Fıkralarda Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık

İnsan, ölüm gerçekliğini algılayan ancak ne zaman gerçekleşeceğini bilemeyen bir canlı olarak hayata bu durumun ortaya koyduğu eksiklikle başlar. Dolayısıyla da yaşamı boyunca hep eksiklik olarak gördüğü şeyleri tamamlama çabası içindedir. Algıladığı eksikliği değişik yollarla telafi etmeye çalışır. Bu telafi yollarından biri de mizahtır. Eksiklikler mizah yoluyla giderildiğinde üstünlük ve rahatlama duygusuyla sonuçlanır. Üstünlük duygusu ve rahatlama eşzamanlı olarak gülmenin gerçekleşmesini de sağlayabilir. Mizah teorileri –üstünlük, uyumsuzluk, rahatlama gibi- çerçevesinden bakıldığında, bu teorilerin aslında birbiriyle ilgili ve birbirini destekler nitelikte olduğu görülmektedir. Her metin yapısı ve anlamıyla birlikte bir bütündür, mümkün olduğunca bir arada değerlendirilmelidir, düşüncesinden yola çıkılarak, bu çalışmada yukarıda açıklanan dikkatler çerçevesinde, fıkralarda ortaya çıkan eksiklikler tespit edilmiştir. Bu eksikliklerle birlikte mizah teoriler de dikkate alınarak fıkralardaki mizahi incelemeyi yapısal ve anlamsal açıdan daha somut hale getirmek amaçlanmıştır. Makalede, örneklem yoluyla rastgele seçilmiş beş fıkra üzerinde çalışılmıştır. Fıkralarda tespit edilmiş iki temel karşıtlık söz konusudur. Bunlardan ilki Durumu Yaratan Karşıtlık (DYK) diğeri Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık (GYK) tır. Durumu Yaratan Karşıtlık bilgi, beceri, tahammül, kibir, kıskançlık, gibi eksiklikleri içeren durumu ortaya koymakta olup Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık’a zemin hazırlamaktadır. Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık’ta ise sebep-sonuç ilişkisi çerçevesinde eksikliklerin telafi edildiği ve sonuçta ürün olarak da “gülme” nin ortaya çıktığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Mizah teorileri, eksiklik, fıkra, gülme, karşıtlık. Dolayısıyla da yaşamı boyunca hep eksiklik olarak gördüğü şeyleri tamamlama çabası içindedir. Algıladığı eksikliği değişik yollarla telafi etmeye çalışır. Bu telafi yollarından biri de mizahtır. Eksiklikler mizah yoluyla giderildiğinde üstünlük ve rahatlama duygusuyla sonuçlanır. Üstünlük duygusu ve rahatlama eşzamanlı olarak gülmenin gerçekleşmesini de sağlayabilir. Mizah teorileri –üstünlük, uyumsuzluk, rahatlama gibi- çerçevesinden bakıldığında, bu teorilerin aslında birbiriyle ilgili ve birbirini destekler nitelikte olduğu görülmektedir. Her metin yapısı ve anlamıyla birlikte bir bütündür, mümkün olduğunca bir arada değerlendirilmelidir, düşüncesinden yola çıkılarak, bu çalışmada yukarıda açıklanan dikkatler çerçevesinde, fıkralarda ortaya çıkan eksiklikler tespit edilmiştir. Bu eksikliklerle birlikte mizah teoriler de dikkate alınarak fıkralardaki mizahi incelemeyi yapısal ve anlamsal açıdan daha somut hale getirmek amaçlanmıştır. Makalede, örneklem yoluyla rastgele seçilmiş beş fıkra üzerinde çalışılmıştır. Fıkralarda tespit edilmiş iki temel karşıtlık söz konusudur. Bunlardan ilki Durumu Yaratan Karşıtlık (DYK) diğeri Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık (GYK) tır. Durumu Yaratan Karşıtlık bilgi, beceri, tahammül, kibir, kıskançlık, gibi eksiklikleri içeren durumu ortaya koymakta olup Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık’a zemin hazırlamaktadır. Gülmeceyi Yaratan Karşıtlık’ta ise sebep-sonuç ilişkisi çerçevesinde eksikliklerin telafi edildiği ve sonuçta ürün olarak da “gülme” nin ortaya çıktığı görülmektedir

Anahtar Kelimeler: Mizah teorileri, eksiklik, fıkra, gülme, karşıtlık

Human beings, who perceive the reality of death however who do not know when it will happen, begin their life with this deficiency. Therefore, throughout their lives, they struggle to consummate and make up for the things that they perceive as deficiency or shortcomings through different ways. Humor is one of these means. The fact that deficiencies are eliminated results in superiority and relaxation. The sense of humor and relaxation simultaneously provide laughter. When theories of humor such as superiority, incongruous and relief are taken into consideration, it seems that these theories are related and support each other. Each text is whole with its form and content, which should be evaluated as a whole as much as possible. Hence this study dwells on shortcomings in jokes and in the lights of these shortcomings and theories of humor, it is intended tomake humor in stories, in terms of structural and semantic context, more concrete. Five stories/jokes randomly selected through samples are analyzed in this article. There are two basic types of opposition. The firstone is opposition that creates situation, the second one is thatcreates laughter. The first opposition depicts the shortcomings of knowledge, skill, patience arrogance and jealousyand prepares the second opposition. The opposition that creates laughter make up for shortcomings through cause and effect relationship and laughter comes out.