Tuşpa/Altıntepe Halk Mezarlığı ve Çanak Çömleği
Öz
Urartular, dünyadaki yaşamın öbür dünyada da devam edeceğine inanmışlar ve bu sebeple, mezarlarını oda ya da ev biçiminde yaparak bunların içini özel eşyalarıyla doldurmuşlardır. Ölünün mezara konulmasının ardından ölü yemeği hazırlanmış olmalıdır. Mezarlarda ele geçen çanak çömlek ve hayvan kemiği gibi buluntular söz konusu yemeğin düzenlenmiş olduğunu ortaya koymaktadır. Ölü ile birlikte mezara konulan sunu kapları ve bu kaplarda yer alan yiyecek ve içecekler, ölen kişinin öbür dünya yolculuğu sırasında onlardan istifade etmesi veya ruhların yaşayanlara rahatsızlık vermemesi amacıyla konulduklarını akla getirmektedir. Yiyecekler için açık ağızlı, yayvan tabak ve çanak kullanılırken, içecekler için de yuvarlak ve yonca ağızlı testiler, kadeh, meyvalık, askos ve çömlek kullanılmıştır. Ölü gömme törenleri çeşitlilik arz ettiği gibi gömü tarzlarının değişik biçimlerinin olduğu da görülmektedir. Van/Altıntepe Nekropolü’nde 35 yer altı kaya mezarı, 4 toprak mezar ve 7 urne mezar tespit edilmiştir. Bu mezarlar halkın toplumsal düzeyine göre biçimlenmiştir. Bu mezarlarda ele geçirilen 166’sı tüm toplam 2062 adet seramik astar özellikleri ele alınarak 5 mal grubu tespit edilmiştir: 1- Kiremit (Kırmızı parlak Biainili) Astarlı Mal, 2-Kahverengi Astarlı Mal, 3-Pembe Astarlı Mal, 4-Krem Astarlı Mal ve 5-Gri Astarlı Mal.
Anahtar Kelimeler Urartu, Tuşpa, Altıntepe Nekropolü, Kaya Mezarları, Sunu Kapları, Çanak-Çömlek, Ölü Gömme Geleneği
Abstract
Tushpa/Altıntepe Folk Necropolis and Pottery
The Urartians believed that the life in the world would continue in the after-life, too, and thus built their tombs in the form of a room or a house filled with their belongings. Condolence meal must have been prepared after the burial of the deceased. The finds such as pottery and animal bones obtained from tombs reveal that the above-mentioned meal tradition existed. The serving cups, which were put in tombs together with the deceased, and the food and beverage in such cups imply that they were placed in tombs in order for the dead person to utilize them during his/her journey to the other world or for spirits not to disturb the living people. While open mouth splay dishware was used for food, round and trefoil mouth jugs, wineglasses, fruit plates, and pots were used for beverages. Both burial ceremonies and burial types varied. In Van/Altıntepe Necropolis, 35 underground rock-cut tombs, 4 earthen graves, and 7 urna graves were detected. These graves were formed according to the social levels of the common people. 5 commodity groups have been identified by taking liner features all total 2062 pieces of ceramic 166 found in this tomb: 1. Tiles (Red Brilliant Biainili) Lined Goods, 2-Brown Lined Goods, 3-Pink Lined Goods, 4-Cream Lined Goods and 5-Grey Lined Goods.
Keywords Urartian, Tushba, Altıntepe Necropolis, Rock-Cut Tombs, Serving Cups, Pottery, Rituals for Death Burials