Cilt 5, Sayı 24 (Yaz II 2016)

Araştırma Makalesi

Tekstil Sanatında Geleneksel Çit Örücülüğü ile Form Arayışları

Yayımlandı 31.08.2016

  • Banu H. Gürcüm Gazi Üniversitesi image/svg+xml
  • Nazan Özcan Namık Kemal Üniversitesi
Cilt 5 Sayı 24 kapak

Öz

Tasarım; tasarımcının gözlem sonucu edindiği algılama, duyumsama, düşünme, eleştirme, yaratma gibi faaliyetlerini ve amaçlanan hedefe yönelik tüm planlarını kapsayan bir kavramdır. Tasarım alanı geniştir ve zanaatın şekillenmesiyle başlayarak üç boyutlu nesnelerin farklı alanlarda kullanılmasına kadar tüm disiplinlerde varlığından söz ettirmektedir. Tekstil sanatı geçmişten beslenen bunun yanında farklı olanı bulma ve yaratma eyleminde yeniden, özgünden yararlanan bir sanat alanı haline gelmiştir. Bu nedenle araştırmada, geleneksel tekniklerden olan Çit Örücülüğü’nün yeniden yorumlanarak form arayışları içerisinde tekstil tasarımlarına dönüştürülmesi hedeflenmiştir. Bu araştırmada, teknolojide yaşanan gelişmelerin oluşturduğu ve yeni eğilimlerin belirlediği çağdaş yaşam gereği, geleneksel değerlerin ve el sanatı ürünlerin değişime uğraması, ortadan kalkması, geleneksel el işi ürünlerinin pek çoğunun ticari ve değersizleştirilmiş ürünlere dönüşmesi sonucu, kültür tarihi açısından çok önemli olan geleneksel değerlerin sonraki kuşaklara aktarılması ihtiyacı problem konusu olarak ele alınmıştır. Kültürel kalıtın gelecek kuşaklara aktarılması ihtiyacına tasarım temelli bir farkındalık yaratmak için hazırlanan bu çalışmada; özgün ve çağdaş tasarımlar yapmayı hedefleyen tasarımcılara çit örücülüğünün teknik, desen-motif ve kompozisyon özelliklerinin gelenekselliği korunarak da farklı bakış açıları ile tasarlanabileceğini göstermek hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler Tasarım, Tekstil Tasarımı, Tekstür, Strüktür, Form, Çit Örücülüğü

Abstract

Searching for Form in Textile Art With Traditional Çit Weaving

Design is a concept which comprises all the activities of perception, sensation, thinking, criticism that the designer has as a result of observation and all the plans towards the motive. Design field is wide and it activates all disciplines from handicrafts to 3 dimensional objects. Textile art has become unique plate of art which nourishes from past and benefits from the unique and innovative with an attempt to find and use what is different than the contemporary. Thus the main objective of this research is to interpret with the modern approach and aesthetic appeal and to transform traditional çit weaving techniques into new and artistic textile forms. In this research which is prepared to draw readers attention to transfer of cultural heritage to future generations, aims to Show that çit weaving without changing its traditional techniques, motifs and colours may be regarded as a unique point of view in preparing artistic textile artifacts.

