Cilt 6, Sayı 30 (Bahar I 2017)

Araştırma Makalesi

Mesud Cemil’in Rast Makamındaki Viyolonsel Taksiminin Analizi

Yayımlandı 01.03.2017

Cilt 6 Sayı 30 kapak

Öz

Mesud Cemil, XX. yüzyıl Türk müziğinin Tanbûrî Cemil Bey’den sonra gelen en önemli viyolonsel icracılarından birisidir. Mesud Cemil’in Rast makamındaki viyolonsel taksiminin pozisyonlar, yay teknikleri, süsleme teknikleri, ritmik kalıplar, müzik cümleleri, form yapısı, müziksel ifade unsurları ve makamsal seyir özellikleri kategorileri doğrultusundaki analizi, bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Mesud Cemil’in biyografisi, sanatçı kimliği ve viyolonsel icracılığına yönelik yazılı kaynaklara ulaşmak için literatür taraması, sanatçının viyolonsel taksimlerine ulaşmak içinse arşiv taraması yapılmıştır. Mesud Cemil’in Rast viyolonsel taksimine ilişkin veriler, notaya aktarma, doküman inceleme ve kategorisel içerik analizi yoluyla bulgulara dönüştürülmüştür. Mesud Cemil’in Türk müziğindeki viyolonsel icra tavrını ortaya koyan teknik ve müziksel unsurların neler olduğu, sanatçının söz konusu Rast viyolonsel taksim kaydı örneğinden elde edilen bulguların yorumlanmasıyla açıklanmıştır. Çalışma doğrultusunda, gerek viyolonselde uyguladığı icra teknikleri, gerekse oluşturduğu form anlayışıyla Mesud Cemil’in, içerik analizi yapılan Rast taksiminde özgün bir viyolonsel icra tavrı ortaya koyduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte Mesud Cemil’in, Batı müziği eğitimli bir viyolonsel sanatçısı olmasına rağmen, Rast taksimde viyolonseli Türk müziğinin icra geleneğine ve üslûbuna uygun bir tavırla icra ettiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler Mesud Cemil, viyolonsel, Türk müziği, taksim, saz icracılığı

Abstract

The Analysis of Mesud Cemil’s Violoncello Taqsim in the Maqam Rast

Mesud Cemil is one of the most important cellists who succeeded Tanbûrî Cemil Bey in the XXth century Turkish music. The analysis of Mesud Cemil’s violoncello taqsim in the maqam Rast towards the categories of positions, bowing techniques, ornamentation techniques, rhythmic patterns, musical sentences, formal structure, musical expression elements and characteristics of maqamic progression, constitutes the purpose of the study. The descriptive scanning model was used in the study. In order to reach the written sources for the biography, artist identity and violoncello performances of Mesud Cemil, the literature search was made and in order to reach the violoncello taqsims of the artist, archive scaning was made. The data related to Mesud Cemil's Rast taqsim were transformed into findings through the notation, document review and categorical content analysis. What the technical and musical elements of Mesud Cemil's violoncello performance in the Turkish music are, were explained by the interpretation of the findings obtained from the artist’s example of Rast taqsim in question. In the direction of the study, both with the performing techniques he applied in the violoncello and the formal understanding he created, it was reached the conclusion that Mesud Cemil revealed an original performing style of violoncello in his Rast taqsim on which a content analysis was made. Despite the fact that Mesud Cemil was a Western music educated cellist, it was reached the conclusion that he performed the violoncello with a proper style which is accordance with the performance tradition and the style of the Turkish music.

