanımı oldukça büyük rol oynamaktadır. Ağırlıklı olarak sözlü eserlerden oluşan Türk müziğinde çalgılara dayalı metot çalışmaları maalesef beklenilen düzeyde değildir. Bunun bir nedeni, geçmiş dönemlerde nota yazımının yeteri düzeyde kullanılmaması olabileceği gibi bir başka nedeni olarak hoca ve talebe tarafından uygulamalı yapılan meşk eğitim anlayışında çalgı metotlarına bir gereksinim duyulmaması gösterilebilinir. Bu durumun bir sonucu olarak Türk müziğinde XIX. yüzyılın sonlarına kadar çalgı için uygulamalı bir metot yazılmamıştır.Bu makale Türk müziği eğitimi veren Yükseköğretim Kurumlarında ud dersinin işlenişinde takip edilen yöntem ve ud metotlarını incelemektedir. Çalışmada ilk olarak Türk müziği eğitiminde meşk kavramı üzerinde durulmuş, ud çalgısına dair genel ve tarihi bilgi verilmesinin ardından günümüzde kullanılan ud metotları üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma yapılmıştır. Yapılan karşılaştırmada tutuş, baskı gibi ud kullanımının genel özellikleri, ud sazındaki pozisyonlar, etütler ve çeşitli süslemeler gibi teknik bilgilerin yanı sıra bu metotlarda anlatılan makamlar ve usuller gibi Türk müziği nazariyatının işlenişleri de ele alınmıştır. Böylelikle var olan metotlardaki benzerlikler ve kimi farklılıklardan hareketle ud sazı özelinde metot yaklaşımı incelenmiştir.

Traditional Turkish music education came to modern days with preserving its existence with the system named as “Meshk”. Training in Meshk system, within the master-apprenticeship context whether theoretical or practical, manner and mimicry along with tone studies are developed together with this education. Meshk, in which the teacher is performing an whole or a part of a work singing gently, in short it is a training system that makes its way to the memory with frequent repetitions. This also applies to verbal works, Saz (a Turkish stringed instrument) works, and Saz players.Instrument training is an important part of general music education and the use of instruments in music education plays a very important role. Turkish music, which is mainly composed of verbal works, the instrument-based method studies are unfortunately not at the expected level. One reason for this may be that the writing of musical notes in the past periods was not sufficiently used, another reason might be that Meshk training concept, which is applied by the teacher and student practically, there is no need for instrumental methods. As a result of this situation, there was no practical method for instruments written until the end of the XIX century in Turkish music. This paper analyses which techniques and Oud methods are used in Oud classes in Higher Education Institutes which teach Turkish music. The research first focuses on the concept of Meshk system in Turkish music education, after giving a general and historical information about the music instrument Oud, a comparative research was carried out on the Oud methods used nowadays. In the comparison made, the general features of the use of Oud such as grip, pressure, positions on the Oud instrument, technical informations such as etudes and various ornaments, as well as the processing of Turkish music theories such as the mode (maqam) and methods described are also discussed. Thus, in the light of the similarities and some differences in existing methods have been analysed method approaches specific to Oud.