Erkek Ses Türleri, Özellikleri ve Eğitiminin Uzman Görüşleri Doğrultusunda İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada, erkek sesi türleri, özellikleri ve eğitimi konusunun ses eğitimi uzmanlarının görüşleri doğrultusunda incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada araştırma konusu kapsamında sorular içeren yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmış ve kapsam geçerliliği için 5 uzman görüşü alınmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu alanında uzman, Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Müzik Eğitimi Anabilim Dalı, Devlet Konservatuarı Sahne Sanatları Bölümü Opera/Şan Ana Sanat Dalı, Devlet Opera ve Balesi gibi kurumlarda görev yapmış ve yapmakta olan 10 eğitimci/sanatçıya uygulanmış, ilgili literatüre yurt içi, yurt dışı makale, tez, dergi, internet ve kütüphaneler taranarak ulaşılmıştır. Araştırmaya gönüllük esasına dayalı olarak katılım sağlayan uzaman kişilerden elde edilen verileri analiz edebilmek için şahsi onayları alınarak kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiş, temalar ve kodlar çıkartılmıştır. Bu kodlar ve temalar 2 uzmana gönderilmiş, uzmanlar arası uyum analizi yapılmış ve %80.6 sonucu elde edilerek güvenilirlik sağlanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda; erkek ses türleri/alt türlerinin ayrımı ve ses türlerini belirleyen faktörlerin; sesin tınısı, yapısı, hacmi, genişliği, kullanılabilirliği, sınırları, parlaklığı olduğu, bununla beraber coğrafya – İklim (soğuk ülkelerde baslar ve sıcak ülkelerde tenorlar) gibi etkeninin de etkili olduğu, Dünya da ve Türkiye’de en çok karşılaşılan erkek ses türlerinin bariton ve tenor, en az karşılaşılan seslerin türlerinin bas ses türü olduğu, iyi bir erkek sesinde bulunması gereken özelliklerde ses yapısı, kalitesi ve müzikalite faktörlerinin öncülük ettiği, hemen ardından eğitim (teknik) ve rol yeteneği (oyunculuk) olduğu, erkek seslerinin eğitiminde en çok karşılaşılan zorlukların geçiş tonu sorunları (üst tonlarda), esnek olamama ve kendilerini sıkma eğilimi göstererek sertlik oluşturdukları, öğrencilerin anlatılan ve bahsedilen soyut kavramları algılamakta güçlük çektikleri gibi sonuçlara ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler Erkek ses türleri, ses özellikleri, ses eğitimi
Abstract
Examination of Male Voice Types, Characteristics and Education in Line With Expert Opinions
In this research, it is aimed to make a situation determination by examining the types, characteristics and training of male voice in line with the opinions of voice training experts. It is thought that the research will contribute to the people and literature related to the field of voice. In order to reach the data in this qualitative study, a semi-structured interview form containing questions within the scope of the research topic was prepared and 5 expert opinions were taken for content validity. The semi-structured interview form was applied to 10 educators/artists who are experts in their fields and who have worked and are working in institutions such as Faculty of Education Fine Arts Education Department, Music Education Department, State Conservatory Performing Arts Department Opera/Singing Department, State Opera and Ballet, and the relevant literature was accessed by scanning domestic and foreign articles, theses, journals, internet and libraries. In order to analyse the data obtained from the experts who voluntarily participated in the research, their personal approvals were obtained and recorded. The data obtained were analysed by content analysis and themes and codes were extracted. These codes and themes were sent to 2 experts, inter-expert agreement analysis was performed and reliability was ensured by obtaining 80.6% result. In line with the findings obtained; the distinction of male voice types/subtypes and the factors that determine voice types; timbre, structure, volume, width, availability, limits, brightness of the voice, as well as geography - climate (basses in cold countries and tenors in hot countries), the most common male voice types in the world and in Turkey are baritone and tenor, the least common voice types are bass voice types, the characteristics that should be present in a good male voice are voice structure, quality and musicality, followed by training (technique) and acting ability (acting), the most common difficulties encountered in the training of male voices are transitional tone problems (overtones), inflexibility and stiffness by showing a tendency to squeeze themselves, students have difficulty in perceiving the abstract concepts described and mentioned, etc. etc.
