Cilt 11, Sayı 99 (Kasım 2022)

Araştırma Makalesi

Süstaşı Oluşumu, İşleme ve İnceleme Yöntemlerinin Antik Dönem ve Günümüz Kuyumculuk-Takı Tasarımındaki Yeri

Yayımlandı 30.11.2022

Cilt 11 Sayı 99 kapak

Öz

İnsanın ilk çağlardan günümüze değin takı tercihleri, dönemin koşullarına ve toplulukların kültürlerine göre değişiklik göstermiş olsa da teknolojik gelişimlerle takı tasarım olgusu zamana ayak uyduran ve onu kucaklayan ender zanaat ve sanatlardan biridir. Arkeolojik bulgular yoluyla öğrenilen dönemin teknolojik imkânlarına göre basit el işleme aletlerinden, günümüz modern işleme makinelerine kadar kuyumculuk ve takı tasarım uygulamaları tüm zamanların kadim el sanatıdır. Kuyumculuk uygulama ve süsleme tekniklerinin yanında, takı tasarımının vazgeçilmez yegâne süsleme materyali olan değerli ve yarı değerli süstaşları da her dönemde yerini korumuştur. Takı; inanç, süslenme ve statü amacıyla her dönemde varlığını sürdürmüştür ve bu temel gerekçelerin yanına yenileri de eklenerek varlığını sürdürmeye devam edecektir. Süstaşının serüveni antik dönemlerde ilkel işleme teknikleri (lapideri) ile başlayıp; yakın tarihimizde değişen teknolojik koşullar gereği işleme ve süslemenin yanında, değerli madenlerle üretilmiş takılarda kullanılan mücevher taşları için; gerçek, taklit ve sentetik ayrımına da gereksinim duyulmuştur. Bu gereksinim süstaşları için lapiderinin yanında tahripsiz gemolojik analiz uygulamalarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışma ile süstaşının jeolojik oluşumundan, antik uygarlıklara ve günümüze kadar geçen sürede ve yakın tarihteki, süstaşı işleme ve inceleme yöntem ve tekniklerinin kuyumculuk ve takı tasarımındaki yeri ve önemi araştırılmıştır. Değerli ve yarı değerli süstaşlarının lapideri ve tahripsiz gemolojik analiz uygulamalarının; geçmiş, günümüz ve yakın gelecekteki serüveni ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler Kuyumculuk, Takı Tasarımı, Süstaşı, Lapideri, Gemoloji, Antik Dönem

Abstract

The Place of Gem Stone Formation, Processing and Examination Methods in Ancient and Contemporary Jewelery Design

Although the jewelry preferences of people from the first ages to the present have changed according to the conditions of the period and the cultures of the communities, the phenomenon of jewelry design is one of the rare crafts and arts that keeps up with the time and embraces it. According to the technological possibilities of the period learned through archaeological findings, jewelery and jewelry design applications, from simple hand embroidery tools to today's modern embroidery machines, are ancient handicrafts of all times. In addition to jewelery application and decoration techniques, precious and semi-precious gemstones, which are the only indispensable decoration material of jewelery design, have always preserved their place. Gift of jewelry; It has continued to exist in every period for the purpose of belief, adornment and status, and it will continue to exist by adding new ones to these basic reasons. The adventure of the gemstone started with primitive processing techniques (lapideri) in ancient times; For jewelery stones used in jewelery produced with precious metals, besides processing and ornamentation due to the changing technological conditions in our recent history; There was also a need to distinguish between real, imitation and synthetic. This requirement has led to the emergence of non-destructive gemological analysis applications for gemstones alongside lapidary. In this study, the place and importance of gemstone processing and examination methods and techniques in jewelry and jewelry design, from the geological formation of the gemstone to the ancient civilizations and up to the present, and in recent history. Lapida of precious and semi-precious gemstones and non-destructive gemological analysis applications; his past, present and near future adventures are revealed..

