Türk Naif Sanatçılardan Hüseyin Yüce, Fahir Aksoy ve Fatma Eye Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Türkiye’de 1950’lerde hâkim olan Soyut Sanat anlayışı birtakım toplumsal, siyasal ve kültürel nedenlerden dolayı biçim değiştirmiş ve zaman zaman Türk-İslam sentezine dayanan soyut resimler yapılmaya başlanmıştır. Böyle bir sanatsal ortamda 1960’larda Hüseyin Yüce’nin resimlerinin keşfedilmesiyle gündeme gelen Naif Sanat, sanat akımların birbirinin reddine dayanan oluşum geleneklerinin aksine farklı bir anlayış üzerine temellendirilmiştir. Bu araştırmada, Türk naif sanatçılarından Hüseyin Yüce, Fahir Aksoy ve Fatma Eye’nin yaşam öykülerine değinilerek onların sanatsal eğilimleri, anlayışları ve eserlerinin nitelikleri üzerine bir değerlendirme yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler Naif Sanat, İnsite Sanat, Hüseyin Yüce, Fahir Aksoy, Fatma Eye
Abstract
An Evaluation of Turkish Naive Artists Huseyin Yuce, Fahir Aksoy and Fatma Eye
The understanding of Abstract Art, dominant in 1950s in Turkey has undergone a transformation (change-shift) as a result of political and cultural reasons (factors) and drawings bearing the characteristics of Turkish-Islamic synthesis have started to appear. In such an artistic environment Naïve Art, which gained popularity with (discovery of) Hüseyin Yüce’s paintings, was based on a different understanding as opposed to the art movements which are traditionally formed by the principle of denial of one another. This study aims to make an evaluation of artistic tendencies, understandings and qualities of works of Turkish naïve artists Hüseyin Yüce, Fahir Aksoy and Fatma Eye by referring to their life stories.
Keywords Naïve Art, Insite Art, Hüseyin Yüce, Fahir Aksoy, Fatma Eye
Kaynakça
- Aksel, Malik. Anadolu Halk Resimleri (2.Baskı). İstanbul: Kapı Yayınları, 2010.
- Aksoy, Fahir. “Fahir Aksoy’la Radyoda Bir Konuşma”. Dost 24.91 (Mayıs 1972): 19-20.
- Aksoy, Fahir. “İzmir’de İki Resim Sergisi”. Sanat Çevresi 21 (Temmuz 1980b): 23.
- Aksoy, Fahir. “Naif Sanat Üzerine Düşünceler”. Sanat Çevresi 162 (Nisan 1992): 44-48.
- Aksoy, Fahir. “Naif Sanatın Geçirdiği Evreler”. Milliyet Sanat 4 (Mayıs 1980a): 79-82.
- Aksoy, Fahir. Karlı Dağlar [Resim]. http://www.turkishpaintings.com/sayfasından erişilmiştir.
- Aksoy, Fahir. Naif Sanat ve Türk Naifleri. İstanbul: Ak Yayınları, 1990.
- Aksoy, Fahir. Tren ve Tünel [Resim]. http://www.cakinberk.com/ sayfasından erişilmiştir.
- Aksoy, Fahir. Yaşam Defterim: Yaşamım, Yazarlığım, Ressamlığım (1.Baskı). İstanbul: Dünya Yayıncılık, 2004.
- Benadam Sanat Galerisi Sergi Kataloğu. Hüseyin Yüce. 15 Nisan-15 Mayıs 1989.
- Boydaş, Nihat. “Naiv Resim Sanatı Üzerine”. Milli Eğitim 75 (Ocak-Şubat 1988): 33-35.
- Brodskaïa, Nathalia. Naïve Art. Sirrocco: Parkstone International, 2007.
- Ergüven, Mehmet. Yoruma Doğru. İstanbul: Yapı Kredi Yayınlar, 1992.
