Cilt 5, Sayı 25 (Güz I 2016)

Araştırma Makalesi

Süfraj Hareketini Hazırlayan Etmenlerin Tekstil Sanayi Bağlamında İrdelenmesi

Yayımlandı 30.09.2016

Cilt 5 Sayı 25 kapak

Öz

Fransız Devrimi 18. yüzyıl Avrupasında özellikle Fransa’da ve Amerika’da muhafazakâr çevreler tarafından yoğun bir şekilde eleştirilen insan hakları ve kadın hakları konusunda pekçok tartışmayı alevlendirmiştir. Fransız Devrimi üzerine yürütülen ince bir gözlem Wollstonecraft tarafından 1792 yılında yayımlanan ve ilk feminist yapıt olan “Kadın Hakları Savunusu” adlı eser ile sonuçlanmıştır. Wollstonecraft’ın eserinde yazdığı kadınların oy kullanması, eğitimde fırsat eşitliği ve kadının mülkiyet haklarını içeren talepler üzerine toplumsal bir hareket olarak 19. yüzyılda başlayan ve 20. yüzyılda da devam eden kadın hakları hareketleri (süfraj), kadınların ev ve toplum içerisindeki rollerini değiştirmiş ve kadının pek çok alanda modern standartlara ulaşmasını sağlamıştır. Bilindiği üzere 19. yüzyıl, bütün dünyanın birçok yeniliğe ve reforma sahne olduğu bir zaman dilimi olmuştur. Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’nde, Fransız İnsan Hakları Bildirgesi’nde ve Doğal Haklar Doktrini’nde kadınlara ve kadın haklarına yeterince yer ve değer verilmediğini düşünen kadın toplulukları eski ve yeni karada pekçok toplumsal eylem yapmıştır. Bu toplumsal patlamayı hazırlayan etmenlerin başında tekstil sektöründe sanayileşmenin yarattığı bağlam bulunmaktadır. Bu araştırmanın amacı Batılı toplumlarda temel bir reform niteliğini taşıyan ve sonuçları ile kadının toplumsal hayatı, giyimi kuşamı dâhil pek çok şeyi değiştirmiş ve modern kadını yaratmış olan Süfraj hareketini hazırlayan şartları tekstil sanayi bağlamında ortaya koymak ve dönem dinamikleri içerisinde incelemek olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler Süfraj hareketi, tekstil sanayi, Victorian moda, 19.yüzyıl

Abstract

Investigating the Procuring Factors of Suffragettes Movement Within the Context of Textile Industry

The French Revolution roused many debates on human rights, including women's rights, which was known and criticized strongly by conservatives in late 18th century Europe, particularly France, and America. A keen observation on French Revolution resulted in “A Vindication of the Rights of Woman” which was published by Wollstonecraft in 1792, and which was the first great feminist treatise. Depending upon Wollstonecraft’s ideas the suffragettes movement, which sought to persuade women to endeavour to acquire strength, both of mind and body, and to get the right to vote, to be equal with men and to have equal opportunity of education with men, began in the very beginning of 19th century and spread all other countries in the 20th century. This movement changed the roles of men and women both inside the house and inside the society and formed the strong modern woman concept and the modern clothing of women. Women worked very hard to earn the right to vote, they also worked for broad-based economic and political equality and for social reforms. This research is carred out to explain thoroughly the circumstances procuring the suffrage movement within the context of textile industry and era dynamics.

Keywords Suffragettes movement, textile industry, Victorian fashion, 19th century

