Cilt 5, Sayı 19 (Kış 2016)

Araştırma Makalesi

Abidin Elderoğlu Resimlerinde Estetik ve Deneysel Açıdan Boşluk Doluluk

Yayımlandı 31.12.2015

  • Mustafa Cevat Atalay Namık Kemal Üniversitesi
  • Mustafa Diğler Aksaray Üniversitesi image/svg+xml
Cilt 5 Sayı 19 kapak

Öz

Bu araştırmanın amacı, Abidin Elderoğlu’na ait 1950 sonrası resimleri çözümlemek, seçilen yapıtların boşluk, doluluk oranlarını inceleyip yorumlamaktır. Abidin Elderoğlu, yeniliği seçen özgün sanat anlayışı ile Türk resim sanatının önemli sanatçılarından birisidir. Yeniliğin her zaman sanat düşüncesinin temel sorunu olduğunu düşünen sanatçı yaşamını sanatsal üretimlerle geçirerek Çağdaş Türk Resim Sanatına düşünsel ve uygulama yönünden ivme kazandırmıştır. Yaşadığı coğrafyada kendinden önce yapılan sanatlardan etkilenen sanatçı kendi resim üslubunda Doğu ve Batı sentezini yansıtarak yeni arayışların yapıtlarını ortaya koymuştur. Uzakdoğu ve Asya sanatından da etkilendiği açık olan sanatçı kaligrafi sanatına göndermeler yaptığı kompozisyonlar ve desenleri anımsatan lirik soyutlamalar gerçekleştirmiştir. Araştırmada sanatçının kaligrafinin soyut dilinde buluştuğu 1950 sonrası yaptığı beş yapıtı tasarım özellikleri bakımından açıklanacaktır. Araştırmanın diğer boyutunda seçilen eserlerin kompozisyonlarındaki boşluk ve doluluk oranları sayısal fotoğraf işleme yazılımı ile analiz edilecek ve bulgular veri seti üzerinden, çalışmaların estetik ve tasarımsal yönü üzerinde yorumlamalarda bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler Abidin Elderoğlu, Estetik, Boşluk Doluluk, Plastik

Abstract

Vide Et Plein in Terms of Aesthetics and Experimentality in the Paintings of Abidin Elderoğlu

The aim of this study is to analyze the paintings which belong to Abidin Elderoğlu since 1950 and to render by assessing the rate of Vide Et Plein in the selected works. Abidin Elderoğlu is one of the prominent artists of Turkish Painting Art with an innovative and distinctive point of view in his period. The artist, who stands for and indicates that the primary concern of art thinking is invariably the innovation, has made many significant contributions concerning intellectual and application of Contemporary Turkish Painting Art by leading his life in bringing out works of art. In an attempt to provide abstractness in his paintings, Elderoğlu has based upon and composed the effectiveness of plastic constituents such as color, style, clear obscure, half-opasity in parallel with application according to the functions. The artist, who has been influenced by the works of art produced earlier in the places where he has lived, has come up with innovative works of art by representing the syntheses of East and West in his own painting style. The painter, notable to be influenced by the art of Far East and Asia, has put through composition in which he has made a reference to art of calligraphy and lyric abstraction resembling patterns. Adopting an abstract expression in painting art, Elderoğlu has organized the rhythmic form of music and the roles of plastic constituents according to his intellectual design. Abidin has comprised works not directly influenced by the plastic form of calligraphy but put together in novice.

In this study as a method, the artist Abidin Elderoğlu will be analyzed in terms of literature. Besides, the design properties of his five works which he produced after 1950 and which represent the abstract form of calligraphy will be explained. In the other part of this study, the rates of Vide Et Pleinof the compositions in the selected works will be analyzed by means of digital photogrametri and the findings will be interpreted by way of data set concerning the aesthetics and schematic aspects.

