Konya Müze ve Depolarında Bulunan Keçe Ürün Örnekleri
Öz
Yünün çeşitli yollarla sıkıştırılmasıyla yapılmış, çok kalın, dokunmadan oluşturulmuş bir tür kaba çözgüsüz kumaş olarak tanımlanan keçe, ilk çağlarda insanların doğa koşullarına karşı koymak amacıyla, örtünme ve barınma ihtiyaçlarıyla ortaya çıkmıştır. Göçebe Türk toplulukları hem kullandıkları eşyaları hem de süsleyici unsurları tamamıyla yetiştirdikleri hayvanların yünlerinden meydana getirmişlerdir. Yün, kendileri için gerekli olan her şeyi yapmalarına imkân vermiştir Keçe, Orta Asya’ya özgü gelişme göstermiş ve en eski örneklerini burada ortaya koymuştur. Çinlilerin “keçe diyarı” adını verdikleri bu bölgelerden IX. yüzyıldan itibaren batıya yönelen Türk boyları, keçe sanatını da birlikte getirmişler, Anadolu ve İran yaylalarını içine alarak batıda Balkanlardan Moğolistan’ın doğu sınırlarına kadar binlerce kilometreye yayılan bir alanda bu sanatın devamını sağlamışlardır.
Keçecilik, Konya il merkezinde geçmişten bugüne yaşamını sürdüren, geleneksel yolla gelişen bir el sanatı türüdür. Konya Keçeciliği geçmişten bugüne, “usta-çırak” ilişkisi ya da “babadan oğula” meslek bırakma geleneğinin sürdürülmesi ile taşınmıştır. Bu makalede Konya müzelerinde ve depolarında bulunan keçe ürünlerin belgelenmesi amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler Konya, müze, yün, keçe
Abstract
Felt Product Samples in Museum of Konya
Felt is described as a type of very thick warpless cloth, made by compressing wool in various ways without weaving, came up by humans’ covering up and sheltering needs against natural conditions in the first ages. Turkish nomads made ornaments and the objects they use completely from the wools derived from the animals raised by them. Wool allowed them to produce everything required for them. Felt has developed specificly in Middle Asia and oldest samples of felt are also found in there. Turkic tribes, which went towards west from the regions called as “Felt Land” by Chinese, has brought felt art with themselves and provided continuance of this art in an area involving up to thousands of kilometers from Balkans to the east borders Mongolia which also includes Anatolian and Iranian plateaus. Felt making is a handicraft which develops by traditional way, exists in Konya city centre from past to present. Konya Felt making is handed on “from father to son” or by “apprenticeship” from past to present. Felt products found in museum and storages of Konya has been investigated.
Keywords Konya, museum, wool, felt
Kaynakça
- Başar Ergenekon, Cavidan. Tepme Keçelerin Tarihi Gelişimi Renk Desen Teknik ve Kullanım Özellikleri, Kültür Bakanlığı Yayınları. Ankara: Kılıçaslan Matbaacılık, 1999.
- Begiç, H. Nurgül. Geçmişten Günümüze Konya Keçeçiliği. Konya Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları. Konya: Erman Ofset, 2013.
- Eberhard, Wolfram. Çin’in Şimal Komşuları. (Çeviren: Nimet Uluğtuğ). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1996.
- Erden, Attila. Anadolu Giysileri. Kültür Bakanlığı Yayınları. Ankara: Dumat Ofset, 1999.
- Esin, Emel. İslâmiyetten Önceki Türk Kültür Târîhi ve İslâma Giriş (Türk Kültürü El Kitabı, II. Cilt I/b’den Ayrı Basım), Edebiyat Fakültesi Matbaası, İstanbul, 1978.
- Önder, Mehmet. Konya Külâhı. Türk Folklor Araştırmaları Dergisi. 3(57), 901. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1954.
- Önder, Mehmet. Konya’da Keçecilik. Türk Folklor Araştırmaları Dergisi. 6(134), 2231, 1960.
- Taşağıl, Ahmet. Uygurlar. H. C. Güzel, K. Çiçek ve S. Koca (Ed.). Türkler Ansiklopedisi. (c. 2. s.215-224). Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002.