- Erzen, N. Jale. “Hüseyin Yüce”. Yeni Boyut 2/13 (Mayıs 1983): 21-22.
- Eye, Fatma. Gelin Odası; Osman Hamdi Paris’te [Resim]. http://www.egeart.org/ sayfasından erişilmiştir.
- Eye, Fatma. Kurtuluş Parkı’nda Kış “Ankara”; Forbes Köşkü; Dengeli Evren, 1926 Yılında Bir Pazar Yeri [Resim]. Ankara: Şekerbank Sergi Kataloğu, 1-24 Mart 1990.
- Fischer, Ernst. Sanatın Gerekliliği. Çev. Cevat Çapan. İstanbul: Payel Yayınevi, 2010.
- Giray, Kıymet. Türkiye İş Bankası Resim Koleksiyonu (2.Baskı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2000.
- Gombrich, Ernst Hans. Sanatın Öyküsü (4.Baskı). Çev. Erol Erduran ve Ömer Erduran. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2004.
- Gültekin, Gönül. Batı Anlayışında Türk Resim Sanatı. Ankara: Ziraat Bankası Kültür-Sanat Etkinlikleri, 1992.
- İnternet 1: http://www.bbc.com/turkce/haberler/2012/06/120615_reddot_cave.shtml sayfasından erişilmiştir.
- İnternet 2: Hikmet Karabucak ismine www.lebriz.com sayfasından erişilmiştir.
- Keser, Nimet. Sanat Sözlüğü (2.Baskı). Ankara: Ütopya Yayınevi, 2009.
- Kolukısa, Can. “Köylü Ressam H.Yüce: Hayvan Kıllarından Fırça Yaparak Resme Başladım”. Milliyet Sanat 21 (Şubat 1973): 8-10.
- Köksal, Ahmet. “Yeni Sergilerden Bir Demet”. Milliyet Sanat 143 (Mayıs 1986): 48-49.
- Lhote, Andre. Sanatta Değişmeyen Plastik Değerler (1.Baskı). Çev. Kaya Özsezgin. Ankara: İmge Kitabevi, 2000.
- Lynton, Norbert. Modern Sanatın Öyküsü (3.Baskı). Çev. Prof. Dr. Cevat Çapan ve Prof. Dr. Sadi Öziş. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2004.
- Özsezgin, Kaya. “Halk Resmi ya da Fahir Aksoy”. Milliyet Sanat 344 (Kasım 1979): 27.
- Özsezgin, Kaya. “Yeni Eğilimler Mi Eğilimsiz Eğilimler Mi?”. Milliyet Sanat 85 (Aralık 1983): 49-50.
- Özsezgin, Kaya. 1940-1980 Arası Türk Resmi. Ed. Kaya Özsezgin, Başlangıcından Bugüne Çağdaş Türk Resim Sanatı Tarihi (Cilt 4) içinde (7-102). İstanbul: Tiglat Basımevi, 1989.
- Sağlam, Mümtaz. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Sanat Koleksiyonu 1. Batı Anlamda Türk Resim Sanatının Gelişme Aşamaları ve Koleksiyondan Örnekler (1.Baskı). Ankara: T.C. Merkez Bankası Yayınları, 2004.
- Tansuğ, Sezer. Çağdaş Türk Sanatı (7.Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi, 2005.
- Tansuğ, Sezer. Karşıtı Aramak. İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları, 1983.
- TBMM Tutanak Dergisi (1950, Mayıs 29), Devre: IX, İçtima: O., Cilt: 1, Ankara: TBMM.
- TDK. Türkçe Sözlük (10.Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2005.
- Yüce, H. Kış Başları; Kar Sükûnu; Orman Yolu [Resim]. İstanbul: Benadam Sanat Galerisi, 15 Nisan-15 Mayıs 1989.
- Yüce, H. Peyzaj [Resim]. http://www.rcmuzayede.com/ sayfasından erişilmiştir.