Enísü’l-Guzzát’ın Dil Özellikleri

Enìsü’l-GuzzÀt adlı manzum, yazma eser, XVI. yüzyıl şairlerinden Hüseyin Fütuhì tarafından yazılmıştır. Eserde Kanunì Sultan Süleyman’ın 1526 yılında yaptığı Macaristan seferi anlatılır. Çalışmamızda öncelikle eserin tanıtımı, kaç nüshadan oluştuğu, nerede bulunduğu ve içeriği hakkında bilgi verilmiştir. Ardından makalenin konusunu oluşturan eserin özellikle dil konusunda dönemin özelliklerinden ayrılan yönleri belirtilmeye çalışılmıştır.

XVI. yüzyıl Türkçenin gelişim süreci içinde Eski Anadolu Türkçesi döneminin bitip Osmanlı Türkçesi’nin başladığı dönemdir. Çalışmamıza konu olan Enìsü’l-GuzzÀt adlı eser XVI. yüzyılda yazılmasına rağmen bu yüzyılın dil özelliklerini taşıdığı söylenilemez. Genel olarak XV. yüzyılın dil özelliklerini taşıyıp bazı eklerde ise XVI. yüzyılda görülen ses değişmelerinin yer alması geçiş dönemi eseri olarak değerlendirilmesine neden olmuştur.

Bu çalışmayla Enìsü’l-GuzzÀt’ın dil özelliklerinden hangisinin XV. hangisinin XVI. yüzyıl özelliklerini taşıdığını tespit etmeye çalışacağız. Eserin dönemin özellikleriyle parelel giden ve uyuşmayan yönleri ele alınacaktır.

XVI. yüzyılda yazılmış olan bu eserin metninin dil özellikleri Türkiye Türkçesi grameri alanında çalışan bilim adamlarına sağlam bir malzeme sunacaktır. Eser tarihe ilişkin bir metin olması dolayısıyla edebi metinlerden farklı bir söz varlığına sahiptir. Bu söz varlığının ortaya çıkarılması bir yandan Türk dili alanında çalışan bilim adamlarına malzeme sağlarken öte yandan Türkçenin tarihsel sözlüğüne katkıda bulunacak ve XVI. yüzyıl Osmanlı tarihi üzerine çalışacak olanlara kaynak işlevi görecektir.

The poetic work named Enìsü'l-GuzzÀt had been written by Hussein Futuh who is one of the sixteenth century poets. The book is about Suleiman the Magnificent’s Hungarian expedition in 1526. In our study, first introduction of the work is done, and then information is given about how many copies it occurred, where it is and its content. Then, the different aspects of the work on the language features of this period were stated, as it is subject of this study.

In the development process of Turkish, sixteenth century is the period when Old Anatolian Turkish ended and Ottoman Turkish period started. Although Enìsü'l-GuzzÀt, which is subject of our study, written in sixteenth century it cannot be said that the work have the properties of this century. In general it has the language features of fifteenth century but in some cases such as usage of some suffixes it has sixteenth century features so this work is acknowledged as a transitional period work.

The aim of this study is to find which language features of Enìsü'l-GuzzÀt carry the features of fifteenth century and which carry the features of sixteenth century. Aspects of the work parallel to and incompatible with the period features will be discussed.

Language features of this work written in sixteenth century will provide a useful material for the scientists working in the field of Turkey Turkish grammar. The work has a different vocabulary because of being a work about history. Revealing this vocabulary will provide material for the scientists working on Turkish language and it will contribute historical dictionary of Turkish and also it will be a source for researchers who will study on Ottoman history.