PDF

Kaynakça

  1. Acar, G. Kadın ve Erkek İşçilerin İş ve Aile Ortamlarında Toplumsal Cinsiyete İlişkin Tutumları. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1989.
  2. Akalın, Ş. Ev İşlerinde Sorumluluk Paylaşımı (Eğitim ve Çalışma Durumuna Bağlı Olarak Ev İşlerinde Sorumluluk Paylaşımına Yönelik Alan Araştırması). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi,2002.
  3. Aktaş, G. «Feminist Söylemler Bağlamında Kadın Kimliği: Erkek Egemen Bir Toplumda Kadın Olmak. » Edebiyat Fakültesi Dergisi, 30.1, (2013):53-72.
  4. Barbarosoğlu, F. Modernleşme Sürecinde Moda ve Zihniyet, İstanbul: İz Yayıncılık, 1995.
  5. Bernstein, R. B. The Founding Fathers Reconsidered, Oxford: Oxford University Press, 2009.
  6. Beyhan, E. İnsan, Moda ve Kentsel Mekân İlişkilerinin İrdelenmesi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2010.
  7. Bock, G. Avrupa Tarihinde Kadınlar. İstanbul: Literatür Yayıncılık, 2004.
  8. Crane, D. Moda ve Gündemleri Giyimde Sınıf, Cinsiyet ve Kimlik. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2003.
  9. Çardak, M. Toplumsal Bir Hareket ve Aydınlanmanın Ürünü Olarak Liberal Feminizm. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
  10. Çıtak, A. Kadınların Çalışmasına Yönelik Tutum: Cinsiyet, Cinsiyet Rolü ve Sosyoekonomik Düzeye Göre Bir Karşılaştırma. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi, 2008.
  11. De Marly, D. Working Dress A History of Occupational Clothing. New York:Holmes and Meier, 1986.
  12. Delpierre, M. Le Costume: Restauration, Louis-Philippe,Second Empire, Belle Epoque. Paris: Flammarion, 1990.
  13. Demirkol Yıldırım, S. Çağdaş Tasarımın Gelişim Sürecinde Art Nouveau Sanat Akımının Tekstil ve Modaya Yansıması. İstanbul: Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
  14. Dereboy, E. J. Kostüm ve Moda Tarihi. Ankara: Özel Güzel Sanatlar Stilistlik Ltd. Şti, 2004.
  15. Fogg, M. Modanın Tüm Öyküsü. İstanbul: Hayalperest Yayınevi, 2014.
  16. Gökdağ, B. İngiltere’de Sanayi Devrimi ve İşçileşme Süreci. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstütüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2002.
  17. Günindi Ersöz, A. Cinsiyet Rollerine İlişkin Beklenti, Tutum Davranışlar ve Eşler Arası Sorumluluk Paylaşımı (Kamuda Çalışan Yönetici Kadınlar Örneği). Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1997.
  18. Hanson, J. L. A Dictionary Of Economics and Commerge, Pitman Publishing Limited, 6th Ed. London. (1986):214.
  19. Heater, D. Yurttaşlığın Kısa Tarihi. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 2007.
  20. Heinze, A. R. Adapting To Abundance. New York: Columbia University Press, 1990.
  21. Himam Er, F. D. «Modanın Yaratım Nesnesi Olarak Tasarı Bedenler.» Yedi: Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi,(2009):17-24.
  22. İmre, H. M. Tarihsel Gelişim İçerisinde Moda, Ayakkabı ve İnsan İlişkileri. İstanbul: Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2011.
  23. Jo, Mari ve Buhle, Paul. « The Concise History of Woman Suffrage» Urbana: University of Illinois Press,1978.
  24. Köktaş, M. «Amerikan Aydınlanması: Bir Giriş Denemesi.» Liberal Düşünce 19.73- 74, (Bahar - Yaz 2014):109 - 137.
  25. Küçükkalay, M. «Endüstri Devrimi ve Ekonomik Sonuçlarının Analizi. » Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1997):51-68.
  26. Laver, J. Costume and Fashion, London: Thames and Hudson, 2002.
