Mekansal Planlamada Kadın Dostu Kent Yaklaşımı
Öz
Kent bir yaşama alanıdır. Bu ortamın sürdürülebilirliği ise yaşam kalitesini sağlamakla mümkündür. Nitekim, Onuncu Kalkınma Planı da "yaşanabilir çevre” oluşturulması konusunun altını çizmiştir. Söz konusu planda, kentte yaşayan herkes için sağlıklı, güvenli yaşam sürebilecekleri sosyal bir ortamın oluşturulması hedeflenmiştir. Dolayısıyla kentler, kentlerde yaşayan tüm bireyler için yaşanılabilir bir şekilde planlanmalıdır. Bu hususta toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımı, kent ölçeğinden yapı ölçeğine kadar mekansal planlamanın her boyutunda bütüncül bir şekilde ele alınmalıdır. Bununla birlikte, kadınlar kent yaşamı içerisinde çeşitli nedenlerden dolayı birçok konuda dezavantajlı bir konuma düşmektedirler. Bu durumun oluşması ile de, uluslar arası platformlarda “ kadın dostu kent” oluşturma yaklaşımları oldukça yaygın bir hal almıştır. Bu kapsamda bildiride "kadın dostu kent planlama ve tasarım” için strateji ve ilkeler geliştirilerek, kentte yaşayan tüm bireylerin sağlıklı, güvenli ve mutlu bir şekilde yaşam sürecekleri kentlerin oluşturulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda "Kentlerin planlama ve tasarım süreçlerinde kadın dostu yaklaşım önemlidir" hipotezi geliştirilmiştir. Bu amaçla, "Kadın Dostu Planlama ve Tasarımlar yapmak neden önemlidir?, Dünyada ve ülkemizde bu konuya yaklaşım nasıldır? ve Toplumsal cinsiyet eşitliği yaklaşımının benimsendiği bir kent için planlama ve tasarım stratejileri neler olmalıdır?" sorularına yanıt aranmıştır. Sonuç olarak; kadınlara özgü ihtiyaçların ve beklentilerin karşılanabileceği, kadınların yaşamlarını kolaylaştıracak, kentsel yaşama etkin katılımlarını sağlayacak örnek kamusal mekanların yaratılmasına yönelik olarak çözüm önerileri getirilmiştir
Anahtar Kelimeler Mekansal planlama, kentsel tasarım, kadın dostu kent
Abstract
Women Friendly City Approach in Spatial Planning
City is a living space. Sustainability of environment can be possible by providing quality of life. This principle overlaps the 10th Development Plan “livable environment” vision. In the aforementioned plan, "free, healthy, safe and the creation of a social environment where they can take a high standard of living" for everyone living in the city has been identified as the main objective. Thus, the city must be planned within the framework of qualifications to render livable in terms of accessibility, lighting and recreational aspects for all people living in the city. In the planning-design-implementation process, gender equality approach should be taken into account in open green areas and public spaces on neighborhood, street and building scale. At this point; the adoption of a sustainable planning -design-management- approach based on gender equality is very important. Besides, "women-friendly city" building efforts are also quite common in the European countries and under the joint program of the United Nations. In this context, making the city livable for people living in the city was aimed by developing strategies and principles for women-friendly urban planning and design in this statement. For this purpose, answers were searched for these questions: “What is the necessity of making the city livable for women living in the city?”, “Why woman-friendly planning and design is important?”, “What is the approach to this subject in our country and in the world?” and “What should be the planning and design strategies for a livable city for everyone?”. As a result, solution proposals were introduced for creation of sample public spaces that can meet specific needs and expectations of women, facilitate women’s life and ensure their effective participation in urban life.
Keywords Spatial planning, urban design, women friendly city
Kaynakça
- ALKAN, Ayten. Kadın Dostu Yerleşimlere Doğru Yerel Planlama ve Hizmet Sunum Modeli Uygulama Rehberi. Birleşmiş Milletler Kadın ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Ortak Programı.Yalçın Matbaacılık, 2009, Ankara.s.177.
- ALTAY BAYKAN, Deniz. Yerel Yönetimler İçin Kadın Dostu Kent Planlaması ve Tasarım İlkeleri Kitabı. Uzerler Matbaacılık Sanayi Ltd. Şti., Çankaya, Ankara, 2015.
- ALTINTAŞ, Osman, ELİRİ, İsa. Birey Toplum İlişkisinde Kent Kültürü, Kamusal Alan ve Onda Şekillenen Sanat Olgusu. İDİL Sanat ve Dil Dergisi, 1(5), 2012: 61-74.
