LEV TOLSTOY-KONSTANTİN LEONTYEV: İNSAN NEYLE YAŞAR?

Bu çalışmanın konusunu Lev N. Tolstoy’un (1828-1910) geç dönem halk öykülerinden biri olarak kabul edilen İnsan Neyle Yaşar öyküsü bağlamında Konstantin N. Leontyev’in (1831-1891) yazara yönelik eleştirilerini değerlendirmek oluşturmaktadır. Aynı yüzyılın insanı olan Leontyev ve Tolstoy tüm yaşamları boyunca varoluşlarına bir mana aramışlardır. Uzun arayış yolları sonuçta iki yazarı köklü bir biçimde birbirinden ayırmıştır. Tolstoy adı geçen öyküsünde açıkça ifade ettiği üzere yaşamın anlamını Tanrı ve sevgi özdeşliğinde bulmuştur. Leontyev de cevabı Tanrı’da bulmuş ancak korku olmadan Tanrı’ya ulaşmanın mümkün olmadığını düşünmüştür. Ona göre Tolstoy’un yaptığı gibi Tanrı’yı sevgiyle özdeşleştirmek aslında Batı Avrupa’dan tüm insanlığa yayılan liberal hümanist ilerleme anlayışı virüsüdür. Bu virüs Hristiyanlığın özünü yozlaştırmaktadır. Bu anlamda Tolstoy’un sevgi ve Tanrı özdeşliği bir tür pembe Hristiyanlık vaazıdır. Ancak yaptığımız incelemeden görüldüğü üzere Leontyev, Tolstoy’u tek taraflı ve yanlış bir sevgi vaaz etmekle suçlarken kendisi de korkuya dayanan tek taraflı bir Hristiyanlık vaaz etmiştir. Sonuç olarak hem Tolstoy’un hem de Leontyev’in anlam arayışı Tanrı inancı ile sonuçlanır. Tolstoy İnsan Neyle Yaşar öyküsüyle insandaki üç temel Tanrı kelamını açıklar. İnsanda sevgi vardır, sevgi Tanrı’dır. Sevgi kimdeyse Tanrı ondandır. İnsan neye ihtiyacı olduğunu bilmez. Dünyevi yaşama tutunur, dünyevi arzular peşinde koşar. Oysa her şey Tanrı’dandır ve Tanrı iyiliktir. Leontyev için ise Tanrı korkudur, sevgi sadece korkunun meyvesidir. Tolstoy’un sevgi vaazı ise insana tapınmanın tezahürlerinden biridir. \nAnahtar Kelimeler: Leontyev, Tolstoy, İnsan Neyle Yaşar, Sevgi, Korku\n

This study aims to examine Konstantin N. Leontiev’s (1831-1891) critique of Lev N. Tolstoy (1828-1910) through the lens of What Men Live By, one of Tolstoy’s late-period folk tales. Both Leontiev and Tolstoy, as contemporaries of the same century, spent their lives in pursuit of existential meaning. However, the divergent paths they followed in this quest ultimately set them in profound opposition to one another. Tolstoy, as explicitly articulated in the aforementioned story, locates the meaning of life in the identification of God with love. Leontiev, too, sought answers in God; yet, in contrast, he contended that God could not be approached without fear. According to Leontiev, Tolstoy’s conflation of God with love reflects a liberal humanist ideology of progress, a “virus” that originated in Western Europe and has since spread throughout humanity. In this sense, Tolstoy’s identity of love and God is a kind of “rosy Christian preaching.” Nonetheless, the present analysis reveals that while Leontyev accuses Tolstoy of preaching a reductive and one-dimensional gospel of love, he himself is equally guilty of promoting a one-sided Christian doctrine—this time grounded in fear. Ultimately, both thinkers arrive at a conception of religious meaning rooted in belief in God, albeit through starkly contrasting theological emphases. In What Men Live By, Tolstoy distills three fundamental divine revelations imparted to humankind: That love resides within man, That love is God, and whoever dwells in love dwells in God, That man does not know what he truly needs, for all that is good and necessary comes from God alone. For Leontyev, by contrast, God is above all to be feared, and love is but the fruit of such fear. Tolstoy’s doctrine of love, in Leontiev’s estimation, reflects a form of anthropolatry—the worship of man in place of God.\nKeywords: Leontiev, Tolstoy, What Man Live By, Love, Fear\n