Cilt 4, Sayı 15 (Kış 2015)

Araştırma Makalesi

Eserleri Bestelenen XVII. Yüzyıl Türk DÎVÂN Şâirleri

Yayımlandı 20.01.2015

Cilt 4 Sayı 15 kapak

Öz

Klasik Türk şiiri ve klasik Türk mûsikîsi yüzyıllar boyunca birbirleriyle ayrılmaz sanat dalları olmuşlardır. Bunun en iyi ispatı mûsikî ve şiirin en güzel örneklerinin hep aynı dönemlerde verilmesiyle olmuştur. Bu dönemlerden biri hiç şüphesiz XVII. yüzyıldır.

XVII. yüzyıldaki divan şiirine bestekarların çok fazla rağbet ettiği görülmüştür. Bu yüzyıllarda bestelenen şiirlerin bir çoğunu da tasavvufi şiirler oluşturmuştur. Bazı tasavvufi divan şairlerinin neredeyse divanlarındaki tüm şiirleri bestelenmiştir.

Bu çalışmada, XVII. yüzyıl şairleri tespit edilmiş daha sonra da bu şairlerin eski ve yeni repertuvarlardaki bestelenmiş şiirleri tarama ve karşılaştırma yöntemleriyle ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler XVII. yüzyıl Türk dîvân şiiri, klasik Türk mûsikîsi, XVII. yüzyıl Türk dîvân şâirleri, Türk mûsikîsi bestekârları

Abstract

XVII Century Turkish Divan Poets Whose Works Have Been Composed

Classical Turkish poetry and classical Turkish music have been inseparable art branches for centuries. The best examples of music and poems created in the same periods have been the most prominent proof of this. One of these periods without doubt have been 17th century. It has been observed that composers demand divan poetry of 17thand 18thcentury greatly. Mystical poems constitute most of the poems composed in these centuries. Almost all of the poems in the divans of some mystic divan poets have been composed. In this study, the poets in the mentioned century have been determined and then the poems in the new and previous repertoires of these poets have been tried to reveal with screening and comparasion methods .

Keywords XVII. century Turkish dîvân poetry, classical Turkish music, XVII. century Turkish dîvân poems, Turkish music composers

