Cilt 14, Sayı 121 (Aralık 2025)

Araştırma Makalesi

Art Nouveau Stili Şöminelerin Mekan-Mobilya İlişkisi Bağlamında İrdelenmesi

Yayımlandı 31.12.2025

Cilt 14 Sayı 121 kapak

Öz

Art Nouveau akımı, sanayileşen dünyanın monoton üretimine bir tepki olarak ortaya çıkan, sanat ve zanaatın niteliklerini, işlevsellik ve mekan bütünlüğü ile harmanlayan güçlü bir tasarım anlayışına sahiptir. Bütüncül sanat eseri anlayışıyla, iç mekan tasarımlarında ortak bir dil oluşturmayı başaran Art Nouveau sanatçılarının eserlerinde, görsel ve biçimsel olarak özgün, sanatsal bir ifade hakimdir. Bu biçimsel ve sanatsal anlayışla tasarlanan iç mekan örneklerinde şöminelerin, odak noktası ve vurgu elemanı olarak kullanımının bütünsellik ve işlevsellik anlamında incelenmesi, tasarımda uyumlu ve tutarlı bir bütünlüğün temsili anlamında önem arzetmektedir. İç Mimarlık meslek eğitimindeki öncelikli konular arasında yer alan bütünsellik ve işlevselliğin bir arada çözümlenmesi ve sunumu bakımından örnek niteliği taşıyan Art Nouveau akımının önde gelen sanatçılarının iç mekân ve mobilya tasarımları, şömine örnekleri üzerinden irdelenmiş, şöminelerin iç mekan-mobilya ilişkisi, işlevsellik bağlamında alternatif bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Art nouveau stili şöminelerin iç mekan-mobilya ilişkisi bağlamında form birliği ve malzeme bütünlüğünün örnekler üzerinden analizi, iç mekan tasarımında bütünlüğün sağlanması hususunda iç mimarlık öğrencilerinin tasarım anlayışının geliştirilmesinde etkili olacağı düşünülmektedir. Yapılan tasarım analizleri sonucunda şöminelerin iç mekan-mobilya ilişkisinde bağlayıcı bir güce sahip olduğu, görsel ve işlevsel konforun mekan-mobilya ilişkisi bağlamında sağlanabilirliğinin form birliği ve malzeme uyumuyla gerçekleşebileceği tespit edilmiştir. Günümüz şömine tasarımlarının iç mekanın tamamından kopuk bir şekilde kendi aralarında benzerlik gösteren biçimsel ifadesine kıyasla, Art Nouveau stili şöminelerin tüm iç mekan kurgusu ve mobilya ilişkisinin irdelenmesi, iç mekanda iyi bir bütünü oluşturmak adına önem teşkil etmektedir. Bu amaçla nitel araştırma yöntemleri ile elde edilen bilgiler derlenmiş, araştırmanın bağlamına uygun olan örnekler düzenlenerek şömine ve alınlıkların iç mekanda tasarlanış biçimleri alternatif bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu sayede, Art Nouveau stili iç mekan tasarım anlayışının bütüncül ifadesinin sağlanmasında form birliği ve malzeme uyumunun önemi vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler Stil, Art Nouveau, Mekan, Tasarım, Şömine, Mobilya

Abstract

A Scrutiny of Art Nouveau Style Fireplaces in the Context of the Space–Furniture Relationship

The Art Nouveau movement emerged as a reaction against the monotonous mass production of the industrial era, proposing a design philosophy that harmonized art and craftsmanship with functionality. Through the concept of the Gesamtkunstwerk (total work of art), Art Nouveau designers established a unified design language characterized by originality and distinct formal qualities. This study examines fireplaces as focal points within Art Nouveau interiors to illustrate the integration of coherence and functionality—key concepts in interior architecture education. Specifically, the relationship between fixed elements (fireplaces) and movable elements (furniture) is evaluated to offer an alternative perspective on spatial organization. Comparative analysis reveals that, unlike many contemporary designs where fireplaces often appear detached from the overall interior, Art Nouveau fireplaces serve as unifying elements through material harmony and formal unity. Utilizing qualitative research methods, this study compiles and analyzes relevant examples to demonstrate how formal and material integrity contributes to visual and functional comfort. Ultimately, these analyses aim to enhance interior architecture students' understanding of holistic design by emphasizing the unifying role of the fireplace in the interior-furniture relationship.