- DEMİRBİLEK, Sevda. Cinsiyet Ayrımcılığının Sosyolojik Açıdan İncelenmesi. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, Cilt 44(511) 2007: 12-27.
- DOYGUN, Neslihan, KISAKÜREK, Şule. 2013. Kahramanmaraş’da Bazı Kent Parklarının Geçirimli Zemin Yeterliği Bakımından İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi,3(7): 23-29
- http://www.malatya.bel.tr/icerik/17/90/sanat-sokagi.aspx, Erişim Tarihi: 11.10.2016.
- http://www.peyzaj.org.tr/resimler/ekler/888241374e8c62d_ek.pdf?tipi=37&turu=&sube=0, Erişim Tarihi: 11.10.2016.
- http://www.shutterstock.com/video/clip-6137474-stock-footage-tianjin-china-jun-crowds-in-the-tianjin-ancient-cultural-street-jun-tianjin.html, Erişim Tarihi: 11.10.2016.
- http://www.unfpa.org.tr/rapyay/kadin_dostu_kentler_2010.pdf, Erişim Tarihi: 25.07.2016.
- http://www.unfpa.org.tr/rapyay/kadin_dostu_kentler_avrupadan_ornekler_4.pdf, Erişim Tarihi: 25.07.2016.
- https://bcupb.wordpress.com/tag/high-street/, Erişim Tarihi: 14.10.2016.
- http://blogdowntown.com/2009/03/4108-mayors-budget-includes-1-million-for-broadway, Erişim Tarihi: 14.10.2016.
- http://index.hu/kultur/eletmod/2014/09/20/budapest_meg_mindig_az_autokba_szerelmes/, Erişim Tarihi: 14.10.2016.
- http://muratpasa-bld.gov.tr/haber/11030/3/muratpasabelediyesinden sanatsokagi#.V_5 AkvmLTDc, Erişim Tarihi: 12.10.2016.
- https://mutlukent.files.wordpress.com/2012/10/kalkc4b1nmabakanlc4b1c49fc4b1_yac59fanabilir-kentler-ve-kentsel-dc3b6nc3bcc59fc3bcm.pdf, Erişim Tarihi: 25.07.2016
- KAYPAK, Şafak. Toplumsal Cinsiyet Bakış Açısından Kente Bakmak. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 2014: 344-357.
- KSGM, Kadın 2000: 21. Yüzyıl İçin Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Kalkınma ve Barış. Ankara: KSGM Yayınları, 2000.
- OĞUZ, Melis. Neden Cinsiyetçi Planlama Kadın Dostu Kentler. TMMOB Şehir Plancıları Odası Haber Bülteni, Kadın Özel Eki 2. 2013: 26-27.
- OKTAY, H.Ekin, ERDOĞAN, Reyhan, OKTAY, F.Başak. Kent ve su. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 5 (11) 2015: 119-125.
- OKTAY, H.Ekin, ERDOĞAN, Reyhan, OKTAY, F.Başak. Akarsular ve Akarsularda Rekreasyon Olanakları. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(1) 2016: 1-11.
- TAYLOR, Viviene. Gender-Mainstreaming in Development Planning: A Referance Manual For Governments and Other Stakeholders. 1999. http://www.keepeek.com/Digital-AssetManagement/oecd/common wealth/social-issues-migration-health/gender-mainstreamingin-development-planning_9781848596801-en#.V5hbnvmLTDc#page1 Erişim Tarihi: 27.07.2016.
- TEKİNBAŞ, Ege. Kadın dostu kentler. TMMOB Şehir Plancıları Odası Haber Bülteni, Kadın Özel Eki 2. 2013: 20-23.
- TOKMAN, L.Yıldız. "Kadın Dostu Kent” Kavramının İzmir Ölçeğinde Tartışılması. TMMOB İzmir Kent Sempozyumu, 2009: 433-443.
- USLU Aysel, SHAKOURİ, Nasim. Kentsel Peyzajda Engelli/Yaşlı Birey İçin Bağımsız Hareket Olanağı ve Evrensel Tasarım Kavramı. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 14 (1) 2014: 7-14.
- YILMAZ, Tahsin, ŞAVKLI, Faik, OLGUN, Rıfat, ÖZDAMARLAR, Elif. Aydınlatmanın Park Kullanım Tercihlerine Etkileri. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 4 (9) 2014: 15-20.
- YUMUŞ, Akın. Kalkınma Planları Çerçevesinde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Anlayışının Ekonomik, Toplumsal ve Siyasal Boyutları. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Uzmanlık Tezi, Ankara: 2011.