Çağdaş Türk Klarnet Edebiyatının Durumu: Sanatçılar, Eğitimciler ve Besteciler Yönünden Değerlendirilmesi

Cumhuriyetin ilanı sonrasında yaşanan Türkiye batılılaşma hareketinde müzik en üst seviyede ilgi görmüş ve yeni bir müzik anlayışının inşasında kurumlaşmıştır. Bu ilgi sonrasında besteciler yetişmiş, okullar açılmıştır. 19. yüzyılın başlarında ülkemize askeri bandoyla giren klarnet, sistemli bir konservatuvar eğitimiyle günümüze dek varlığını sürdürmüştür. Bugün konservatuvarlarda orkestralar için klarnet icracısı ve uluslararası müzik dünyasında boy gösteren solist klarnetçiler yetişmektedir. Klarnetin bu varlığı, yanında klarnet edebiyatının da gelişimini doğurmuştur. Türk beşlerinden bu yana onlarca besteci 100’e yakın klarnet eseri bestelemiştir. Toplam 7 adet klarnet konçertosu ve onlarca oda müziği eseriyle çağdaş Türk klarnet edebiyatı önemli bir hazneye sahiptir. Betimsel kapsamda bir tarama çalışması olan bu araştırmada; ilk olarak çağdaş Türk klarnet edebiyatı eserleri listelenmiştir ve devlet senfoni orkestralarının programlarında, Türk bestecilerinin konçertolarına yer verirken klarnete ne kadar yer verildiği incelenmiştir. Klarnet konçertosu besteleyen 2 besteci, konservatuvarlarda görev yapan 3 klarnet eğitimcisi ve orkestralarda görev yapan 6 klarnet sanatçısıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak, çağdaş Türk klarnet edebiyatının durumu ile ilgili verilerin toplanmasına yönelik görüşülmüştür. Elde edilen veriler ışığında; çağdaş Türk klarnet edebiyatının gelişmekte olduğu, yeni eserlerin tanınması için daha fazla gayret gerektiği anlaşılmıştır. Orkestraların Türk klarnet konçertolarına daha fazla yer vermeleri, bu edebiyatın güçlenmesi için temel teşkil edecektir. Bestecilerin sonat, sonatin gibi solo klarnet eserleri bestelemeleri ve klarnet için Türk motiflerinden beslenmiş etütlerin bestelenmesi önemli bir eksikliği gidereceği düşünülmektedir.

During the westernization movements in Turkey after it became a republic, music was given the utmost attention and a new understanding of music was developed. This attention gave way to opening new schools and raising new musicians. The clarinet that came into our country with military marching bands at the start of the 19th century, still subsists to this day thanks to the systematic conservatoire education. Today in conservatoires, clarinet players are raised for orchestras and many of them are known in the music world on an international level. Clarinet’s strong existance caused for a literature on clarinet to be born. Since the time of the pioneers of western classical music in Turkey, Turkish Five, tens of composers composed around a hundred works for clarinet. With 7 clarinet concerto and many chamber music compositions, Turkish literature on clarinet has an important treasure. In this work, which is a descriptive survey research, firstly contemporary Turkish literature works on clarinet is listed and then how many compositions for clarinet out of all concertos of Turkish composers are used in state concertos is studied. To gather information about the state of contemporary Turkish literature on clarinet, a semi structured interview that has included 2 composers that composed clarinet concertos, 3 clarinet educator working in conservatoires and 6 clarinet player that work in orchestras, has been conducted. In the light of the information that was gathered, it is understood that Turkish literature on clarinet is developing and more effort is needed for the new works in this field to be well known. For this field of literature to develop, orchestras’ giving more place to Turkish clarinet concertos is the key. Composers composing more works like solo sonatas and sonatins for clarinet and studies for clarinet that feed on Turkish themes will make up this important shortage in this field.