Keywords Male voice types, voice characteristics, voice training
Kaynakça
- Avcı, Kemal., Baydağ, Cemalettin ve Ece, Ahmet Serkan. “Tenor Ve Bariton Ses Türlerinin Bilgisayar Destekli Temel Frekans ve Formant Analizi”. Turkish Studies Information Technologies and Applied Sciences, Volume 14 Issue 1, (2019): 21-44
- Aycan, Kıvanç. “Opera Sanatına Yönelik Ses Eğitiminde (Şan) Nefesin, Sesin Oluşumu ve Fiziksel Özelliklerinin İncelenmesi”. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2005.
- Belgin, Erol. “Ses Anatomisi”. [Doktora Programı Ders notları]. Ankara: G. Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Müzik Bölümü,1996.
- Cevanşir, Behbud ve Gürel, Güzin. “Foniatri Sesin Oluşumu, Bozuklukları ve Korunmasında Temel İlkeler”. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi: Sanal Matbaacılık, 1982.
- Cooksey, John ve Welch, Frederic Graham “Adolescense, Singing Development and National Cirricula Design”, London:British Journal of Music Education 14(3), 1997
- Coşkun, Hakan “Kulak Burun Boğaz Hastalıkları” http://drhakancoskun.com, 2021.
- Davran, Yalçın. “Şarkı Söyleme Sanatının Öyküsü”. Ankara: Evrensel Müzik Evi, 1997.
- Doğanyiğit, Satı. “Profesyonel Ses Eğitimi (Şan) Alan Bireylerin Ses Özelliklerinin İncelenmesi”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2010.
- Helvacı, Ayhan. “Ses Eğitiminde Register ve Rezonans Bölgelerinin Kullanım Özelliklerinin Ses Kalitesine Yansıması”. Yayımlanmamış doktora tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2003.
- İşsever, İlker. “Ses Eğitiminde Ulusal Okullar”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2004.
- Kastrato Bulguları https://tr.wikipedia.org/wiki/Kastrato adresinden erişilmiştir, 2023.
- Kazancıoğlu, Mehmet Alper. “Şan Eğitiminin Bariton Ses Etkisinin Akustik ve Larengostroboskopik Olarak İncelenmesi, Doğru Ses Üretebilmek İçin Egzersiz Önerileri”. Sanatta yeterlilik tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü. 2008.
- Lotha, G. “Tenor” https://www.britannica.com/art/tenor-vocal-range adresinden erişilmiştir, 2023.
- Lunchsinger, Richard ve Arnold, Godfrey E. “Voice-Speech- Language Clinical Communicology, İts Physicology and Patalogy”, California: Wadsworth Publishing Company İnch., Belmont, 1967.
- Miles, Matthew, B. ve Huberman, Andrew Michael. “Qualitative Data Analysis: An Expanded Sourcebook”. London; Sage Publication, 1994.
- Miller, Richard. “National School of Singing. English, French, German and İtalian Technigues of Singing Revisited”, America: Published in the United States of America by Scarecrow Press,İnc., 2002.
- Nitsche, Paul. “Die Pflege Der Kinder- Und Jugendstimme”. Newyork: School&Co. Ltd. London, Schott Music Carp, 1970.
- Otacıoğlu, Serkan. “Ses Türlerini Belirlemedeki Kriterler”, Sanatta yeterlilik tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012.
- Özçimen, Aycan. ve Yaldız, Gülşen. “Sesin Karakterini ve Kalitesini Belirleyen Etmenler”, Konya: Selçuk Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, sayı:32, 2011.
- Rabillon, Katharina.,”Operanın Karanlık Sesleri Baritonlar, Bas Baritonlar ve Baslar” https://tr.euronews.com/kultur/2023/01/26/operanin-karanlik-sesleri-bariton-bas-bariton-ve-baslaradresinden erişilmiştir. (2023).
- Sabar, Gül. “Sesimiz – Eğitimi ve Korunması”, İstanbul: Pan Yayıncılık, 2008.
- Şenocak, Fikri. “Kulak Burun Boğazda semptom ve Sendromlar”, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Cerrah Paşa Yayınları, 1983.
- Uçman Karaçalı, Pınar. “Profesyonel Ses Sanatçılarının Ses Üretiminde Karşılaştıkları Teknik Sorunlara Yönelik Yeni Öneriler” Sanatta yeterlilik tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, 2012.
- Yazarı belli olmayan “Ses Tonları Türleri Rehberi” https://www.yuzdeyuzsanat.com/ses-tonlari-turleri-rehberi/adresinden erişilmiştir, 2022.