Cilt 14, Sayı 116 (Mart 2025)

Araştırma Makalesi

İmitasyon Odaklı Yeniden Üretim: Doğal Dokular ve Tekstil Yüzeyi

Yayımlandı 10.03.2025

  • Dilber Yıldız Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
Cilt 14 Sayı 116 kapak

Öz

Doğa; kendini sürekli yenileyen ve değiştiren, canlı ve cansız maddelerden oluşmaktadır. Tasarım tarihi boyunca, dönemlerin değişen stil ve üslup özelliklerine uyumlandırılarak kullanılan, her dönem tasarımcılara ilham veren ve günümüzde halen tükenmemiş bir kaynak olarak doğayı görmekteyiz. Gözle görülebilen doğanın, klasik dönem sanatına ilham verdiği kadar, günümüz teknolojileri ile keşfedilen ve insan yaşamını da kapsayan mikro ve makro ölçeklerde tasarım alanlarına yansımaktadır. Dünyada gelişen toplumsal ve çevresel hareketlerden etkilenen sanatçılar 1960 sonrası doğaya öykünmüş, malzeme seçiminden, yarattıkları eserlere kadar yerleşik düşünce kalıplarına karşı koymuşlar sanat ve doğa ilişkisine değinmişlerdir. Doğada kendiliğinden oluşan doğal dokulanmalar tasarımcıları etkileyerek farklı tekstil malzeme ve yöntemleriyle birleşerek sanatsal tekstiller oluşturmaktadır. Bu çalışmada elde edilen kumaş yüzey görüntülerinin nasıl üretileceği sorunsalı ile yapı ve yapıyı oluşturacak malzemelerin birlikteliği ortaya konulacaktır. Bu araştırmanın amacı; deneyimsel yaratıcı bir süreç ile özgün tekstil yüzey tasarımları oluşturmaktır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden alan taraması ve uygulamalı deneysel yöntemler kullanılmıştır. Rezerve boyama tekniklerinden batik tekniği, dokuma tekniği ve farklı kumaş manipülasyon yöntemleri kumaşa uygulanmıştır. Çalışmada, belirlenen tema doğrultusunda özellikle doğada kendiliğinden oluşan mantar ve pasın bilinir örneklerine yer verilmiş, yüzey etkileri ve doğal dokular öne çıkarılarak tekstil malzemelerinin getirdiği yeniliklerle üç adet tekstil yüzeyi oluşturularak, kumaş tasarımında özgün sonuçlara ulaşılmıştır. Bu çalışma kapsamında doğadan öykünerek, tekstil yüzey tasarımlarında, deneysellik sonucunda elde edilebilecek özgün yüzeylerin çeşitliliğine vurgu yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler Kumaş, batik, manipülasyon, sanat, doğa, yaratıcılık

Abstract

Imitation-Focused Reproduction: Natural Textures and Textile Surface

Nature is comprised of living and non-living substances that are in a constant state of renewal and transformation. Throughout the history of design, nature has been regarded as an inexhaustible resource that has been adapted to the changing style and stylistic features of different periods. This has inspired designers in every period and continues to do so today. The influence of nature on classical art is evident, and it is also reflected in contemporary design, as evidenced by technological and scientific advances, which have enabled the exploration of nature at both micro and macro levels. In the post-1960s period, artists influenced by social and environmental movements worldwide emulated nature, challenging established thought patterns in their choice of materials and the nature of the works they created, and exploring the relationship between art and nature. The incorporation of natural textures, occurring in a spontaneous and uncontrolled manner, has been a recurring theme in the work of designers. These textures have been amalgamated with diverse textile materials and methodologies, resulting in the creation of artistic textiles. This study aims to address the challenge of fabricating the obtained fabric surface images and the integration of the structural elements and materials that will constitute the structure. The research utilised a combination of field scanning and applied experimental methods, drawing from the principles of qualitative research. The batik technique, weaving technique and various fabric manipulation methods from reserve dyeing techniques were applied to the fabric. The study incorporated established examples of fungi and rust, emphasising surface effects and natural textures. Through the integration of innovative textile materials, three textile surfaces were created, yielding original fabric designs. The study emphasises the diversity of original surfaces that can be obtained through experimentation in textile surface designs by emulating natural phenomena.