Keywords Art Nouveau, Interior Design, Spatial Integrity, Fireplace, Furniture Design, Holistic Design

PDF

Kaynakça

  1. Ağatekin, Mustafa, Turan, Nihal. “Art Nouveau Akımı’nın Cam Sanatına Yansımaları” idil, 62 (2019 Ekim): s. 1355-1374. doi: 10.7816/idil-08-62-09.
  2. Ayaydın, A. (2015). “Art Nouveau Akımına 21. Yüzyıl Perspektifinden Bir Bakış”. Ulakbilge, 3 (6), s.59-73.
  3. Balkan, S. (2017). “Alphonse Mucha’nın Eserlerindeki Tipografik ve Görsel Elemanlar Arasındaki İlişkinin Temel Tasarım İlkeleri Açısından İncelenmesi”. İdil, 6 (33), s.1485-1502.
  4. Baytar, İ. (2019). “Osmanlı’da Art Nouveau Üslubu Ve Mobilya Örnekleri İle Emile Gallé” Sanat Tarihi Dergisi, XXVIII/2, Ekim | October, 2019, 455-471.
  5. Birol Özerk, G. (2013). Büyülü Kent: Paris. Megaron Balıkesir, Mimarlar Odası Balıkesir Şubesi Dergisi, Mart
  6. Boyla, O. (2016). Mobilya Tarihi. Http://www.youblisher.com/p/589306 Mobilya Tarihiekitaplarim tr gg/ 2013, sayı 16, s. 46-53.
  7. Brabazon,T. & Redhead, S. (2013). The British Bauhaus? Jp Hully and an Unwritten History Of British Modernism, Online Journal Of Art And Design, Volume 1, Issue 4 (http://ojad.emu.edu.tr/articles/14/144.pdf, 6.11.2015)
  8. Bridge, N. (2015). Mimarlık 101: Mimari Üsluplar, Önemli Yapılar ve Ünlü Mimarlar Hakkında Bilmeniz Gereken Herşey. Say Yayınları, İstanbul.
  9. Çapanoğlu, A. (2014). “Konut yaşama mekanlarında kullanılan stillerin kullanıcı tercihleri üzerindeki etkisi”. (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  10. Calloway, S. Ve Cromley E. (1991). The Elements Of Style, A Practical Encyclopedia of Interior Architectural Details from 1485 to the Present.,Sımon&Schuster INC.
  11. Ching F.D.K. (2004). İç Mekan Tasarımı (Resimli). Yem Yayınları. İstanbul.
  12. Collette Q. Ve diğ., (2010). Victor Horta ’s Iron Architecture: a Structural Analysis, In: Advanced Materials Research, Vol. 133-34, Trans Tech Publication, pp. 373-78.
  13. Durmuş Ataş, H. (2024). “İç Mekan ve Mobilyada Stil Kavramı Bağlamında Birim Bütün İlişkisi ve Uyumunun Modern Dönem Örnekleri Üzerinden İrdelenmesi, Tasarımda Uyum Cetveli Önerisi”. (Doktora tezi) Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  14. Hasol, D. (1975). Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü, Yem Yayın, İstanbul.
  15. Haydaroğlu, M., (2011). “Bütünsel Yapıt: Gesamtkunstwerk”, Sanat Dünyamız, 121, İstanbul, 3.
  16. Krastiņš, J. (2023). Nancy Art Nouveau Architecture. Architecture and Urban Planning, 19(1), 66-75.
  17. Madsen T. S. (1975). Sources of Art Nouveau. New York: Da Capo Press.
  18. Nasir, Osama, ve diğ. (2022). "Analyzing the Architecture of Antonio Gaudí with Reference to Art Nouveau Style: An Inspiration from Nature." Architecture Engineering and Science 3 (2022): 309.
  19. Özdemir, İ. (1994). “Mimari mekanın değerlendirilmesinde mekan örgütlenmesi kavramı: Konutta yaşama mekanları”. (Doktora tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