Keywords Jewellery, Jewelry Design, Gemstone, Lapidery, Gemology, Antiquity

PDF

Kaynakça

  1. Arem, Joel E. Color encyclopedia of gemstones (2nd. Ed.). Berlin: Springer Publishing Inc, 752, 1987.
  2. Candar Tekbaş, M. Batı, and Orta Anadolu’dan Bazı Potansiyel Gemolojik. "Örnekler ve Jeolojik Konumları Doktora Tezi." Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana, Türkiye (2007).
  3. Çoban, Evrim. "Afyonkarahisar-Seydiler süstaşı opallerinin karakterizasyonu ve ekonomik potansiyeli." Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kütahya, Türkiye (2020).
  4. Alembert, Jean le Rond D., and Denis Diderot. "Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers." Paris: Briasson/David/Le Breton/Durant 1780 (1751): 17.
  5. Dubin, Lois Sher. The History of Beads. Japan: Concise Edition, 364, 1995.
  6. GÖKBEL, Firdevs Müjde, ve Nebahat Merve GÖKBEL KAYA. Sanatsal İfade Biçimi Olarak Çömlekçi Çarkının Kullanımı. Kalemişi, 2020. 148–164.
  7. Fisher Frank. Evolution of Diamond Cutting Through Time, 2013. Web. 11.11.2022.
  8. Hatipoğlu, Murat, ve Savaşçın, M. Yılmaz. Süstaşları [Gemstones]. İzmir: Sas Ajans Matbaası, 1987.
  9. Hatipoğlu Murat. Süstaşları Mineralojisi. İzmir: Sas Ajans, 2007.
  10. ______________. Renkli Kıymetli Taşlar. İzmir: Zeus Kitabevi, 2011.
  11. ______________. Süstaşları Mineralojisi. İzmir: Zeus Kitabevi, 2015.
  12. Hatipoğlu, Murat, Kılıç, Sibel, Babalık, Hakkı, Güner, Elanur, ve Güney, Hilmi. Süstaşlarının (yumrusal ve kristalin görünüşlü) insan hayatı üzerine şifasal-terapi (korunma ve tedavi) etkileri; Antik ve Orta Çağlarda kullanılmış bazı örnekleri. International Journal of Scientific and Technological Research, 4(7), (2018): 11- 37.
  13. Hatipoğlu Murat, Babalık Hakkı, Çoban Evrim, Çil Volkan, ve Güney Hilmi. The Importance And Necessıty Of Modern And Ancıent Gemology In Sustaınable Productıon For Turkey. Internatıonal Black Sea Modern Scıentıfıc Research Congress, (2022): 28-38. Web. 11 Ağustos 2022.
  14. Karalom Müge. ed. Boncuk: İnanç, Güç ve Güzellik (Rezan Has Müzesi & İstanbul Arkeoloji Müzesi). İstanbul: Seçil Ofset, 2007.
  15. Lankton W. James. A Bead Timeline Vol.I: Prehistory to 1200 C. Washington: Publishers Press. Inc., 2003.
  16. Rapp, George. Archaeomineralogy (2nd Ed.). Berlin: Springer, 2009.
  17. Selim Haluk. Türkiye’nin Değerli Ve Yarı Değerli Mücevher Taşları. (İstanbul Ticaret Odası). İstanbul: Özkaracan Matbaacılık, 102s, 2015.
  18. Schumann, Walter. Gemstone of the World. NY: Sterling Publishing Co., N.A.G. Press Ltd., 1984.
  19. Tuncel, Neşe Yılmaz, ve N. Barış Tuncel. Kızılötesi Teknolojisi Ve Gıda İşlemedeki Kullanımı. Akademik Gıda, 14(2), (2016): 196-203.
  20. Turgan, Julien. Les Grandes Usines: Études Industrielles En France Et À L'étranger; Volume 7. Paris: Mıchel Lévy Frères, Lıbraıres-Édıteurs, 1868.
  21. Türeli, K. Madencilik Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, Ankara, 2001.
  22. Türe, Altan, ve Savaşçın, M. Yılmaz. Kuyumculuğun Doğuşu. İstanbul: Goldaş Kültür Yayınları, 2000.
  23. Türe, Altan. Takının Öyküsü. İstanbul: Goldaş Kültür Yayınları, 2005.
  24. Türkiye İhracatçılar Meclisi. İhracat 2021 Raporu, 2021. Web. 12 Ağustos 2022.
  25. Trademap. Türkiye ve Uluslararası İstatistikler. 2021. Web. 11 Ağustos 2022.
  26. Yarman Arsen. Osmanlı Döneminde Mücevher ve Ermeni Kuyumcular, Cilt 2. İstanbul: 12. Matbaa, 2022.
  27. Wedgwood, Josiah, Watt, James, and Arkwright Richard. The Practical Magazine, an Illustrated Cyclopedia of Industrial News, Inventions and Developments. London and Birmingham: W. P. Bennett & Co., 1873.
  28. Wood, Smith. Wonderland: Or, Couriosities of Nature and Art. London: Thomas Nelson, 1901.
  29. www.mensjewlery.org. Diamond Cutting And Polishing, 2022. Web. 17 Ağustos 2022.