Cilt 12, Sayı 102 (Şubat 2023)

Araştırma Makalesi

Önleyici Koruma Kapsamında Tarihi Tekstillere Yönelik Sergileme ve Depolanma Önerileri

Yayımlandı 28.02.2023

Cilt 12 Sayı 102 kapak

Öz

Tekstiller eski çağlardan günümüze kadar olan süreçte insanlığın temel ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde hayat rutini içerisinde kendilerine yer edinmişlerdir. Örtünme, soğuktan korunma gibi ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkan tekstiller, insanlığın gelişimiyle birlikte çeşitlenerek farklı formlarda ve farklı kullanım amaçlarıyla üretilmişlerdir. Organik bileşenlerden oluşan tekstiller üretimden ve kullanımdan kaynaklı olarak ve de uygun ortam koşullarının sağlanamadığı durumlarda birçok bozulmaya maruz kalmaktadırlar. Bu çalışmada önleyici koruma kapsamında tarihi tekstillere yönelik sergileme ve depolama gibi uygun ortam koşulları sunulmuştur. Ortam şartlarından kaynaklanan bozulmaların birçoğunun da sergileme ve depolama ortam ve koşulları ile birlikte oluştuğu bilinmektedir. Bu amaçla tekstil koruma alanında konu ile ilgili çalışmalar betimsel tarama yöntemi ile irdelenmiştir. Tarihi tekstillerin bozulmasında önemli olan etkenler, bağıl nem, ışık, ısı ve havadaki toz ve gazlardır. Bu koşullar tekstil hammaddesinin hayvansal ve bitkisel lif olup olmama durumuna göre çeşitlilik göstermektedir. Bozulmalara neden olan etkenleri, tekstilleri sergilerken ve depolarken önleyici koruma ile engellemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler Tarihi tekstil, koruma, önleyici koruma, depolama, sergileme

Abstract

Exhibition and Storage Recommendations for Historical Textiles Within the Scope of Preventive Conservation

Textiles have taken their place in the routine of life at a level that will meet the basic needs of humanity in the process from ancient times to the present. Textiles, which emerged in line with needs such as covering and protection from the cold, have diversified with the development of humanity and have been produced in different forms and for different usage purposes. Textiles consisting of organic components are exposed to many deteriorations due to production and use when suitable environmental conditions cannot be provided. In this study, suitable environmental conditions such as exhibition and storage for historical textiles are presented within the scope of preventive conservation. It is known that many of the deteriorations caused by environmental conditions occur together with the display and storage environment and conditions. For this purpose, studies related to the subject in the field of textile protection were examined by descriptive scanning method. The factors that are important in the deterioration of historical textiles are relative humidity, light, heat and dust and gases in the air. These conditions vary depending on whether the textile raw material is animal or plant fiber. It is possible to prevent the factors that cause deterioration with preventive conservation when displaying and storing textiles.

Keywords Historical textile, conservation, preventive conservation, storage, display