Keywords Abidin Elderoğlu, Aesthetics, Plastic, Vide Et Plein

PDF

Kaynakça

  1. Ağyürek Gülşen (2011). Geleneksel Türk Resim Sanatının Günümüzdeki Söylemi, Yüksek Lisans Tezi Resim Anasanat Dalı T. C. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Anasanat Dalı, Erzurum.
  2. Ahmetoğlu, Ülkü § Denli, Salih (2013). Soyut Dışavurumculuğun Ortaya Çıkışı ve Türk Resim Sanatına Yansımaları, T. C. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi cilt 3, sayı 8, Malatya.
  3. Akdağlı, Serpil (2007). 1950 Sonrası Türk Resminde Soyut Eğilimler, T. C. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Anasanat Dalı Yüksek Lisans Tezi, Erzurum.
  4. Alakuş, Ali Osman (1997). Kaligrafinin Modern Türk Resmine Etkisi Sürecinde Erol Akyavaş, T. C. Atatürk Üniversitesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Erzurum
  5. Bal, A. Ali (2009). Doğu Mistisizmi Ve Estetik Anlayışının Resim Sanatına Uygulanması Üzerine Kuramsal Bir Çözümleme, T. C. Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Anasanat Dalı Yayınlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi. İzmir.
  6. Başkan, Seyfi. (1991). Ondokuzuncu Yüzyıldan Günümüze Türk Ressamları, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1. Baskı, Ankara.
  7. Beykal, Canan (1984). Boyut Plastik Sanatlar Dergisi Sergi Değerlendirmeleri, Mart 1984, Yıl 3, Sayı: 21, Ankara.
  8. Büyükişleyen, M. Zahit (1983). Çağdaş Türk resminde Abidin Elderoğlu, Yeni Boyut Plastik Sanatlar Dergisi, Şubat, Yıl: 2, Sayı: 10 s. 26-27, İstanbul.
  9. Büyükişleyen, M. Zahit (1989). Ölümünün 15. Yıldönümünde Tam Anlaşılamayan ve Araştırılması Gereken Bir Usta: Abidin Elderoğlu, Sanat Çevresi, sayı: 124, s. 22-23, İstanbul.
  10. Büyükişleyen, M., Zahit (1983). Çağdaş Türk Resminde Abidin Elderoğlu, Yeni Boyut Dergisi Ocak, S. 10, Plastik Sanatlar Dergisi, Şubat Yıl: 2 Sayı: 10, s.26-27. İstanbul.
  11. Büyükişleyen, M., Zahit (1983)Türk Resminde Ankaralı Sanatçıların Etkinliği, T. C. Mimar Sinan Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Yayınlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi, Ankara.
  12. Demirbulak, Ayşegül (2007). Çağdaş Türk Resminde Otoportre, T. C. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Sanatı Anabilim Dalı Doktora Programı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
  13. Elçil, Fatih (2007). Feyhaman Duran ve Koleksiyonu Hatlarının Çağdaş Türk Resmine yansımaları, T. C, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı yayınlanmamış doktora tezi, İstanbul.
  14. Elmas, Hüseyin (1998). Çağdaş Türk Resminde Minyatür Etkileri, T. C. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Eğitimi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Konya.
  15. Enveroğlu, İlham (2005). Çağdaş Azerbaycan Resim Sanatında Eski Türk Damgalarının Etkisi T. C. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı Resim İş-Öğretmenliği Bilim Dalı Yayınlanmamış Doktora Tezi, Konya.
  16. Ergen, A. Burcu (2011). Çağdaş Türk Plastik Sanatlarında Mekân Olgusu Ve Kırılma Noktaları, T. C. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Anasanat Dalı, Yayınlanmamış sanatta yeterlik tezi, İstanbul.
  17. Erzen, N. Jale. (1988). Jale Erzen & Sabri Berkel, Mas Matbaacılık A. Ş. Aralık, İstanbul.
  18. Erzen, N. Jale. (2005). Bir Dünya Ressamı Abidin Elderoğlu, Galeri Nev Ajans Türk, Ankara.
  19. François, Cheng (2006). Boşluk ve Doluluk, İmge kitabevi, Ankara.
  20. Gençaydın, Zafer. (1989). Elderoğlu’nun Düşündürdükleri, Sanat Çevresi, Şubat, S. 124, s. 24- 25, İstanbul.
  21. Goetz, H. (1989). Abidin Elderoğlu için yazılanlar: Sanat Çevresi, Şubat, S. 124, s. 48, İstanbul.