  20. Selz P. Ve Constantine M. (1960). Art Nouveau: Art And Design At The Turn Of The Century. MOMA.
  21. Swofford, K. (2010). Victor Horta's Vision: Art Nouveau, Fusion of Function and Form. Elements, 6(2). Https://doi.org/10.6017/eurj.v6i2.9031
  22. TDK. (2021). Güncel Türkçe sözlük içinde. Erişim 28 Kasım, 2024, https://sozluk.gov.tr/
  23. Wilkinson, P. (2015). Gerçekten Bilmeniz Gereken 50 Mimarlık Fikri, Çeviri: Volkan Atmaca, Bkz Yayıncılı Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
  24. Yüksel, F. (2012). “Mekanın algılanmasında estetik bütünlük açısından kompozisyon”, (Sanatta Yeterlik Tezi) Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü.
  25. URL 1 https://www.muchafoundation.org/en/gallery/themes/theme/art-posters/object/278 (20.10.2024).
  26. URL 2 https://nl.wikipedia.org/wiki/Hotel_Tassel https://www.almanart.org/Art-Nouveau-Art-1900-Modern-Style.html https://tr.pinterest.com/pin/7248049373735815/
  27. URL 3 https://tr.pinterest.com/pin/137430226126485919/ https://www.iconichouses.org/foto/houses/la-pedrera.jpg
  28. URL 4 https://www.cambridge2000.com/gallery2/html/2010/P72042040e.html (12.10.2024)
  29. URL 5 https://tr.pinterest.com/pin/471329917246002160/
  30. URL 6 https://www.metmuseum.org/art/collection/search/238022 (11.11.2024)
  31. URL 7 https://www.customfurniture-doub.com/interiors/butterfly.html
  32. URL 8 https://www.christies.com/lot/lot-a-tiled-metal-fireplace-surround-the-design-1783017/?
  33. URL 9 https://woodweb.com/galleries/project/posts/2111.html (19.11.2024) https://tr.pinterest.com/pin/383368987051396108/ https://tr.pinterest.com/pin/ARf_YA7H85AnWrNgMcrzgEv2KDS8KtYtoqxFogQpbsCYo50OG3gNsv4/ https://www.heritagefireplacecentre.com/antique-fireplaces/1930-art-deco-fireplaces.htm https://www.aufildescouleurs.com/604-the-craftsman-wallpapers?p=2
  34. URL 10 https://www.gettyimages.de/fotos/hotel-solvay (10.09.2024)
  35. URL 11 https://www.parisladouce.com/2021/07/musee-carnavalet-histoire-de-paris.html?m=1(19.11.2024) https://tr.pinterest.com/pin/383368987049110988/
  36. URL 12 https://disgustingmen.com/art/ar-nuvo-chevo/ https://tr.pinterest.com/pin/704743041721029796/
  37. URL 13 https://thetravellette.com/casa-batllo-einmal-maerchenland-und-zurueck/ https://www.archdaily.com/90689/ad-classics-casa-batllo-antoni-gaudi
  38. URL 14 https://www.mapilife.com/es/listings/casa-navas-reus/
  39. URL 15 https://casaburesproject.com/en/restoration/the-lost-metal/ https://art-nouveau.livejournal.com/564189.html
  40. URL 16 https://art.nouveau.world/victor-horta
  41. URL 17 https://tr.pinterest.com/pin/353462270744744240/
  42. URL 18 https://www.1stdibs.com/furniture/building-garden/fireplaces-mantels/hector-guimard-fireplace-chimney-piece/id-f_611936/#zoomModalOpen https://www.flickr.com/photos/51366740@N07/10423273375/in/photostream/