Rebii Gorbon’un Türk Seramik Sanatına ve Endüstrisine Katkıları

Bu araştırmada, mimar ve seramik sanatçısı Rebii Gorbon’un Türk seramik sanatı, tasarımı ve endüstrisine olan katkıları ile Gorbon Seramik Fabrikası’nın kuruluşu ve faaliyetleri ele alınmıştır. Araştırma yöntemi literatür taraması ve röportajlar aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın kapsamı, Rebii Gorbon’un seramiğe yöneldiği ilk dönem çalışmalarını, sanatsal üretimlerini ve Gorbon Seramik Fabrikası’nın ilk üretim süreçlerini içermektedir. İlgili çalışmada ele alınan konu, seramik sanatına sağlanan tarihsel ve sanatsal katkıların görünür kılınması açısından önem taşımaktadır. İstanbul doğumlu olan Rebii Gorbon, Cumhuriyet Dönemi’nin önemli mimarları arasında yer almakla birlikte, seramik sanatçısı kimliğiyle de sanat alanına değerli katkılar sunmuştur. 1952 yılında Mecidiyeköy’deki yazlık evinin bahçesinde kurduğu seramik atölyesinde ilk seramik kaplarını üretmeye başlamış; bu süreçte özellikle dekoratif objelere yönelmiştir. İlk sergisini Beyoğlu Olgunlaşma Enstitüsü’nde açmış, ardından Füreya Koral ile tanışmasıyla birlikte sanat ağırlıklı çalışmalara yönelmiştir. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde özellikle İznik çinilerine odaklanmış; malzeme, üretim teknolojisi ve renkler üzerine yoğun kişisel araştırmalar yapmıştır. Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde seramik sanatı üzerine incelemelerde bulunmuş, aynı zamanda seramik hammaddesi bakımından zengin olan Bozüyük, Bilecik gibi Anadolu yörelerinde ve İstanbul çevresinde seramik tarihi ve hammadde kaynakları olan kil ve kaolin ocakları üzerine saha araştırmaları yürütmüştür. Yurtiçi ve yurtdışında seramik üzerine çeşitli araştırmalar yapan Rebii Gorbon 1958 yılında Gorbon Seramik Fabrikası’nı kurarak Türk seramik sanayisinin gelişiminde öncü bir rol üstlenmiştir. Rebii Gorbon 1985 yılında da Gebze’de ikinci fabrikasını kurmuştur. Fabrikayı oğlu Aziz Gorbon’a bırakan Rebii Gorbon, 1993’te yaşamını yitirmiştir. Sonuç olarak, 1952 yılında dekoratif objeler üretimiyle başladığı seramik yolculuğunu, kurduğu fabrikalar aracılığıyla sanayi boyutuna taşıyan Rebii Gorbon, adını taşıyan “Gorbon” markasını oluşturmuştur. Bu marka, sofra eşyalarından çeşitli formlarda seramik objelere, hediyelik ürünlerden Osmanlı çinilerine kadar uzanan geniş bir ürün yelpazesi sunmuştur. Üretim repertuvarı oldukça zengin olmakla birlikte, Gorbon’un özellikle yapı malzemelerine yönelmiş olması, mimarlık formasyonunun üretim pratiğine yansıdığı düşüncesini desteklemektedir.

This study examines the contributions of architect and ceramic artist Rebii Gorbon to Turkish ceramic art, design and industry, the establishment and activities of the Gorbon Ceramic Factory. The research method was carried out through literature review and interviews. The scope and limitation of the research include Rebii Gorbon's first steps in ceramic art, his artistic works and the first productions of the Gorbon Ceramic Factory. The subject addressed in the relevant study is important in terms of its contribution to the field of ceramic art. Born in Istanbul, Rebii Gorbon is among the important architects of the Republican Period and has made great contributions to art as a ceramic artist. Gorbon, who started producing his first ceramic vessels in the ceramic studio he established in the garden of his summer house in Mecidiyeköy in 1952, focused on decorative objects. He opened his first exhibition at the Beyoğlu Olgunlaşma Enstitüsü. After meeting Füreya Koral, he turned to works that are mainly art-oriented. It is known that he focused on materials, production technology and colors in his personal studies on Iznik tiles, which he focused on in the last years of his career. He conducted research on ceramics in various regions in Europe. During his trips to various regions of Anatolia such as Bozüyük and Bilecik, which are quite rich in terms of ceramic raw materials, and to Istanbul and its surroundings, he made researches on the history of ceramics and also conducted research on clay and kaolin quarries. Rebii Gorbon, who conducted various researches on ceramics both at home and abroad, played an important role in the development of the Turkish Ceramic Industry by establishing the Gorbon Ceramic Factory in 1958. Rebii Gorbon established his second factory in Gebze in 1985. Rebii Gorbon, who left the factory to his son Aziz Gorbon, passed away in 1993. As a result, Gorbon continued his ceramic adventure, which he started by producing decorative objects in 1952, with the factories he established. The Gorbon brand, which bears his surname, has created a wide range of products ranging from tableware to single-piece ceramic objects, from souvenirs to Ottoman tiles. Although the factory products have a wide repertoire in the production process, it is seen that Gorbon mostly focuses on building materials in production and stands out in this field. This situation gives rise to the idea that it is closely related to his being an architect.