Doğa, Hafıza ve Cam: Frigya'nın Belleği Üzerine Bir Deneysel Çalışma

Anadolu’nun en önemli uygarlıklarından biri olan Frigya son derece zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Arkeolojik sit alanların ziyaretinde, kazılar sonucu ortaya çıkarılan eserlerin tarihsel bağlamı ve estetik nitelikleri, izleyicilerde dikkat çekici bir etki bırakmaktadır. Sanatçının üretim sürecinde arkeolojik buluntular kadar, sit alanındaki doğanın kendine özgü varoluş biçimi ve döngüsel sürekliliği de önemli bir kavramsal ve görsel referans niteliği taşımaktadır. Örneğin sit alanına komşuluk eden ve dönemin belleğini taşıyan kayalık bölgeler yüzyıllar içerisinde kendini yenileyerek yine o coğrafyanın bir parçası olarak yaşamına devam etmektedir. Bu durumun gerçekleşmesine olanak tanıyan şey ise taşınmaz kültürel varlıklara komşuluk etmesi ve bu sayede doğanın insan müdahalesine karşı bir tür dokunulmazlık kazanmasıdır. İnsan eliyle oluşturulan bellek ile doğanın kendisi tarafından taşınan bellek arasındaki belirgin fark bu tür alanlarda net bir biçimde okunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Frig Vadisi’ndeki arkeolojik sit alanı bağlamında doğa, kültürel bellek ve cam malzeme arasındaki ilişkiyi, deneysel bir sanat uygulaması yoluyla incelemektir. Sanatçı, sit alanında gözlemlenen doğal oluşumların taşıdığı tarihsel ve mekânsal belleği cam aracılığıyla yeniden yorumlamaktadır. Çalışmada, bölgeye ait kaya ve yüzey dokularının kalıpları alınarak cam şekillendirme süreci gerçekleştirilmiş; bu süreçte camın hafıza ve iz kavramlarıyla ilişkisi görsel düzlemde araştırılmıştır. Elde edilen çıktılar, izleyiciyle etkileşim içinde sergilenmiş ve geri bildirimler niteliksel olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, camın dönüşebilir yapısı üzerinden doğal belleğin yeniden inşasına yönelik kavramsal bir yaklaşım geliştirilmiştir.

Phrygia, one of the most important civilizations of Anatolia, has an extremely rich cultural heritage. When visiting archaeological sites, the historical context and aesthetic qualities of the artifacts unearthed as a result of excavations leave a remarkable impression on the viewers. In the artist's production process, the unique way of existence and cyclical continuity of nature in the protected area is as important a conceptual and visual reference as the archaeological finds. For example, the rocky regions neighboring the protected area, which carry the memory of the period, renew themselves over the centuries and continue their lives as a part of that geography. What allows this process to happen is that it is adjacent to immovable cultural assets, and thus nature gains a kind of immunity against human intervention. The distinct difference between the memory created by human hands and the memory carried by nature itself can be clearly read in such areas. The aim of this work is to examine the relationship between nature, cultural memory, and glass material in the context of the archaeological site in the Phrygian Valley through an experimental art practice. The artist reinterprets the historical and spatial memory carried by the natural formations observed in the site through glass. In the project, the artist created molds of the rocks and textures from the area, then shaped glass using these molds; during this process, they explored how glass relates to the ideas of memory and traces in a visual way. The outputs were exhibited in interaction with the audience, and the feedback was qualitatively evaluated. As a result, a conceptual approach has been developed for the reconstruction of natural memory through the transformable structure of glass.