Keywords Fabric, batik, manipulation, art, nature, creativity

PDF

Kaynakça

  1. Atan, A., Uçan, B., Renkçi, T. (2013). “Çağdaş Sanat ve Tasarımda Manipülasyon Etkileri” Uluslararası Sanat, Tasarım ve Manipülasyon Sempozyumu, Sempozyum Bildiri Kitabı Sakarya, s:66.
  2. Atalayer, F. (1994). Temel Sanat Öğeleri. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, s:194.
  3. Aykanat, E. (2014). Doğal Dokuların Geometrik Biçimli Seramik Yüzeylerdeki Yorumu, Yüksek Lisans Sanat Çalışması Raporu, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik Anasanat Dalı,s:33.
  4. Antmen, A. (2008). 20.Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, Sel Yayıncılık, İstanbul, s:18.
  5. Bayazıt, N. (1994) Endüstri Ürünlerinde ve Mimarlıkta Tasarlama Metodlarına Giriş, Literatür Yayıncılık, İstanbul, Türkiye.
  6. Bayraktar, N., Görer Tamer, N., Tekel, A., Gürer N., Kızıltaş, A.C. ve Armatlı Köroğlu, B. (2012). Görsel Eğitimde Yaratıcılık ve Temel Tasarım, Nobel Yayın, Isbn: 978-605-133- 275-8, Ankara, s:10-18.
  7. Boztunalı, Z. S. ve Başbuğ, F. (2017). Paul Cezanne’ın Sanatında Doğa Çözümlemeleri. Sanat Eğitimi Dergisi, Cilt 5, Sayı 2, Volume 5, Issue 2 s.149.
  8. Bekçi, B ve Bogenç, Ç. (2021) Peyzaj Mimarlığı Temel Tasarım Eğitiminde Doğaya Öykünme Uluslararası Hakemli Tasarım ve Mimarlık Dergisi, Sayı: 22, s:125.
  9. Çelik, C.S. (2019). Kültür, Endüstri ve Sanat İlişkisi İçerisinde Esin, Taklit, Alıntı, Çalıntı, Doktora Tezi, Işık Üniversitesi, s:33.
  10. Cevizci, A. (2018). Felsefe, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 24 Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1458, s:172-174.
  11. Duzenli, T. ve Alpak, E. M. (2016). Peyzaj Mimarlığı Eğitiminde Doğaya Öykünme Yaklaşımının Yaratıcılık Üzerindeki Etkisi. Mimarlık ve Yaşam, 1(1), s: 15.
  12. Düzenli, T., Tarakcı, Eren E. ve Akyol, D. (2017). Concept Of Sustainability and Biophilic Design in Landscape Architecture. Asos Journal-The Journal Of Academic Social Science, 5, s: 44-47.
  13. Ergür, A. (2002). Tekstil Terimleri Sözlüğü, 1. Basım, Boğaziçi Yayınevi, İstanbul, s:265.
  14. Eyüboğlu, B.R. (1986). Resme Başlarken, Olgaç Basımevi, Ankara, s:72.
  15. Ersoy, A. (2002). Sanat Kavramlarına Giriş, Yorum Sanat Yayıncılık, İstanbul, s:9.
  16. Fırat, N.S. (2008). Savaş Fotoğraflarının Kullanımı Bağlamında Propaganda ve Manipülasyon, Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Fotoğraf Anasanat Dalı Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, s:22.
  17. Gürgün, H. (2021). Mimêsis Kavramı, Üç Yansıtma Kuramı ve Bu Kavramın Temel Sanat Akımları Üzerine Etkisi, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi Sayı/Issue: 51, Ankara, s:339-351.