Keywords Design, Textile Design, Texture, Structure, Form, Çit Weaving

PDF

Kaynakça

  1. ANKER, Peter. The Bauhaus of Nature. Baltimore. The Johns Hopkins University. 2005.
  2. AKPINARLI, H. Feriha. “Karakeçili El Sanatları Ürünlerinin Desen Motif ve Kullanım Alanları Açısından Değerlendirilmesi”. Karakeçili IV. Uluslararası Kültür Şenliği Bildirileri, 28-34, Kırıkkale, 1999.
  3. AKPINARLI, H. Feriha ve ORTAÇ, H. Serpil. “GAP Bölgesi Kültüründe Çit Örücülüğü”, GAP Kültür Sempozyumu. 12-13 Ekim 2001 Gaziantep. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayını,1-5, 2003.
  4. AKPINARLI, H. Feriha ve ERKAPLAN, Emel. “Karadeniz Yöresel Sepet Örücülüğü”, Karadeniz I. El Sanatları Sempozyumu. 3-5 Kasım, Ordu, 2006.
  5. AKPINARLI, H. Feriha, TOZUN, Hatice, BAŞARAN, Fatmanur, BÜYÜKYAZICI, Meral ve ERTÜRK, P. Yaprak. Şanlıurfa El Sanatları ve Sözlü Kültür Malzemeleri. Ankara: Şurkav Yayınları, 2012.
  6. ATALAYER, Faruk. Temel Sanat Öğeleri. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayın, No: 769, 1974.
  7. BARTHOLD, Wilhelm. Türklerde ve Moğollarda Defin Merasimi, Belleten. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 6(43), 1974.
  8. BAYAZIT, Nigan. Tasarlama Kuramları ve Metotları. İstanbul: Birsen Yayınevi, 2004.
  9. BERTOLT, Brecht. “Sanat Üzerine Yazılar”. Çev. Kamuran Şipal. İstanbul: Cem Yayın Evi, 1990.
  10. BULAT, Mustafa. “Form ve Kompozisyon”. Sanat Dergisi, S. XII, 73-78, Erzurum, 2007.
  11. BULAT, Mustafa, BULAT Serap ve AYDIN, Barış. “Form ve Kompozisyon”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(6), 478-488, 2014.
  12. CUMALİEVA, C.. Kırgızistan Narın İli Hasır Örücülüğü. Yayımlanmamış Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2004.
  13. ÇELLEK, Tülay. Temel Sanat Ders Notları, 2003. http://www.tulaycellek.com (Erişim Tarihi: 29.07.2016)
  14. ÇORUH, Haydar ve ÇAPARLAR. Ahmet Yaşayan El Sanatları ve Sanatkarlarıyla Hatay (Tarihten-Günümüze). Hatay: Hatay Valiliği, Yayın No: 17, 2012.
  15. DARREL, Sewell, IVY, Barsky ve LEIGH, M. Kelly. Contemporary American Crafts. Philadelphia Museum of Art Bulletin, 87(372), 1991.
  16. DEMİR, Abdullah. Temel Plastik Sanatlar Eğitimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Yayın No: 576, 1993.
  17. DEMİRKAN, Özlem. Mimarlıkta Strüktür ve Süsleme İlişkisinin İrdelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2007.
  18. EKİM, Berna. Görsel İletişim Tasarımı Açısından Dergi Kapak Tasarımları: Elele Dergisi Kapak Tasarımlarının Çözümlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.
  19. ERBIYIKLI, Nuray. “Tekstil ve Moda Tasarımı Açısından Sanat ve Bilim”. Akdeniz Sanat Dergisi, 4(7), 48-50, 2013.
  20. ERTAS, D. Günal ve BAYAZIT, Nigan. “Endüstri Ürünleri Tasarımında Strüktür”. ITU Journal Series/A, 8(1), 90-102, 2009.
  21. GEZER, Hale. “Üretim Alanında Tekstil ve Mimari Arasındaki Etkileşim”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(13), 21-49, 2008.
  22. GOMBRICH, H. Ernst. “Sanatın Öyküsü”. Çev. Erol Erduran, Ömer Erduran. İstanbul: Remzi Kitapevi, 2009.
  23. GOODMAN, Jonathan. Stephen Talasnik, Sculpture. Amerika: International Sculpture Center, Temmuz-Ağustos, 21(6), 2012.
  24. GÜNDOĞ, Güntülü. Çağdaş Strüktür Sistemlerinin Mimarlığa Etkileri. Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2007.
  25. HARMANKAYA, Hatice, YILMAZ, Asuman, ÇETİN, Aslı ve ERCAN, Duygu. “Moda ve Mimari”. Zeitschrift Für Die Welt Der Türken/ Journal Of World Of Turks, 6(1), 191-199, 2014.
  26. HASDOĞAN, Gülay. “Tasarım Kavramının Hukuktaki Gelişimi ve Endüstriyel Tasarımların Korunmasına İlişkin Ülkemizdeki Yasal Düzenlemeye Yansımaları; Tasarımda Evrenselleşme”. 2. Ulusal Tasarım Kongresi, İstanbul. 1996.
  27. HUNTÜRK, U.. Heykel Sanatı. İstanbul: İmge Kitabevi, 1996.
  28. IŞINGÖR, Mümtaz, ETİ, Erol, ASLIER, Mustafa. Resim-1 Temel Sanat Eğitimi Resim Teknikleri Grafik Resim. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1986.