  27. Makal, A. »Türkiye’ de 1950-1965 Döneminde Ücretli Kadın Emeğine İlişkin Gelişmeler. » Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 56.2, (2001):117-155.
  28. Mason, M. »The Making of Victorian sexuality.» Oxford: Oxford University Press., 2003.
  29. Örnek, S. «ABD’de Kadın Haklarının Gelişimi.» Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29 (2015):105-129.
  30. Özen, D. Moda Geçmişten Günümüze Giyim Kuşam ve Stil Rehberi, İstanbul: Kaknüs Yayınları, 2013.
  31. Öztürk, Z. A. «Uluslararası Siyasette ve Karar Alma Mekanizmalarında Kadın.» Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, 3.1, (2012):85-106.
  32. Pektaş, H. Moda ve Postmodernizm. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
  33. Rolley, K. «Fashion, Femminity and the Fight For the Vote. » Art History 13 (1990):47-71.
  34. Rüstemzade, N. İş Hayatında Kadınların Yeri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1987.
  35. Sağocak, A. M. Tasarım Tarihi Endüstri Ürün Tasarımında 250 Yıl. Bursa: Vipaş, 2003.
  36. Smith, B. G. Ladies of the Leisure Class: The Bourgeoises of Northern France in the Nineteenth Century. Princeton: Princeton University Press, 1981.
  37. Smith, D. E. «Femininity As Discourse. » Becoming Feminine:The Politics of Populer Culture, S.37-59, (Der. )Leslie G.Roman ve Diğerleri. Londra: Falmer Press, 1988.
  38. Soner, Ş. T. «Endüstrileşme Sürecinde Tasarım ve William Morris. » www.belgeler.com/blg/1687/endstrileme-srecinde-tasarım-ve-william-morrisdesign-and-william-morris-in-the-course-of-industrialization, 2012 (erişildi: 15,7.2016).
  39. Şahmaran Can, G.«Kadının Sosyo-Kültürel Mücadele Sürecinde Sanata Müdahalesi ve Günümüz Sanatına Yansımaları.» Tidsad Türk ve İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2. 3, (2015):96-115.
  40. Taşdelen, P. ve Koca, C.«Viktorya Dönemi İngiltere’sinde Kadın Bedeni Politikaları ve Kadınların Spora Katılımı. » Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 32.1, (2015): 205-214.
  41. Terlikli, S. 1850 ve 1950 Yılları Arası Batı Toplumlarında Sanat, Toplumsal Yapı ve Moda Etkileşimi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.
  42. Thompson, E. P. The Making of the English Working Class. New York: Vintage Books, 1966.
  43. Usluer, L. Kadın Öğretmenlerin Yönetici Konumlara Yükseltilmeme Nedenleri Konusundaki Öğretmen ve Yönetici Görüşlerinin Değerlendirilmesi: Ankara İli Örneği, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2000.
  44. Ünal, S. «Türk Kadınının Seçme ve Seçilme Hakkını Kazanması ve Basın.» Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9.7 (2014): 525-559.
  45. Waquet, D. ve Laporte, M. Moda. Ankara: Dost Kitabevi, 2011.
  46. Watt, M.«Nineteenth-Century European Textile Production.” Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art, 2000–. Http://Www.Metmuseum.Org/Toah/Hd/Txtn/Hd_Txtn.Htm (October 2004) (erişildi: 15.7.2016).
  47. Yıldız, Ş.«Gotik Dönem Mimarisi ve Dönem Giysi Tasarımlarına Etkisi”, International Journal of Science Culture and Sport (INTJSCS), Special Issue 4 (2015):247-258.
  48. Url1-http://www.charlesparsonsinteriors.com/blog/jacquardloom/(erişildi: 15.7.2016).
  49. Url2-http://www.metmuseum.org/toah/hd/txtn/hd_txtn.htm (erişildi: 15.7.2016).
  50. Url3-http://www.metmuseum.org/toah/hd/txt_l/hd_txt_l.htm (erişildi: 15.7.2016).
  51. Url4-http://www.metmuseum.org/toah/hd/txtn/hd_txtn.htm (erişildi: 15.7.2016).
