Nasreddin Hoca Fıkralarından Nasreddin Hoca Karikatürlerine Medyalararasılık

Nasreddin Hoca anlatmaları yüzyıllar boyunca üst bir mizahi aklın ürünü olarak halkların mizah anlayışını etkilemiş, şekillendirmiş ve halkların mizah anlayışından da etkilenerek zaman zaman zenginleşerek zaman zaman eksilerek günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Fıkraların yer aldığı edebiyat da, karikatür sanatının yer aldığı plastik sanatlar da “medium” yani “ortada duran” anlamında birer medyadırlar. Bu açıdan bakıldığında fıkralar genel itibariyle medyaların gelişim basamaklarının tümünde varlık göstermiştir: Anlatma olarak insan medyası (birincil medyalar), yazılı ve görsel metinler olarak yazı ve baskı medyaları (ikincil medyalar), film, çizgi film olarak (üçüncül medyalar), (dördüncül medyalar ) olarak da bilgisayar, internet, sosyal platformlar olmak üzere dijital medyalar. Nasreddin Hoca fıkralarında da bu süreç yaşanmıştır. Öncelikle insanlar arasında aktarılmış, daha sonraları gazete ve dergilerde fıkra metinleri ve karikatür metinleri olarak yer almış, kitap olarak yayımlanmıştır. Televizyonların yaygınlaşmasıyla çizgi film, animasyon, sahne sanatlarında canlandırma, reklam filmlerindeki kullanımı ile evlerin içine kadar girmiştir. Son olarak da bunların internet ortamına aktarımı ile birlikte sosyal medya platformlarında yer bulmuştur. Nasreddin Hoca fıkralarının bugünün sanal mahallesi olarak nitelendirilebilecek sosyal medya platformlarında karikatür formunda sıkça paylaşıldığı ve yayıldığı görülmektedir. Karikatür sanatının gereği Nasreddin Hoca hikâyelerine/fıkralarına oranla çok daha az söz daha fazla betimleyici görsellikle hazırlanıp sunulan bu görsel medya ürünleri bugün fıkralardan daha fazla işlevsellik kazanmıştır.

Nasreddin Hodga jokes, as narrations of superior humorous mind, have influenced and shaped people’s humor understanding for centuries. The fact that they have enriched or lessened at times through interaction with the humor understanding of people have enabled those narrations to maintain their presence so far. Both the jokes within literature and caricatures under the category of plastic arts are considered mediums in the sense that they stand “in the middle”. Hence jokes are generally present in each developmental stages of medias. Human medium as narration (primary medium), written and press media as written and visual texts (secondary media), film and cartoons (tertiary media), digital media such as computers, internet, social platforms as quaternary media. It is possible to see such a process in Nasreddin Hodja’s jokes. Firstly, they are narrated among people and then written as texts of jokes and caricatures in newspapers, magazines and books. Due to the wide spread use of television, those jokes via cartoons, animations and advertisements penetrate extensively into the lives of people. Lastly, transmitting of those stories on internet provides them social media platforms.Nasreddin Hodja jokes are often shared and spread in the form of caricatures on social media platforms that are labelled as the virtual areas of today. As a matter of art of caricature, less words and more defining visual effects are prepared and presented contrary to Nasreddin Hodja’s jokes. Those presented visual media productions have become more functional today than jokes.