  22. Gökkaya, E., Karayel (2006). Türk Resminde Cumhuriyetin İlk Yıllarında Gelişen Geometrik Biçim Anlayışı ve Figüratif Türk Resmine Etkileri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi Çanakkale, T. C. On sekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
  23. Gönenç, Turgay (1989). Abidin Elderoğlu: Sürekli Arayış ve Sürekli Buluşun Ustası, Sanat Çevresi, Şubat, S. 124 s. 4-7, İstanbul.
  24. Kahraman, B., Hasan (1989). “Abidin Elderoğlu resminin Temel Sorunsalları Üstüne Bir Yorum Denemesi” Sanat Çevresi Şubat, S. 124 s. 16-21, İstanbul.
  25. Kahraman, B., Hasan (1989). Abidin Elderoğlu Resminin Temel Sorunsalları Üstüne Bir Yorum Denemesi, Sanat Çevresi, Sayı: 124, 16-21, İstanbul.
  26. Karaesmer, Erhan (1989). Hocam Abidin Bey, Sanat Çevresi, Sayı: 124, Şubat 1989, s. 14-15, İstanbul.
  27. Karaoğlu, Alaybey (1995). Batılı Anlamda Türk Resminde Yerellik, T. C. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yayınlanmamış Doktora Tezi, Konya.
  28. Kılıç, Erol (2013). Çağdaş Türk Resminde Geleneksel Etkileşim, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 6, Sayı: 25, 330.
  29. Kınalı, Nadiye (2006). 1960 Sonrası Figüratif Resimde Mekân Sorunu, T. C. Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi Enstitü Resim Anabilim Dalı, Sakarya.
  30. Lokman, Acar (2011). Gerçeküstücülük (Sürrealizm) ve Türk Resim Sanatına Yansıması T. C. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü Resim Ana Sanat Dalı Yüksek Lisans Tezi, Kütahya.
  31. Özsezgin, Kaya (1989-2). Başlangıcından bugüne çağdaş Türk resim sanatı tarihi Tiglat Basımevi Cilt 4, İstanbul.
  32. Özsezgin, Kaya (1989). Elderoğlu’nun Resminde Üç Dönem, Sanat Çevresi Şubat S. 124 s. 12- 13, İstanbul.
  33. Özsezgin, Kaya (1989). Sanat Çevresi, sayı 124 s: 12-13, İstanbul.
  34. Özsezgin, Kaya G. Rende§ Atar, Atilla§ A. Katı, (1993). Türk Plastik Sanatlar Tarihi, T. C. Anadolu Üniversitesi Açık öğretim Fakültesi Resim-İş Öğretmenliği lisans tamamlama programı, T. C. Anadolu Üniversitesi, Yayın No: 581, Açık öğretim Fakültesi, Yayın No: 275.
  35. Rona, Zeynep (1997). Abidin Elderoğlu, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi 1. Cilt, İstanbul.
  36. Şenyapılı, Önder (1989). “, İstanbul ve Ankara.’da Abidin Elderoğlu Sergileri” Sanat Çevresi Şubat, S. 124, s. 11, İstanbul.
  37. Tansuğ, Sezer (1993). Türk Resminde Yeni Dönem 3 Basım Remzi Kitabevi, İstanbul.
  38. Tansuğ, Sezer (1997). Çağdaş Türk Sanatı, 8. Basım Remzi Kitabevi: 185 Bilgi Yayın Birinci Basım, Ankara.
  39. Tatar, Muhammet (2011). Plastik Sanatlarda Yüzey Yanılsamalarının Algı Açısından Sıfır Noktasına İndirgenmesi, Yayınlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi, 2011, T. C. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Anasanat Dalı, İstanbul.
  40. Turan, Güven (2004). Çerçevenin Dışından, YKY, 1. Baskı, İstanbul.
  41. Uludağ, Reyhan (2008). Türk Resim Sanatında Hiyeroglif Etkiler, T. C. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Anasanat Dalı Resim Programı Yayınlanmamış Yüksek Lisans Eser Metni, İstanbul.
  42. Ülker, Derya (2014). Mekan Yanılsamasından Resim Yüzeyine Espas, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Resim Anasanat Dalı, T. C. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Eskişehir.
  43. Yeşiltepe, Şadiye (2011). Tasavvuf Düşüncesi Işığında Erol Akyavaş Resmi Ve Anlam Çözümlemesi, T. C. Mersin Üniversitesi güzel sanatlar enstitüsü resim ana sanat dalı yüksek Lisans tezi, Mersin.
  44. Yolcu, Enver (2004). Sanat Eğitimi Kuramları ve Yöntemleri, Nobel, Ankara.
  45. Yüzgüller, Serap (2001). Elderoğlu sergileri, Ocak sayı, 495 Milliyet Sanat, İstanbul.
  46. http://www.getty.edu/education/teachers/building_lessons/formal_analysis.Html, 8.03.2015 Tarihinde İnternetten indirilmiştir.