  52. Url5-https://tr.wikipedia.org/wiki/kristal_saray#/media/file:crystal_palace_-_queen_victoria_opens_the_great_exhibition.jpg (erişildi: 15.7.2016).
  53. Url6- http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/2000.46/ (erişildi: 15.7.2016).
  54. Url7- https://tr.pinterest.com/pin/393361348679593633/ (erişildi: 15.7.2016).
  55. Url8- http://www.liberty.co.uk/blog/20984/liberty-classic-fabric-strawberry-thief-william-morris/ (erişildi: 15.7.2016).
  56. Url9-http://www.loc.gov/pictures/resource/det.4a07285/ (erişildi: 15.7.2016).
  57. Url10-http://www.loc.gov/pictures/resource/nclc.02873/ (erişildi: 15.7.2016).
  58. Url11- http://www.mirror.co.uk/incoming/article1347118.ece/alternates/s615/1892%3a%20maids%20pausing%20on%20the%20stairs%20at%20the%20london%20hotel%20where%20they%20work (erişildi: 15.7.2016).
  59. Url12-jhttps://tr.pinterest.com/pin/171559067034851259 (erişildi: 15.7.2016).
  60. Url13-http://www.course-notes.org/us_history/notes/the_american_pageant_13th_edition_textbook_notes/chapter_15_the_ferment_of_reform_and_ (erişildi: 15.7.2016).
  61. Url14- https://en.wikipedia.org/wiki/godey%27s_lady%27s_book#/media/file:godeysladysbookcoverjune1867.jpg (erişildi: 15.7.2016).
  62. Url15-https://tr.pinterest.com/pin/9851692913293463/ (erişildi: 15.7.2016).
  63. Url16-http://www.fashion-era.com/fashion_plates_old/0002_la_belle_assemblee_ackermanns.htm (erişildi: 15.7.2016).
  64. Url17- https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2b/wedding_of_queen_victoria_and_prince_albert.jpg (erişildi: 15.7.2016).
  65. Url18-https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/d4/cd/36/d4cd3677a7780693a6f9488f8e078b6c.jpg (erişildi: 15.7.2016).
  66. Url19-https://www.loc.gov/resource/ppmsca.12084/ (erişildi: 15.7.2016).
  67. Url20-http://www.vintag.es/2016/04/a-woman-wearing-crinoline-being-dressed.html(erişildi: 15.7.2016).
  68. Url21- http://www.gogmsite.net/empress_elisabeth_of_austri/1854_sissi_wearing_a_lace_b.html(erişildi: 15.7.2016).
  69. Url22-https://tr.pinterest.com/pin/317081629994656052 (erişildi: 15.7.2016).
  70. Url23-http://3.bp.blogspot.com/-u2ıvytsytj0/t-3mllwrsgı/aaaaaaaaapg/lyc0s5q4naa/s1600/severe+waist+cinching.jpg (erişildi: 15.7.2016).
  71. Url24-https://tr.pinterest.com/pin/af-yftvjvn3rız05ıxatdnm-kvlk00r6cjo-oxvi3gb2lpbfdbvur0ı(erişildi: 15.7.2016).
  72. Url25-https://tr.pinterest.com/pin/3448137187755474/ (erişildi: 15.7.2016).
  73. Url26-https://tr.pinterest.com/pin/117938083967844335 (erişildi: 15.7.2016).
  74. Url27-http://www.victoriantrends.com/2015/04/victorian-fashion-inspiration-ladies-in.html (erişildi: 15.7.2016).
  75. Url28-https://tr.pinterest.com/pin/159526011776825793/ (erişildi: 15.7.2016).
  76. Url29-https://tr.pinterest.com/pin/491314640580843247/ (erişildi: 15.7.2016).
  77. Url30-https://tr.pinterest.com/pin/274930752230874768/ (erişildi: 15.7.2016).
  78. Url31-https://tr.pinterest.com/pin/234468724327160218/ (erişildi: 15.7.2016).
  79. Url32-http://www.trulyvictorian.net/tvxcart/product.php?productid=73 (erişildi: 15.7.2016).
  80. Url33-http://www.deviantart.com/morelikethis/83664930 (erişildi: 15.7.2016).
  81. Url34-https://tr.pinterest.com/pin/414331234445164716 (erişildi: 15.7.2016).
  82. Url35-https://tr.pinterest.com/pin/543950461217733697/ (erişildi: 15.7.2016).
  83. Url36-http://tristanspannnhd.weebly.com/suffrage.html (erişildi: 15.7.2016).
  84. Url37- http://womhist.alexanderstreet.com/teacher/DBQdress4.htm (erişildi: 15.7.2016).