Cilt 5, Sayı 27 (Kış I 2016)

Araştırma Makalesi

Makam Tanımada Önem Taşıyan Faktörler ve Öğrencilerin Basit Makamları Tanımadaki Yeterlilikleri

Yayımlandı 30.11.2016

Cilt 5 Sayı 27 kapak

Öz

Bu araştırmada, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bilimleri Bölümü öğrencilerine göre makam tanımada önem taşıyan faktörleri belirlemek ve bu öğrencilerin basit makamları tanıyıp tanıyamadıklarını tespit etmek amaçlanmıştır. Bu araştırmanın çalışma gurubu, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bilimleri Bölümü 3. ve 4. sınıfta öğrenim görmekte olan (örgün ve ikinci öğretim) öğrencilerden random yöntemiyle seçilen 40 kişiden oluşmaktadır. Araştırma betimsel desenden oluşan bir çalışmadır. Araştırmada öğrencilere göre makam tanımada önem taşıyan faktörleri belirlemek ve bu öğrencilerin basit makamları tanıyıp tanıyamadıklarını tespit edilebilmesi için genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, işitilen makamları tanımada, “makamın seyri, ezgisel çizgisi”, “makamın dizisi”, “ezginin başlangıç sesi”, “ezginin bitiş sesi (tam kalış)”, faktörlerinin çok önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin seslendirilen seyirlerdeki makamları tanıma oranları en çoktan aza sıralandığında; sırasıyla Bûselik, Karcığar, Hicaz, Rast, Hüseynî, Uşşak, Nevâ, Kürdî, makamlarının olduğu görülmüştür. En az tanınan makamın ise Basit Suzînak olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak bakıldığında, öğrencilerin makamları tanıma oranlarının (% 71.7) iyi düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler Makam, basit makamlar, makam tanıma, yeterlilik, faktörler

Abstract

Factors of Importance in Recognizing the Musical Modes and Students’ Competencies in Recognizing the Simple Modes

This study is intended to determine the factors of importance in recognizing the musical modes according to the students of the Department of Musical Sciences at the Faculty of Fine Arts, Ataturk University, and to find out whether these students can recognize the simple modes or not. The study group consists of randomly chosen 40 students in the 3rd and 4th years of the Department of Musical Sciences at the Faculty of Fine Arts, Ataturk University. The study is composed of a descriptive pattern. In the study, the general survey method has been used to determine the factors of importance in recognizing the modes from the students’ perspectives and to discover if they can recognize these modes. It has been concluded in the study that the following factors are very important in recognizing the modes heard: “flow of the mode, its melodic line”, “scale of the mode”, “the starting note of the melody” and “the ending note of the melody”. The rate at which the participant students can recognize the modes can be given in the descending order as follows: Bûselik, Karcığar, Hicaz, Rast, Hüseynî, Uşşak, Nevâ and Kürdî. The mode which they can recognize the least of all is determined as Basit Suzînak. A general look at the students’ competency has shown that the students have a good level of competency (71.7%) in recognizing the modes.

Key Terms: Mode, simple modes, mode recognizing, competency, factors.

PDF

Kaynakça

  1. AKDOĞAN, Bayram (1999). “XV. Yüzyıl Osmanlı Döneminde Türk Mûsikîsi”, Diyanet İlmi Dergi, c. 35, Sayı 1.
  2. AKDOĞU, Onur (1993). Türk Mûsikîsi Nazariyatı Dersleri, Kültür Bakanlığı Yayınları: 1347, Sanat-Müzik Dizisi: 33-1, Ankara.
  3. ARAPGİRLİOĞLU, Hasan (2003). “Müzik Teknolojisi ve Yeni Yüzyılda Müzik Eğitimi”, Cumhuriyetimizin 80. Yılında Müzik Sempozyumu, Haz: Cemal Yurga, Malatya.
  4. BABACAN, Murat Devrim (2015). “Çevrimiçi İşitme Eğitimi Uygulamalarının Karşılaştırılmalı İncelemesi”. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 4 (3), 24-35.
  5. BAŞUĞUR, İlker Deniz (2013). İşitilen Makamı Tanımada Önem Taşıyan Faktörler. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  6. GERÇEK, İsmail. Hakkı ve HAŞHAŞ, Sinan (2009). Türk Müziğinde Basit Makamlar ve Bu Makamların Bağlama Sazında İcrası. İstanbul: Bakanlar Medya.
  7. KARADUMAN, İrfan (2011). Mehmet Zekâi Dede Efendi’nin Makam Anlayışının Türk Din Mûsikîsine Etkileri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  8. KARADENİZ, M. Ekrem (1965). Türk Mûsikîsinin Nazariye ve Esasları. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  9. KARASAR, Niyazi (2015). Bilimsel Araştırma Yöntemi. (21. Baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
  10. KUTLUĞ, Yakup Fikret (2000). Türk Musikisinde Makamlar. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  11. LEVENDOĞLU, Nazife Oya (2002). XIII. Yüzyıldan Günümüze Kadar Varlığını Sürdüren Makamlar ve Değişim Çizgileri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  12. ÖZÇELİK, Sadık., KAZKAYASI, Mustafa ve CİVİTÇİ, D. (1998). Müzik Eğitiminin Müzikal İşitme ve Algılama Üzerine Etkisi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 1998-3, 67-76.
  13. ÖZGÜR, Ülkü ve AYDOĞAN, Salih (2015). Gelenekten Geleceğe Makamsal Türk Müziği. Ankara: Arkadaş Yayınevi.
  14. ÖZKAN, İsmail Hakkı (2011). Türk Mûsıkîsi Nazariyatı ve Usûlleri Kudüm Velveleleri. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  15. SAY, Ahmet (2009). Müziğin Kitabı. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
  16. SIDAL, Ferit (1985). Türk Musıkîsi Nazariyatı. Ankara: TRT Müzik Dairesi Yayınları.
  17. ŞEN, Ülkü Sevim (2016). Müzik Estetiği Üzerine. (II. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
  18. TANRIKORUR, Cinuçen (1998). Müzik Kimliğimiz Üzerine Düşünceler. İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş.
  19. YAVUZOĞLU, Nail (2011). Türk Müziğinde Makamlar ve Seyir Özellikleri. İstanbul: Pan Yayıncılık.
  20. YAYLA, Fatih (2006). “Müziksel İşitmenin Temel Prensipleri”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 28-38.
  21. YILDIZ, Filiz (2013). Müziksel İşitme Okuma ve Yazma Derslerindeki Makamsal Dizilerin Öğretiminde Sefai Acay Yaklaşımının Kullanılabilirliği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Afyon: Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. eobs.atauni.edu.tr/Program/P3.aspx [Erişim: 20.03.2016].