İslam Kaligrafisinde Yazı Resimler ve Çağdaş Türk Sanatında Yorumlanması

Hat sanatının, İslam medeniyetinde Kur’an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerin yazı dili olması yanında, mimari, minyatür, ahşap ve maden sanatlarında da denetleyici bir rol oynadığı görülmektedir. İslam yazısının, biçim olarak zengin bir yazı olması, harflerin hem kendi başına hem de yan yana geldiklerinde ahenkli bir geçiş sağlayabilecek bir özelliği barındırması, bu yazının resim ve tasvirlerde sıkça kullanılmasına olanak vermiştir. İslam yazısı piktografik özelliği ve zengin biçim yelpazesi sayesinde tasarım yapmaya oldukça elverişlidir. 1940 sonrası Türk resminde, Doğu-Batı sentezi ile Türk resmi oluşturma girişimleri, soyut resme daha fazla ilgi duyulmasına neden olmuştur. İslam kaligrafisinin soyutlamaya elverişli olması da bu ilgiyi desteklemiştir. İslam kaligrafisinin Elif Naci’den başlayarak günümüze kadar uzanan sürecinde Rauf Tuncer, Hüsamettin Koçan, Ertuğrul Ateş, İsmail Acar, Abidin Elderoğlu, Serpil Akyıl, Süleyman Saim Tekcan, Erol Akyavaş, Engin İnan, Gülsün Karamustafa, İnci Eviner gibi bazı sanatçılar İslam kaligrafisini ve bezeme yaklaşımlarını resimlerinde kullanmışlardır. İslam kaligrafisinde önemli bir yere sahip olan yazı resimler ise, günümüz Türk sanatında, Murat Morova, Balkan Naci İslimyeli ve Kutluğ Ataman gibi sanatçılar sayesinde yepyeni boyutlar kazanmıştır.

It is being observed that besides being the written language of Quran and prophet Mohammad’s sayings, the art of calligraphy has a supervisory role in architecture, miniature, wooden works and also in mental art works. Being rich in form and its letters having the fature of harmonuously transition, either indivially or gathered, provides the Islamic calligraphy frequently used in paintings and depictions.After 1940’s in the Turkish paintings, the attempts of forming a Turkish tradition by synthesizing the Eastern and the Western traditions lead to an increasing interest to abstract painting and the tendency of Islamic calligraphy to abstraction assisted this interest as well. In the process of Islamic calligraphy begining from Elif Naci, some artist such as Rauf Tuncer, Hüsamettin Koçan, Ertuğrul Ateş, Ismail Acar, Abidin Elderoğlu, Serpil Akyıl, Süleyman Saim Tekcan, Erol Akyavaş, Engin Inan, Gülsün Karamustafa, Inci Eviner have used Islamic calligraphy and ornamentations in their paintings.And also, Islamic pictograms, which holding a crucial place in Islamic calligraphy have grown into an entirely new dimension in the contemporary Turkish art with some artists such as Murat Morova, Balkan Naci Islimyeli and Kutluğ Ataman .