PDF

Kaynakça

  1. Artun, Ali. Modern Sanat Müzesinin Tasarımı Müzecilik Yazıları. İstanbul: İletişim yayıncılık, 2019.
  2. Ayhan, Yücel, Kantarcıoğlu, Serda. Müzelerdeki Eserlerin Bozulmasında Mikropların Rolü. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1997.
  3. Bacharach, Joan. The Museum Handbook Part:I Museum Collections, Chapter 4, Museum Collections Environment, 2016.
  4. Babaoğul, Müberra., Şener, Arzu., Öztop, Hülya. Tekstil Lifleri, Temel Özellikler, Kullanım ve Bakım. Ankara: Özbaran ofset, 2010.
  5. Canadian Conservation Instıtute (CCI), (2009). Storage for Costume Accessories, Notes: 13/12.
  6. Canadian Conservation Institute (CCI). (2013). Textiles and The Environment, Notes 13/1.
  7. Canadian Conservation Institute (CCI). (2013). Textiles and The Environment, Notes 13/1
  8. Caple, Chris. Section 3: All Together Now, Preventive Conservation in Museums, (Editör, Chris Caple). Routledge, London, 2011.
  9. Conservation Institute (CCI), (2008). Rolled Storage for Textiles, CCI Notes 13/3, s.1-3.
  10. Çalışkan, Ceren. “Sergileme Tasarımının Gelişimi ve Müze ile Sanat Galerilerinin Karşılaştırılması”. Yıldız Journal of Art and Design 3 (1) (2016): 26-42.
  11. Çolak, Banu. “Tarihsel Süreç İçerisinde Müzelerle Birlikte Değişen Sergileme Mekanları; New York Modern Sanat Müzesi (MoMA) ve Frankfurt Modern Sanat Müzesi (MMK) Örneği”. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1 (30) (2011): 37-45.
  12. Demir, Çiğdem. “Günümüz Sergileme Tasarımı, Türleri ve Londra’dan Sergileme Tasarımı Örnekleri”. Sanat ve Tasarım Dergisi 2 (2008): 51-67.
  13. Eckstein, A., W. The Museum Handbook Part:I Museum Collections, Chapter 5, Biological Infestations., 2016.
  14. Fazlıoğlu, İsmail. Eskiçağda Dokuma, İstanbul: Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Yayınları, 2001.
  15. Flecker, Lara. A Practical Guide to Costume Mounting. Published in association with the Victoria& Albert Museum, 2007.
  16. Johansen, K. Assessing The Risk of Wet-Cleaning Metal Threads, ICCROM Conservation Studies 7, Conserving Textiles (Editör, Istvan Eri vd.), 2010: 77- 86.
  17. Harmancıoğlu, Mustafa., Yazıcıoğlu, Gülseren. Bitkisel Lifler. Ege Üniversitesi Tekstil Fakültesi Yayınları no:3. İzmir: Ege Üniversitesi Matbaası, 1979.
  18. Harmancıoğlu, Mustafa. Lif Teknolojisi (Yün ve Diğer Deri Ürünü Lifler). Ege Üniversitesi Ziraat fakültesi Yayınları no: 224. İzmir: Ege Üniversitesi Matbaası, 1974.
  19. Karavar, Gonca, Akbulut, Hasret. “İstanbul Restorasyon ve Konservasyon Merkez ve Bölge Laboratuvarı Örneğinde Geleneksel Tekstillerin Koruma ve Saklama Uygulamaları”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6 (66) (2018): 214-229.
  20. Locker, Pam. İç mekân tasarımında stant tasarımı ve sergileme. İstanbul: Literatür Yayınları, 2013.
  21. Madran, B. Sergi Kurgu ve Tasarımı. Müze Yönetimi Eğitimleri (içinde 1-21 ss.) Diyarbakır: Diyarbakır Müze Müdürlüğü, 2012.
  22. Mailand, Harold .F., Alig, Dorothy.S. Preserving textiles: a guide for the nonspecialist, 1999: 65.
  23. Okca Koyuncu, Ayşegül. Geleneksel Dokumalarda Koruma ve Onarım Prensipleri, (Yayınlanmamış Y.L. Tezi), Pamukkale Üniversitesi, 2014.
  24. Özkavruk Adanır, Elvan. Tekstil Lifleri Özellikleri ve Kullanım Alanları. İzmir: Mungan Kavram Yayınevi, 2015.
  25. Sancaklı, Seda. Tekstil Eserlerde Depolama ve Önleyici Konservasyon Uygulamaları, 25. Müze Kurtarma Kazıları Sempozyumu ve II. Uluslararası Müzecilik Çalıştayı, (2016): 343-362.
  26. Shamir, Orit A Burial Textile from the First Century CE in Jerusalem Compared to Roman Textiles in the Land of Israel and the Turin Shroud. SHS Web of Conferences 15: 00010. (2015). http://www.shsconferences.org/articles/shsconf/pdf/2015/02/shsconf_atsi2014_00010.pdf.
  27. Sheila Landi. The Textile Conservator’s Manual, Butterworth Heinemann, London, 1998.
  28. Şahin, Reyhan. Antik Çağı İkonografisinde ve Kült Ritüellerinde Dokuma. Neolitik Çağ’dan Demir Çağı Sonuna Kadar Anadolu’da Dokumacılık.s:179-200. Ed. Derya Yılmaz. İstanbul: Ege yayınları, 2022.
  29. Tarakçıoğlu, Işık. Tekstil Terbiye ve Makineleri, Cilt: II, Uludağ Üniversitesi Basımevi, Bursa, 1983.
  30. Tepeyurt Merev, Ayşe. Tarihi Tekstillerde Bozulma Nedenleri ve Restorasyon Öncesi Yapılması Gereken İşlemler, (Yayımlanmamış Y.L. Tezi),2019.
  31. Tetreault, J., Begin, P. Silica Gel: Passive Control of Relative Humidity, Canadian Conservation Institute (CCI), Technical Bulletins, 33, 2018.
  32. Tütüncüler, Özlem. MÖ2. Binde Türkiye Coğrafyasında Tekstil Sektöründe üretim Süreci. Neolitik Çağ’dan Demir Çağı Sonuna Kadar Anadolu’da Dokumacılık.s:51-80. Ed. Derya Yılmaz. İstanbul: Ege yayınları, 2022.
  33. Uygur, Ayşe. Müzelerde Bulunan Tarihi Tekstil Ürünlerinin Korunmasını Etkileyen Koşullar ve Alınabilecek Önlemler, I. Ulusal Taşınabilir Kültür Varlıkları Konservasyonu ve Restorasyonu Kolokyumu, (2000): 65-74.
  34. Wolf, Sara, J. The Museum Handbook Part:I Museum Collections, Appendix K, Curatorial Care of Textile Objects. (2002), K:10., 2016.
  35. Yılmaz, D. Arkeolojik Buluntular Işığında Neolitik Çağ’dan Erken Tunç Çağı Sonuna Kadar Anadolu’da Dokumacılık. Neolitik Çağ’dan Demir Çağı Sonuna Kadar Anadolu’da Dokumacılık.s:5-47 Ed. Derya Yılmaz. İstanbul: Ege yayınları, 2022.
  36. TDK. (2021). Türk Dil Kurumu, Sergileme tanımı, Erişim tarihi: 13 Ağustos 2020 https://sozluk.gov.tr.
  37. TDK. (2022). Türk Dil Kurumu, Tekstil tanımı, Erişim tarihi: 10.10.2022. https://sozluk.gov.tr/.
  38. Val Blyth ACR, Victoria and Albert Museum, http://www.vam.ac.uk/content/articles/c/carpet-and-rug-care/, Erişim tarihi: 26.12.2019.
  39. Western Australian Museum (2019), https://manual.museum.wa.gov.au/conservation-and-care-collections-2017/preventive-conservation-agents-decay/relative-humidity-and.