  18. Gür, S. (2014). Tekstil Yüzey Tasarımı Yaratı Sürecinde Renk. (Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi). Marmara Üniversitesi/Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul s:3-7
  19. Hafız, M. (2015). Platon, Aristoteles ve Plotinus’ ta Mimesis Teorisi. Journal of Islamic Research, 26(1), s: 45.
  20. Karasar, N. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemi, 25. Basım, Nobel Yayıncılık, Ankara, s:27.
  21. Kahvecioğlu, N.P, Mimari Tasarım Eğitiminde Bilgi ve Yaratıcılık Etkileşimi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Doktora Tezi, 2001, s: 15.
  22. Kavuran, T. ve Dede, B. (2013). Platon ve Aristoteles’in Sanat Etiği, Estetik Kavramı ve Yansımaları. Sanat Dergisi, (23), s:54-56.
  23. Keser, N. (2005) Sanat Sözlüğü. Ütopya Yayınevi, Ankara, s:217.
  24. Kıyar, N. ve Karkın, N. (2013). Mimesis’ in Yapı Bozumsal Dönüşümleri. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 3 (7), s:93.
  25. Komşuoğlu, Ş., İmer, A., Seçkinöz, M., Apaslan ve S., Etike, S. (1986). Resim II Moda Resmi ve Giyim Tarihi Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, s:72-78.
  26. Lhote, A. (2000). Sanatta Değişmeyen Plastik Değerler, (Çev.) Özsezgin, K. İmge Kitabevi, Ankara, s:141.
  27. Miless, J. ve Beattie, V. (2011). Surface Design of Textile. Briggs-Goode, Amanda and Katherine Townsend (Ed.), Textile Design: Principles Advances and Applications içinde (ss. 89-104). Oxford: Woodhead Publishing, s:90.
  28. Moran, B. (1999). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İletişim Yayınları, İstanbul, s:17-22-30.
  29. Önal, G.K. (2011). Yaratıcılık ve Kültürel Bağlamda Mimari Tasarım Süreci. Uludağ Üniversitesi Mühendislik- Mimarlık Fakültesi Dergisi, 16: 1, s. 155.
  30. Öncü, T. (2003). Torrance Yaratıcı Düşünme Testleri-Şekil Testi Aracılığıyla 12-14 Yaşları Arasındaki Çocukların Yaratıcılık Düzeylerinin Yaş Cinsiyete Göre Karşılaştırılması, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, 43.1, s. 222.
  31. Özkan, D. G., Alpak, E. M. ve Düzenli, T. (2016). Tasarım Eğitimi Yaratıcılığın Geliştirilmesi: Peyzaj Mimarlığı Çevre Tasarımı Stüdyo Çalışması. Ijasos-International E-Journal Of Advances İn Social Sciences, 2(4), s:137.
  32. Özsoy, V. ve Ayaydın, A. (2015). Görsel Tasarım Öğe ve İlkeleri, 1. Baskı Pegem Akademi, Ankara, s:55.
  33. Öztunç, M. (1999). Yaratıcı düşünce üzerinde ailenin etkisi (Master's thesis, Sakarya Üniversitesi), s:13.
  34. Read, H. (1973). Sanat ve Endüstri, Nigan Bayazıt (Çev.), İTÜ Matbaası, İstanbul, s:173.
  35. Sezgin, Ş. ve Önlü, N. (1992). Tekstilde Tasarım Olgusu. Tekstil ve Mühendis. Sayı:32, s.84.
  36. Sorger, R.ve Udale, J. (2013). Moda Tasarımın Temelleri. (1. Basım), Literatür Yayınları, İstanbul, s:100.
  37. Schaeffer, J.M. (2000) Art Of the Modern Age, Translated by Steven Rendall, New French Thought, Princeton, UK, s:247.
