Cilt 5, Sayı 19 (Kış 2016)

Araştırma Makalesi

Oğuz Tansel’in Derlediği ve Yazdığı Masallarda Çok Söylemlilik

Yayımlandı 31.12.2015

Cilt 5 Sayı 19 kapak

Öz

Çocukların düşünsel ve kişilik gelişimlerine eşsiz katkılar sunan masallardan bazıları sözlü edebiyattan derlenerek yazılı edebiyata kazandırılmıştır. Yazılı edebiyata aktarım sürecinde bu masallara, yeni söylem katmanları eklenmiştir. Söylemin daha çok katmanlaşması ise doğal olarak bu metinlerde dilin doğal kullanımını yansıtma, kültürel ifade çeşitliliğini koruma ve aktarma gibi işlevleri olan çok söylemliliği belirginleştirmiştir.

Türk sözlü geleneğinden derlenerek yazılı bağlama aktarılan masallar arasında Oğuz Tansel’in masalları önemli bir yer tutmaktadır. Tansel masallarının çok söylemlilik açısından incelenmesi bu noktada büyük bir gereklilik olarak belirmektedir.

Bu araştırmada Oğuz Tansel tarafından derlenerek yazılan beş masalın çok söylemlilik durumu söylem çözümlemesi yönteminden yararlanılarak betimlenmiştir.

Çalışmada incelenen masalların çok söylemlilik ögelerinden birçoğunu türe ait oylum içinde büyük oranda içerdiği, toplumsal ifade çeşitliliğini güçlü bir biçimde yansıttığı saptanmış olup bu metinlerin somut olmayan kültürel mirasın korunması ve çocukların farklı söylem örneklerini görmeleri açısından varsıl birer kaynak olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler Masal, çok söylemlilik (heteroglosya), söylem

Abstract

Heteroglossia in the Oğuz Tansel’s Compiled-Written Tales

Tales offer unique contributions to the intellectual and personality development of children and some of them are compiled from oral literature to written literature. During the compilation process, new discourse layers are added to these tales. This layering of discourse naturally signalises heteroglossia that has functions as reflecting natural use of language, protecting and transferring the diversity of cultural expressions.

Oğuz Tansel’s tales take important place within the written tales which compiled and transferred from Turkish oral traditions. At this point Tansel Tales are emerging as a major requirement in examining in terms of heteroglossia.

In this research, the heteroglossia state of five tales compiled and written by Oğuz Tansel are described using the method of discourse analysis.

It is found in this study that the examined tales largely include many elements of heteroglossia, within the tales social expression diversity is reflected strongly and also these texts are rich sources in terms of protection of the intangible cultural heritage and children to recognise the various examples of discourse.