Keywords Mesud Cemil, violoncello, Turkish music, taqsim, instrumental performance

PDF

Kaynakça

  1. AKSOY, Bülent. Avrupalı Gezginlerin Gözüyle Osmanlılarda Musiki. İstanbul: Pan Yayıncılık, 2003.
  2. AKSOY, Bülent, yaz. Mesut Cemil. Tanbur ve Viyolonsel Taksimleri, Saz Eserleri, Koro Eserleri ve 1932 Şark Musikisi Kongresi Kayıtları – Arşiv Serisi. CD. İstanbul: Kalan Müzik, 2004.
  3. Belirsiz Yazar. “Biyografi: Mesut Cemil (Mesut Ekrem)”. Musiki Mecmuası. 189. (1963): 246-247.
  4. CEMİL, Mesud. Tanbûrî Cemil’in Hayâtı. Haz. Uğur Derman. İstanbul: Kubbealtı Neşriyâtı, 2004.
  5. EROĞLU, F. Balategin. “Türk Halk Müziğinde Yöre, Üslûp ve Tavır Kavramları Üzerine”. TÜRÜK Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 2.3. (2014): 231-238.
  6. FONTON, Charles. 18. Yüzyılda Türk Müziği. Çev. ve Haz. Cem Behar. İstanbul: Pan Yayıncılık, 1987.
  7. GÜNTEKİN, Mehmet. İstanbul’un 100 Musikişinası. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş. Yayınları, 2010.
  8. HATİPOĞLU, Vasfi. “Türk Müziği Keman Öğretimine Yönelik Yeni Kaynak Hazırlamada ‘Beylik Aranağmelerden’ Oluşturulan Çeşitlemelerin Yeri ve Öneminin Değerlendirilmesi”. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic. 11.19. (2016): 417-442.
  9. ÖZALP, M. Nazmi. Türk Mûsıkîsi Tarihi II. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 2000.
  10. ÖZCAN, Nuri. “Tel, Mesud Cemil”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Cilt 40. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık ve Ticaret İşletmesi, 2011.
  11. ÖZGEN ÖZTÜRK, Yelda. Türk Makam Müziğinde Viyolonsel: Erken Dönem Kayıtları Üzerine Bir Analiz. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 2009.
  12. ÖZGEN ÖZTÜRK, Yelda ve BEŞİROĞLU, Şehvar. “Viyolonselin Türk Makam Müziğine Girişi ve Tanburi Cemil Bey”. İtüdergisi/b. 6.1. (2009): 31-40.
  13. ÖZGÜLER, Özgür. Türk Müziği’nde Viyolonsel. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Haliç Üniversitesi, 2007.
  14. ÖZTUNA, Yılmaz. “Cemil, Mes’ûd Ekrem”. Türk Mûsikîsi: Akademik Klasik Türk San’at Mûsikîsi’nin Ansiklopedik Sözlüğü. Cilt I. Ankara: Orient Yayınları, 2006.
  15. ÖZTUNA, Yılmaz. “Tavır”. Türk Mûsikîsi: Akademik Klasik Türk San’at Mûsikîsi’nin Ansiklopedik Sözlüğü. Cilt II. Ankara: Orient Yayınları, 2006.
  16. SAY, Ahmet. (2010). “Tavır”. Müzik Ansiklopedisi: Besteciler, Yorumcular, Eserler, Kavramlar. Cilt 3. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
  17. TAN, Ali. Niyazi Sayın’ın Ney Tavrında Perde Pozisyonları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 2008.
  18. TANRIKORUR, Cinuçen. Türk Müzik Kimliği. Haz. İsmail Kara ve diğer. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2004.
  19. TUTU, Bahadır. Türk Müziğinde Viyolonsel Eğitimi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi, 2001.
  20. TÜRK DİL KURUMU. Türkçe Sözlük. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, 2005.
  21. YAHYA KAÇAR, Gülçin. “Geleneksel Türk Sanat Müziği’nde Süslemeler ve Nota Dışı İcralar”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. 25.2. (2005): 215-228.
  22. YAHYA KAÇAR, Gülçin. Türk Mûsikîsi Üzerine Görüşler (Analiz ve Yorumlar). Ankara: Maya Akademi Yayım Dağıtım Eğitim Danışmanlık, 2009.
  23. YÜCEBIYIK, F. Arzu. Mesud Cemil’in Hayatı ve Eserleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 1992.
  24. Aksoy, Ercüment G. “Mesud Cemil” (ty) Erişim Tarihi: 11 Ekim 2016. http://www.goldenhorn.com/display.php4?content=records&page=ghp013turkish.html