PDF

Kaynakça

  1. Abdulahad Nûrî Dîvânı, Haz: Yrd. Doç Dr. Ali Osman Coşkun, MEB Yayınları, İstanbul 2001
  2. Aksüt, Sadun, Güfteler Hazinesi,c.I-II., İnkılap Kitabevi, İstanbul 1992
  3. Aydın, Mehtap, Bîçâre Dîvânı, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa 2007
  4. Başlangıcından Günümüze Kadar Büyük Türk Klasikleri, c.5-6-7., Ötüken-Söğüt Yayıncılık, İstanbul 1985
  5. Bursalı Mehmet Tâhir, Osmanlı Müellifleri I-II-III ve Ahmed Remzi Akyürek Miftâhü’l-Kütüb ve Esâmi-i Müellifîn Fihristi, Bizim Büro Basımevi, Ankara 2000
  6. Cevrî, Hayâtı, Edebî Kişiliği, Eserleri Ve Dîvânının Tenkidli Metni, Haz: Doç. Dr. Hüseyin Ayan, Atatürk Üniversitesi Yayınları No:583, Erzurum 1981
  7. Derviş Avnî, Güfte ve Şiir Mecmuası, Haz: Dr. Mustafa Çıpan, T.C. Konya Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yayınları No:24, Konya 2000
  8. Erdemir, Avni, Anadolu Sahası Mûsikîşinas Dîvân Şairleri, TÜSAV Yayınları, Ankara 1999
  9. Ergun, Sadeddin Nüzhet, Türk Mûsikîsi Antolojisi, Rıza Coşkun Matbaası, c.I-II., İstanbul 1942
  10. Ergun, Sadeddin Nüzhet, Türk Şairleri, c.I-II., İstanbul
  11. Gölpınarlı, Abdülbâki, XVII. Yüzyıl Dîvân Şiiri, Varlık Yayınevi, İstanbul 1954
  12. Hüseyin Vassaf, Sefîne-i Evliyâ, Haz: Prof: Dr. Mehmet Akkuş, Prof. Dr. Ali Yılmaz, Kitabevi, c.2-3., İstanbul 2006
  13. İlhan, Ayşe Başak, XIX. Yüzyıla Kadar Olan Mevlevî Âyinlerinde Usul-Vezin İlişkisi, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2006
  14. İnal, Mahmut Kemal, Hoş Sadâ, Maarif Basımevi, İst. 1958
  15. İsmail Beliğ, Nuhbetü’l- Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr, Haz: Prof. Dr. Abdülkerim Abdülkadiroğlu, AKMBY, Ankara 1999
  16. Kocatürk, Vasfi Mâhir, Tekke Şiiri Antolojisi, Buluş Kitabevi, Ankara 1968
  17. Köprülü, M. Fuad, Dîvân Edebiyatı Antolojisi, Akçağ Yayınları, Ankara 2006
  18. Mengi Mine, Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2004
  19. Mezâkî, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Dîvânı’nın Tenkidli Metni, Haz: Yrd. Doç Dr. Mermer,Ahmet, AKMY, Ankara 1991
  20. Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî, Haz: Doç. Dr. Pervin Çapan, AKMBY, Ankara 2005
  21. Mutlu, Hafsa, Bezcizâde Mehmed Muhyiddin Efendi ve Dîvânı, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2008
  22. Nâilî Dîvânı, Haz. Prof. Dr. Haluk İpekten, Akçağ Yayınları, Ankara 1990
  23. Nef’î Dîvânı, Haz: Yrd: Doç. Dr. Metin Akkuş, Akçağ Yayınları, Ankara 1993
  24. Niyâzî-i Mısrî, Niyâzî Dîvânı, Maarif Kitaphanesi, İstanbul 1963
  25. Önen, Uğur , XVIII. Yüzyılda Yazıldığı Tahmin Edilen Bir El Yazması Mecmuadaki Dini Mûsikî Güfteleri, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2004
  26. Özdemir, Funda, Klasik Türk Edebiyatında Kaynaklar (16. Yüzyıl-17. Yüzyıl), (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2013
  27. Öztuna, Yılmaz, Türk Mûsikîsi: Akademik Klasik Türk San’at Mûsikîsinin Ansiklopedik Sözlüğü,c.I-II., Orient Yayınları, Ankara 2006
  28. Parmaksız, Mehmet Nuri, Eserleri Bestelenen Divan Şairleri (XVII. ve XVIII. Yüzyıllar), (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniveristesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya 2010
  29. Sağman, Şengül, Müstakimzâde’nin “Mecmûa-i İlâhiyyat” Adlı Güfte Mecmûası, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi) , Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2001
  30. Sâlim Efendi, Tezkiretü’ş- Şuarâ, Haz: Dr. Adnan İnce, AKMBY, Ankara 2005
  31. Seyyid Azîz Mahmûd Hüdâyî, Hayatı, Şahsiyeti, Tarikatı,Eserleri ve Dîvânı, Haz: Ziver Tezeren, Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul 1984
  32. Soydaş, M. Emin, XVII. Yüzyıla Ait Bir El Yazması Mecmuada Dinî Mûsikî Güfteleri, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2001
  33. Sun’ullah-ı Gaybî, Gaybî Divânı, Ceylan Yayınları, İstanbul 1963
  34. Tanrıkorur Cinuçen, Osmanlı Dönemi Türk Mûsikîsi, Dergah Yayınları, İstanbul 2003
  35. Tapsız, Meliha, Bolulu Himmet Dîvân, Manzum Tarikatname, Adab-ı Hurde-i Tarikat, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 1995
  36. Tokdemir, Hatice, “18. Y.Y.’ da Yazıldığı Tahmin Edilen Bir El Yazması Mecmuadaki Dini Mûsikî Güfteleri” (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi) , Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2006
  37. Umagan, Suat, Nakşî Ali Akkirmanî, Aynu’l-Hayat, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum 1996
  38. Ümmî Sinan Dîvânı, Haz: Doç. Dr. Azmi Bilgin, M.E.B Yayınları, İstanbul 2000
  39. Üngör, Etem Ruhi, Türk Mûsikîsi Güfteler Antolojisi, Eren Yayınları,c.I-II., İstanbul 1981
  40. Yahyâ Dîvânı, Haz: Rekin Ertem, Akçağ Yayınları, Ankara 1995.