  29. KAPLAN, Semih. “Doğal Yoldan Temel Sanat Eğitimi Doğanın Atölyesi”. Akdeniz Sanat Dergisi, 7(14), 21-33, 2014.
  30. KOPLOS, Janet, METCALF, Bruce. Makers: A History of American Studio Craft. Kuzey Karolina: North Carolina Üniversitesi Yayınları, 2010.
  31. KÖKLÜ, Nilgün. Örnek Olay Çalışma Metodları. 1994. http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/491/5792.pdf (Erişim Tarihi: 29.07.2016)
  32. MEYDAN, Cemal ve KUTLU, Nurcan. “Geleceğin Modasında Radikal Materyal Arayışları”. Akdeniz Sanat Dergisi, 25-28, 2014.
  33. OCVİRK, G.Otto, STİNSON, E. Robert, WİGG, R. Philip, BONE, O. Robert, CAYTON, L., David. “Sanatın Temelleri-Teori ve Uygulama”. Çev. Nur Balkır Kuru, Ali Kuru. İzmir: Karakalem Kitap Evi, 12. Basım, 2015.
  34. ONUK, Taciser ve AKPINARLI, H. Feriha. “Güneydoğu Anadolu Karakeçili Türkmen Kilimleri”. Türk Soylu Halkların Halı, Kilim, Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs (1996). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, 239-249, 1998.
  35. ORANSAY, Lale. Doku, Strüktür ve Tekrar İlkelerinin Seramik Alanında Kullanım Olanakları. Sanatta Yeterlik Tezi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2006.
  36. OYMAN, Rengin. “Lif Sanatında Doğal Malzeme Kullanımı ve Çevresel Sanat Ürünleri”. Akdeniz Sanat Dergisi, 4(8), 4-8, 2013.
  37. ÖNLÜ, Nesrin. “Tasarımda Yaratıcılık ve İşlevsellik Tekstil Tasarımındaki Konumu”. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1) 85-95, 2004.
  38. ÖTER, Zeki. “Türk El Sanatlarının Kültür Turizmi Bağlamında Değerlendirilmesi”. Milli Folklor Dergisi, 22(86), 174-185, 2010.
  39. SAVAŞ, Remzi. Modelaj. Ankara: Yaygın Öğretim Kurumu Yayınları, 1977.
  40. −−. Form-İnşa. Ankara: M. E. B. Yüksek Öğretim Kurumu Yayınları, 1978.
  41. SELÇUK, Arslan Semra ve SORGUÇ, Gönenç Arzu. “Mimarlık Tasarımı Paradigmasında Biomimesis’in Etkisi”. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 22(2), 451-459, 2007.
  42. SÖZEN, Metin ve TANYELİ, Uğur. Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1994.
  43. TURANİ, Adnan. Çağdaş Sanat Felsefesi. Ankara: Varlık Yayınları, 1974.
  44. TÜRKÇE SÖZLÜK. C.1, C.2, İstanbul: Türk Dil Kurumu, 1992.
  45. TÜZCET, Önder. Form ve Doku. İstanbul: İTÜ Mimarlık Fakültesi, 1967.
  46. ZAİMOĞLU, Ömer. “Orta Asya Şiğ (Kamış) Dokuma Sanatı”. Sanat Dergisi, S: 20, 129-135, 2012.
  47. URL1- http://daphne.palomar.edu/design/texture.html (Erişim Tarihi: 30.07.2016)
  48. URL2- http://www.carolshawsutton.com/index.htm (Erişim Tarihi: 28.06.2016)
  49. URL3- http://www.lorenzonanni.com (Erişim Tarihi: 28.06.2016)
  50. URL4- http://www.thinktank.org.uk/blog/459-beautiful-surfaces-by-anne-kyyr-quinn.php (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  51. URL5- https://pixabay.com/tr (Erişim Tarihi: 02.02.2016)
  52. URL6- https://in.pinterest.com/pin/480900066433048582 (Erişim Tarihi: 01.05.1016)
  53. URL7- https://tr.pinterest.com/pin/294774738090179445 (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  54. URL8- http://www.textileartist.org/jean-draper-interview-hand-stitched-landscapes (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  55. URL9- http://prismofthreads.blogspot.com.tr/2012/09/coiled-threads (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  56. URL10- http://prismofthreads.blogspot.com.tr/2012/09/coiled-threads (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  57. URL11- http://www.cizrepostasi.com/cizrede-tahtlar-yok-olmaya-yuz-tuttu-32740h.htm (Erişim Tarihi: 01.04.2016)
  58. URL12- http://carolshawsutton.com (Erişim Tarihi: 28.06.2016)
  59. URL13- http://www.dazeddigital.com (Erişim Tarihi: 28.06.2016)
  60. URL14- http://www.thinktank.org.by-anne-kyyr-quinn.php (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  61. URL15- http://www.textileartist.org/jean-draper-interview-hand-stitched-landscapes (Erişim Tarihi: 07.07.2016)
  62. URL16- https://en.wikipedia.org/wiki/Ferne_Jacobs (Erişim Tarihi: 07.07.2016)