Cilt 14, Sayı 116 (Mart 2025)

Araştırma Makalesi

Türklerde Kültürel Bir Değer Olarak Ata Sporu Güreşin Türk Resim Sanatındaki Yansımaları

Yayımlandı 10.03.2025

Cilt 14 Sayı 116 kapak

Öz

Bu makalenin amacı, tarihsel süreçten günümüze kadar faklı medeniyet ve kültürlerde değişik şekillerde sosyal hayatta yer bulan güreş sporunun, Türk resmindeki yansımalarını akademik eleştiri ile incelemektir. Güreş, Türk kültüründe ve Türk spor tarihinde sosyal ve kültürel olarak önemli işlevler üstlenmiş ve toplumda önemli bir yere sahip olmuştur. Bedensel faaliyetlere ve spora çok önem veren eski Türk Uygarlıkları, Anadolu topraklarına geldiklerinde de bu geleneği sürdürmüşlerdir. Selçuklulardan Osmanlıya, Osmanlıdan Cumhuriyet Türkiye’sine kadar bu gelenek devam etmiştir. Sosyal ve kültürel değişimler paralelinde Türk resim sanatında değişik akım ve tarzları benimseyen sanatçıların güreş temalı eserleri içerik ve biçim yönünden incelenerek, bu eserlerin spor ile ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler Sanat-Spor İlişkisi, Türk Kültüründe Spor, Ata Sporu Güreş, Türk Resim Sanatı, Kırkpınar Güreşleri

Abstract

Reflections of Ancestral Sport Wrestling as a Cultural Value in Turkish Painting Art

The purpose of this article is to provide an academic analysis of the depictions of wrestling in Turkish painting, exploring its historical presence and cultural significance across various civilisations and time periods. It is asserted that wrestling has assumed significant social and cultural functions in Turkish culture and Turkish sports history, and has an important place in society. The ancient Turkish civilisations, which attached great importance to physical activities and sports, continued this tradition when they migrated to Anatolian lands. This tradition endured from the Seljuks to the Ottomans and continued until the establishment of the Republic of Turkey. In the context of broader social and cultural transformations, a close analysis of artistic works featuring wrestling motifs was conducted. These works, encompassing various movements and styles within the domain of Turkish painting, were examined in terms of both content and form. The study concluded that these artistic creations were intricately intertwined with sporting activities.

Keywords Art-Sports Relationship, Sports in Turkish Culture, Ancestral Sport Wrestling, Turkish Painting Art, Kırkpınar Wrestling