Keywords Tale, heteroglossia, discourse

PDF

Kaynakça

  1. Akturan, U., Domaç, B., Semiz, Y., Tahminciler, E., ve Bağcı, F. (2013). Söylem Analizi. T. Baş, U. Akturan, M. Ataçkarapınar, İ. Atak, F. Bağcı, M. Çamır, . . . D. Yıldız içinde, Nitel Araştırma Yöntemleri Nvivo ile Nitel Veri Analizi, Örnekleme, Analiz Yorum Örnek Uygulamalı Ayrıntılı Vaka Analizi (s. 25). Ankara: Seçkin.
  2. Allen, G. (2000). Intertextuality The New Critical Idiom. London: Routledge.
  3. Bakhtin, M. (2014). Karnavaldan Romana Edebiyat Teorisinden Dil Felsefesine Seçme Yazılar. (C. Soydemir, Çev.) İstanbul: Ayrıntı.
  4. Balcı, A. (2013). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem, Teknik ve İlkeler. Ankara: Pegem Akademi.
  5. Bascom, W. R. (2005). Folklorun Dört İşlevi. Halkbilimde Kuramlar ve Yaklaşımlar (F. Çalış, Çev., Cilt 2, s. 125-152). içinde Ankara: Geleneksel.
  6. Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). Social Construction of Reality. New York: Anchor.
  7. Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice. Stanford: Stanford University Press.
  8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
  9. Cevizci, A. (1999). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
  10. Cuşa, H. (2015). Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam Romanına Bahtin'in Diyoloji Kuramı Eksenli Bir Yaklaşım. (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Adana: Kitap & Cafe Serüven.
  11. Çelik, H., Ekşi, H. (2008). Söylem Analizi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27(27), 99-117.
  12. Çolak Bostancı, G. (2009). Türkçedeki Temel Kelimelerin Çağrışımlarında Altkültürün İzleri. Millî Folklor, 10(81), 64-77.
  13. Dorcas Yung, F. (2014). Polylingualism and Heteroglossia in English Language Children's Novels about East Asia. 15 th International Bakhtin Conference, Bakhtin as Praxis: Academic Production Artistic Practice Political Activism. Stockholm: Royal Institute of Art.
  14. Elliot, R. (1996). Discourse Analysis: Exploring Action, Function and Conflict in Social Texts. Marketing Intelligence and Planning, 14(6), 65-68.
  15. Erdoğan, İ., Korkmaz, A. (2002). Öteki Kuram, Kitle İletişiminde Yaklaşımların Tarihsel ve Eleştirel Bir Değerlendirilmesi. Ankara: Erk.
  16. Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books.
  17. Gür, T. (2013). Post-Modern Bir Araştırma Yöntemi Olarak Söylem Çözümlemesi. Zeitschrift für die Welt der Türken, 5(1), 185-202.
  18. Gürel, Z., Temizyürek, F., Şahbaz, N. K. (2007). Çocuk Edebiyatı. Ankara: Öncü Kitap.
  19. Hopf, T. (2004). Discourse and Content Analysis: Some Fundamental Incompatibilities. Qualitative Methods, 2 (1), s. 31-33.
  20. Kaplan, R. (2014). Edebiyat İncelemelerinde Yöntem. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  21. McCallum, R. (1999). Ideologies of Identity in Adolescent Fiction: The Dialogic Construction of Subjectivity (Cilt Children's Literature and Culture 8). New York: Garland.
  22. Mil, B. (2007). Nitel Araştırmalarda Söylem Analizi ve İlkeleri. A. Yüksel, B. Mil, Y. Bilim (Dü) içinde, Nitel Araştırma: Neden, Nasıl, Niçin (s. 157-167). Ankara: Detay Yayınları.
  23. Morse, J. M. (2000). Determining Sample Size. Qualitative Health Research 10, 3-5.
  24. Morse, J. M. (2001). Using Shadowed Data. Qualitative Health Research, 11, 291-292.
  25. Newham, W. L., Pantebre, J. J., & Spark, M. (1999). Content and Discourse Analysis, Sequential Analysis. New York: Cambridge University Press.
  26. Nikolajeva, M. (1996). Children's Literature Comes of Age: Toward a New Aesthetic. London: Garland.
  27. Nikolajeva, M. (2005). Aesthetic Approaches to Children's Literature: An Introduction. Oxford: Scarecrow Press.
  28. Oğuz, M. Ö. (2009). Somut Olmayan Kültürel Miras ve Kültürel İfade Çeşitliliği. Millî Folklor, 11(82), 6-12.
  29. Öncül, K. (2009). Masallardaki Devlet Kuşu Motifi. Millî Folklor, 11(84), 175-181.
  30. Potter, J., & Wetherell, M. (1987). Discourse and Social Psychology: Beyond Attitudes and Behaviour. London: Sage.
  31. Sakaoğlu, S. (2012). Masal Araştırmaları. Ankara: Akçağ.
  32. Sever, S., Karagül, S. (2014). Oğuz Tansel’in Derleyip Yazdığı Masal Kitaplarında Yer Alan Sözvarlığı Öğelerinin İncelenmesi. Cyprus International University Folklor-Edebiyat, 20(77), 173-188.
  33. Sözen, E. (1999). Söylem: Belirsizlik, Mübadele, Bilgi, Güç ve Refleksivite. İstanbul: Paradigma Yayınları.
  34. Stephens, J. (1992). Language and Ideology in Children's Fiction (Cilt Language in Social Life Series). London: Longman.
  35. Tandoi, E. (2014). Heteroglossia and formation of identity postmodern children's novel. 15 th International Bakhtin Conference, Bakhtin as Praxis: Academic Production Artistic Practice Political Activism. Stockholm: Royal Institute of Art.
  36. Tansel, O. (2011). “Cevahir Yumurtası”, “Altın Ne, Gümüş Ne, Bakır Ne?”, “Üç Kızlar”, “Taş Evin İki Kızı”, “Padişahın Bir Kızı”. (Kaynak Kişi: Emine Uyaroğlu).Üç Kızlar içinde İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  37. Tonkiss, K. (2006). Analysis Text and Speech: Content and Discourse Analysis. C. Seale (Dü.) içinde, Researching Society and Culture (s. 367-383). London: Sage.
  38. Ünal, H. (2015). Çoksesli Şiir Poetikası: Hipotezler. 03 09, 2015 tarihinde http:/edebistan.com/index.php/hayriye-unal/coksesli-siir-poetikası-hipotezler/2007/09 adresinden alındı
  39. Yaman, H. (2006). Köy Romanlarında Halk Ağızlarının Deyiş Biçimi Olarak Kullanımı Üzerine Bir İnceleme. C. Yıldız ve L. Beyreli (Dü.), Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Uluslararası V. Dil, Yazın, Deyişbilim Sempozyumu. içinde II, s. 391- 407. Ankara: PegemA.
  40. Zeyrek, D. (1990). -mIş'ın Masallardaki İşlevi Üstüne. Dil Bilim Araştırmaları, 79-84.