Cilt 3, Sayı 14 (Güz 2014)

Araştırma Makalesi

Makedonya Türk Ağızlarında Şimdiki ve Geniş Zamanın Bugünkü Morfolojik Durumu

Yayımlandı 20.10.2014

Cilt 3 Sayı 14 kapak

Öz

Bu çalışmada Makedonya Türk ağızlarındak şimdiki ve geniş zamanın bugün yaşayan morfolojik durumu ele alınmıştır.

Vardar nehri ülkeyi ikiye böler. Türk ağızlarının özellikleri de aşağı yukarı bu sınırlar içerisinde farklılık göstermektedir. Sol yakada morfolojik şimdiki zaman, sağ yakada ise morfolojik geniş zamanın ağır bastığı görülebilir. Kuzey ağızlarında morfolojik şimdiki zaman ekleri olan /-i/, /-Ay/, /-y/ ve bazı doğu ağızlarında /-iy/ ekleriyle hem semantik şimdiki hem de semantik geniş zaman kapsanmıştır. Bu ağızlarda morfolojik geniş zaman neredeyse hiç kullanılmaz. Güney ağızlarında ise morfolojik geniş zamanla hem semantik şimdiki hem de semantik geniş zaman kapsanır. Bu ağızlarda morfolojik şimdiki zaman ise kesinlikle yoktur.

Standart Türkçeye kıyasen, şimdiki ve geniş zaman eklerinde varyant eksikliği vardır.

Morfolojik şimdiki zamanın olumsuz şekillerinde her zaman /-y/, geniş zamanın olumsuz şekillerinde ise, Standart Türkçede olduğu gibi, her zaman /-z/ ekiyle yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler Makedonya Türk ağızları, şimdiki zaman, geniş zaman, morfoloji

Abstract

The Present-Day Situation of the Present Tense and Aorist in the Turkish Dialects in Macedonia

This paper discusses the present-day situation of the present tense and aorist in the Turkish dialects in the Republic of Macedonia.

The country is separated by the Vardar river. The characteristics of the Turkish dialects, roughly, also shows differences inside these boundaries. On the left bank morphological present tense and on the right bank morphological aorist predominates. Present tense suffixes in the northern dialects are /-i/, /-Ay/, /-y/ and in some eastern dialects /-iy/. These suffixes are used both as semantic present tense and as semantic aorist markers. In these dialects morphological aorist marker is almost never used. In the southern dialects, morphological aorist marker covers both semantic present tens and semantic aorist. In these dialects, definitely there is no morphological present tense marker.

Compared to standard Turkish, there is a shortage of the present tense and aorist marker variants.

In the negative forms of the morphological present tense always is used the /-y/ and in the negative forms of the morphological aorist, as it is in standard Turkish, always is used the /-z/ marker.

Keywords Turkish dialects in Macedonia, present tense, aorist, morphology

PDF

Kaynakça

  1. Ago, A. (1998). Güneybatı Makedonya Türk Ağızları, Yayımlanmamış bilimsel proje (Makedonca), Filoloji Fakültesi, Üsküp.
  2. Ahmed, O. (2007). Makedonya’nın Ohri-Prespa Yöresinde Konuşulan Türk Ağızlarında Eklerin Varyantları, I. Uluslar arası Türk Dünyası Kültür Kurultayı - Bildiri Kitabı I, Ege Üniversitesi, Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, Ankara, 31- 42.
  3. Ahmed, O. (2005). Ohri-Prespa Yöresi Türk Ağızlarının Morfosentaksı, Yayımlanmamış doktora tezi (Makedonca), “Aziz Kiril ve Metodiy” Üniversitesi, “Blaje Koneski” Filoloji Fakültesi, Üsküp.
  4. Ahmed, O. (2001). Resne ve Çevresi Türk Ağzının Fonetik ve Leksik Özellikleri, Yayımlanmamış master tezi (Makedonca), “Aziz Kiril ve Metodiy” Üniversitesi, “Blaje Koneski” Filoloji Fakültesi, Üsküp.
  5. Alil, S. (2000). Radoviş ve Çevresi Türk Ağzı, Yayımlanmamış master tezi (Makedonca), “Aziz Kiril ve Metodiy” Üniversitesi, “Blaje Koneski” Filoloji Fakültesi, Üsküp.
  6. Eckman, J. (1960). Dinler (Makedonya) Türk Ağzı, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, TDK, Ankara, 189-204.
  7. Eckman, J. (1962). Kumanova Türk Ağzı, Németh Armağanı, Ankara, 111- 144.
  8. Friedman, V. (1982). Balkanology and Turcology: West Rumelian Turkish in Yugoslavia as Reflected in Prescriptive Grammar, Studies in Slavic and General Linguistics, Vol. 2, Rodopi, Amsterdam, 1-77.
  9. İbrahim, N. (2007). Valandova Türk Ağzı, Yayımlanmamış doktora tezi (Makedonca), “Aziz Kiril ve Metodiy” Üniversitesi, “Blaje Koneski” Filoloji Fakültesi, Üsküp, 2007.
  10. İbrahim, N. (1997). Vrapçişte ve Çevresi Türk Ağzı, Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (Yeni Türk Dili), Ankara.
  11. Kakuk, S. (1972). Le dialecte Turc d’Ohrid en Macédoine, Acta Orientalia Academiae Scientarium Hungaricae, Tomus XXVI (2-3), 1972, 227-282.
  12. Katona, L. K. (1969). Le dialecte turc de la Macédonie de l’Ouest, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, TDK, Ankara, 57-194.
  13. Kowalski, T. (1919). Zagadki ludowe tureckie (Enigmes populaires turques), Prace Komisji Oriental Istyczny Polskiej Akademii Umiejetnosci (Mémories de Commission Orientale des Sciences de Cracovie) No. I, Krakow.
  14. Yaşar Nasteva, O. (1970). Turskiot govor vo gostivarskiot kraj, Zbornik za Gostivar, 1970.
  15. Tufan, Ş. (2001). On Word Order in Gostivar Turkish, Unpublished master thesis, Boğaziçi University, 2001.