PDF

Kaynakça

  1. 1 6 2024. https://pehlivanblog.wordpress.com/category/0001-dunya-gures-tarihine-kisa-bir-bakis/.
  2. 13 6 2024. https://tr.wikipedia.org/wiki/Surname-i_H%C3%BCmayun (erişildi: 7 21, 2024).
  3. tarih yok. https://tr.wikipedia.org/wiki/Selimiye_Camii (erişildi: 4 25, 2024).
  4. 24 6 2011. https://www.trakyagezi.com/rituelleri-ile-kirkpinar/ (erişildi: 5 12, 2024).
  5. 6 12 2016. https://pehlivanblog.wordpress.com/category/0040-yaglanma/ (erişildi: 5 14, 2024).
  6. tarih yok. https://www.borsauction.com/product-page/fahri-s%C3%BCmer (erişildi: 6 9, 2024).
  7. 19 4 2020. https://www.ankaraantikacilik.com/urun/2197893/erdal-alantar-1932-2014-portre-kontrplak-uzeri-yagliboya-imzali-arkasi-ala (erişildi: 6 2, 2024).
  8. 28 3 2013. https://tr.wikipedia.org/wiki/Ma%C5%9Fallah#:~:text=Ma%C5%9Fallah%3B%20be%C4%9Fenilen%20veya%20takdir%20edilen,saklas%C4%B1n%22%20anlam%C4%B1nda%20kullan%C4%B1lan%20bir%20s%C3%B6z. (erişildi: 5 7, 2024).
  9. 2017. https://www.akyildiz.com/ (erişildi: 7 5, 2024).
  10. Altıok, Ayşegül. «Halk Müziğinde Yerel İcra Temsili İçin Fonetik Alfabenin Kullanımı.» Porte Akademik- Müzik ve Dans Araştırmaları Dergisi, no. 2 (2011): 53-63.
  11. —. Türk Halk Müziğindeki Bozlakların Ses Tekniği Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul: İTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2010.
  12. Babayar, Gaybullah. «Türk Topluluklarının Ana Sporu Spor.» Türk Halklarının Geleneksel Spor Oyunları VIII, 2019: 107-115.
  13. Balcı, Ali. Sosyal Bilimlerde Araştırma: Yöntem, Teknik ve İlkeler. Ankara: Pegem Akamemi Yayıncılık, 2015.
  14. Bloom, Benjamin S. Taxonomy of Educational Objectives, Handbook 1: Cognitive Domain. New York: David McKay Company, 1956.
  15. Caferoğlu, Ahmet. Anadolu Ağızların dan Toplamalar (2.Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1994.
  16. Çetin, Nagehan. «"Türklerde Güreş Kültürü ve Kırkpınar Güreşleri" Kitabı Hakkında.» Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 12, no. 28 (2019): 1245-1247.
  17. Demir, Nurettin. «Ağız Terimi Üzerine.» Türkbilig, no. 4 (2002): 105-116.
  18. Dever, Ayahn. Spor Sosyolojisi. Ankara: Siyasal Kitabevi, 2015.
  19. Dolmacı, Sevil. 7 4 2009. http://lebriz.com/pages/lsd.aspx?lang=TR&sectionID=1&articleID=519&bhcp=1 (erişildi: 4 9, 2024).
  20. Ersoy, Ayla. 500 Türk Sanatçısı "Plastik Sanatlar". İstanbul: Altın Kitapları, 2004.
  21. Fişne, Mücahit, Sait Bardakçı, ve Yalçın Karagöz . «Ata Sporumuz Güreşe Yönelik Günümüzdeki Toplumsal Bakışın Değerlendirilmesi.» CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 6 2017: 28- 42.
  22. Gürel, Haşim Nur. «Cihat Burak Üzerine Notlar ve "Cihat Burak Müzesi" Düşü.» Rh+ Sanart, no. 31 (Temmuz Ağustos 2006): 40-50.
  23. Güven, Özbay. «Atatürk ve Güreş (4 Fotoğraf).» Erdem 6, no. 18 (9 1990): 625-658.
  24. İrepoğlu, Gül. «Osmanlı Sanatında Spor Dünyası ve Spor Betilemeleri.» P Spor ve Sanat, no. 10 (1998): 32-57.
  25. Krathwohl, David R. «A Revision of Bloom’s Taxonomy An Overview.» Theory Into Practice, no. 41:4 (2002): 212-218.
  26. Küçük, Mehmet Alparslan, ve Cemal Ersin Silik. «Hıdırellez Kültünden Dini Ritüelli Bir Spora:" Kırkpınar Yağlı Güreşleri".» Uluslararası Bilim Kültür ve Spor Dergisi, 6 2018: 83-96.
  27. Ökten, Can Etili, röportaj yapan: Erhan Uslu. Hançere (20 Şubat 2014).
  28. Özsezgin, Kaya. Art Point Gallery Müzayede. 2012. https://www.artpointgallery.com/blog/212/erdal-alantar (erişildi: 4 8, 2024).
  29. Pala, Nilgün Refiğ. Art Point Gallery Müzayede. 10 2012. https://www.artpointgallery.com/blog/212/erdal-alantar (erişildi: 4 8, 2024).
  30. Parlak, Erol, röportaj yapan: Okan Murat Öztürk. « "MGÜ ve Ülkemize Katkıları".» Okan Murat Öztürk ile Salı Söyleşileri. https://www.youtube.com/channel/UCbyBWG2MPqY1u3ALw5dDtTQ. 25 Mayıs 2021.
  31. —. Garip Bülbül Neşet Ertaş. İstanbul: Demos Yayınları, 2013.
  32. Parlak, Erol, röportaj yapan: Erhan Uslu. Hançere (20 Şubat 2014).
  33. Sağtürk, Tan. 18 12 2018. https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/tan-sagturk/birimiz-hepimiz-hepimiz-birimiz-icin-41045385#:~:text=%E2%80%9CBirimiz%20Hepimiz%2C%20Hepimiz%20Birimiz%20%C4%B0%C3%A7in,Hi%C3%A7birimiz%20BEN%20olamay%C4%B1z%2C%20B%C4%B0Z%20olmal%C4%B1y%C4%B1z. (erişildi: 4 7, 2024).
  34. Sönmez, Veysel. Program Geliştirmede Öğretmen El Kitabı. Ankara: Anı Yayıncılık, 2007.
  35. Şenel, Süleyman. Kastamaonu'da Aşık Fasılları. Cilt I. II cilt. İstanbul: Kastamonu Valiliği İl Özel İdaresi Yayını Düzey Matbaacılık, 2007.
  36. Tansuğ, Sezer. Çağdaş Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 2003.
  37. TDK. Derleme Sözlüğü. 15 Mayıs 2021. https://sozluk.gov.tr/.
  38. —. Güncel Türkçe Sözlük. 15 Mayıs 2021. https://sozluk.gov.tr/ (erişildi: Nisan 15, 2018).
  39. Uçan, Ali. «Müzik Eğitiminin Niteliği, Üç Ana türü ve Bazı Temel Sorunları.» Orkestra Aylık Müzik Dergisi, no. 207 (1990): 25-49.
  40. Uslu, Erhan. Orta Anadolu Abdalların Saz ve Vokal İcra Özelliklerinin Çözümlenmesi: Neşet Ertaş Örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014.
  41. Uzun, Hasan. Cumhuriyetin İlk On Yılında Türkiye'de Spor. Yüksek Lisans Tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Enstitüsü, 2012.
  42. Yabalak, Halit. «Türk Halk Kültürü Bağlamında Cihat Burak Resimleri.» Tarih Kültürü ve Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 12 2020: 70-95.
  43. Yılmaz, Serdar. Çağdaş Türk Resminde Spor Temalı Eserler. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, 2018.