  38. Tunalı, İ. (1993). Grek Estetiği, Remzi Kitabevi, İstanbul, s:63-73.
  39. Tunalı, İ. (2004). Tasarım Felsefesine Giriş, Yapı Yayın, İstanbul, s:12.
  40. Türkçe Sözlük. (1992) s:392
  41. Torrance, E. Paul ve Goff, Kathy (1989). "A Quiet Revolution" Journal of Creative Behavior 23, 2: s:136-137.
  42. Udale J. (2014) Moda Tasarımında Tekstil ve Moda. 1.Basım. Çeviren: Güngör H. Literatür Yayınları, İstanbul, s:63.
  43. Uzunarslan, Ş, Polatkan, I, (2011). İç Mimari Tasarım Eğitiminde Yaratıcılık Etkinlikleri. 1. Sanat ve Tasarım Eğitimi Sempozyumu, Ankara, s:2.
  44. Yazıcı, A. ve Taşdelen, D. (2018). Estetik Ve Sanat Felsefesi, Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2574, Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1544 s:82.
  45. URL 1 https://www.milliyet.com.tr/molatik/galeri/dogadan-ilham-alarak-yapilan-6-icat-75781/1 https://www.kreatifbiri.com/dogadan-gelen-taklit-bilimi-biyomimetik/
  46. URL 2 https://arastirma.tarimorman.gov.tr/ktae/Belgeler/BGT/bgt_2024_1_Dogal_mantarlar.pdf
  47. URL 3https://tr.wikipedia.org/wiki/Mantarlar
  48. URL4https://www.unileverfoodsolutions.com.tr/konsept-uygulamalarimiz/karsi-konulamaz-malzemeler/mantar-cesitleri-yenilebilir-mantar-turleri.html
  49. URL 5https://tr.wikipedia.org/wiki/Mantarlar
  50. URL 6 https://www.pinterest.es/pin/506936501814932083/
  51. URL 7 https://tr.pinterest.com/pin/9922061669835599/
  52. URL8 https://www.diyetkolik.com/icerik/yenilebilir-10-mantar-cesidi-ve-ozellikleri
  53. URL 9 https://www.coursehero.com/file/53272930/KOROZYON-KiSApdf/
  54. URL 10 http://www.bilgiustam.com/pas-oksitlenme-nedir-nasil-olusur/
  55. URL 11 https://pxhere.com/tr/photo/976551
  56. URL 12 https://www.denizcilikbilgileri.net/gemide-korozyon-ve-iccp/
  57. URL13 https://tr.pinterest.com/pin/129830401747901390/
  58. URL14 https://tr.pinterest.com/pin/129830401747901390/
  59. URL15https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/139883/mod_resource/content/1/4.%20haftad%C3%B6n%C3%BC%C5%9Ft%C3%BCr%C3%BCld%C3%BC.pdf
  60. URL16 https://tr.pinterest.com/pin/40110252923605869/
  61. URL 17 https://tr.pinterest.com/pin/163818505186302643/
  62. URL 18 https://www.pinterest.com.mx/pin/792352128164419742/
  63. URL19 https://tr.pinterest.com/pin/233976143128621286/
  64. URL 20https://www.pinterest.co.uk/pin/327496204156871809/
  65. URL 21 https://www.pinterest.co.uk/pin/327496204160484689/
  66. URL 22 https://www.pinterest.co.uk/pin/327496204156565430/
  67. URL 23 https://www.pinterest.co.uk/pin/3940718413897444/
  68. URL 24 https://www.pinterest.co.uk/pin/70437485028198/
  69. URL25 https://www.diyetkolik.com/icerik/yenilebilir-10-mantar-cesidi-ve-ozellikleri
  70. URL 26 https://tr.pinterest.com/pin/129830401747901390/
  71. URL 27https://tr.pinterest.com/pin/7951736830563317/