Tarihsel Epik Filmlerle Rıza Üretimi Temsilleri Üzerine Bir Değerlendirme: Gladyatör Filmleri Örneği

Tarihsel epik filmler, gerçekçi savaş sahneleri, kurtarıcı ya da kurucu kahraman anlatıları, zafer öyküleri ile izleyiciyi belirli bir tarihsellik ve kimlik algısına duygusal çerçevede bağlamaktadır. Tarihsel epik film türü sinema estetiği ile ilgili verdiği hazzın ötesinde haklı özgürlük savaşları, meşru liderlik ve ulusal birlik gibi sağduyuya hitap eden politik mesajlar da verebilmektedir. Tarihsel epik filmlerin Hollywood film sektörü içerisindeki büyük bütçeli gişe rekortmeni karakteristikleri kitlesel dağıtım ağı ile küresel hegemonik anlatıya olan katkılarını arttırmaktadır. Bu çalışmada, tarihsel epik filmlerin rıza üretimindeki işlevi Gramsci ve Althusser’in rıza üretim kavramlarıyla metinsel çözümleme yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Örneklem olarak Gladyatör (Ridley Scott - 2000) ve Gladyatör II (Ridley Scott - 2024) filmleri seçilmiştir. Analiz, mitik çerçeve, duygulanım, doğallaştırma ve meşruiyet üretimi çerçevesinde yapılmıştır. Gladyatör (2000) filminde rızanın, cumhuriyetçi erdemin iadesi söylemiyle oluşturulan bir meşruiyet söylemiyle evrenselleştirildiği görülmüştür. Gladyatör II (2024) filminde ise gösteri endüstrisi ve güvenlik söylemleriyle sürekli olarak yeniden üretildiği gözlemlenmiştir. Filmlerde mitik çerçeve, çağırma, ritüel ve aile motifleri rıza üretimi için kullanılmıştır. Baskı aygıtı Gladyatör II’de daha fazla görünür kılınan bir aygıttır. Gramsci’nin rıza yaklaşımı çerçevesinde evrenselleştirme mekanizmasının ilk filmdeki erdem kavramından ikinci filmde istikrar, güvenlik ve eşitlik kavramlarına dönüştüğü görülmüştür. Althusser’in rıza yaklaşımı çerçevesinde ilk filmde devletin ideolojik aygıtları kapsamında çağrı ve ritüellerle sağlanan rızanın ikinci filmde gösteri endüstrisi ve güvenlik politikaları ile oluşturulduğu gözlemlenmiştir. Çalışmada, Gladyatör (2000) ve Gladyatör II (2024) filmlerinde rıza mekanizmasının aynı çerçevede işlediği ancak kavramsallaştırmasının farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

Historical epic films emotionally connect the audience to a specific sense of historicity and identity through realistic battle scenes, savior or founding hero narratives, and triumphant narratives. Beyond the pleasure afforded by cinematic aesthetics, the historical epic film genre can also convey common-sense political messages such as justified liberation struggles, legitimate leadership, and national unity. The big-budget blockbuster characteristics of historical epic films within the Hollywood film industry, coupled with their mass distribution network, further enhance their contribution to the global hegemonic narrative. This study examines the function of historical epic films in the production of consent using textual analysis, drawing on Gramsci and Althusser's concepts of consent production. The films Gladiator (Ridley Scott - 2000) and Gladiator II (Ridley Scott - 2024) were selected as examples. The analysis was conducted within the framework of mythic framing, affect, naturalization, and legitimacy production. In Gladiator (2000), consent is universalized through a discourse of legitimacy constructed through the discourse of the restoration of republican virtue. In Gladiator II (2024), it is observed that the film is constantly reproduced through spectacle industry and security discourses. Mythic frameworks, interpellations, rituals, and family motifs are used in the films to produce consent. The apparatus of oppression is a device made more visible in Gladiator II. Within the framework of Gramsci's approach to consent, the mechanism of universalization is seen to shift from the concept of virtue in the first film to the concepts of stability, security, and equality in the second film. Within the framework of Althusser's approach to consent, it is observed that consent, provided through interpellations and rituals within the scope of the state's ideological apparatus in the first film, is constructed through spectacle industry and security policies in the second film. The study concludes that the mechanism of consent operates within the same framework in Gladiator (2000) and Gladiator II (2024), but its conceptualization differs.